گزارش
چرا بیدلیل چاق میشویم؟
علاوه بر میزان دریافتی کالری، مشکلات هورمونی و مسائل ژنتیک هم بر چاقی اثرگذار هستند
آرش نهاوندی | روزنامهنگار
یک افسانه رایج درباره چاقی این است که افزایش وزن همیشه به پرخوری مربوط میشود، اما دلایل چاقی متعدد است و میتواند به هورمونها، استرس، خواب، ژنتیک، داروها و حتی سلامت روده نیز مربوط باشد. بنابراین هرکسی میتواند «بهطور عادی» غذا بخورد و همچنان وزن اضافه کند. درباره دلایل افزایش وزن و راهکارهای مؤثر کاهش وزن برای افرادی که ضمن رعایت رژیم غذایی وزن کم نمیکنند با دکتر سیدهطیبه رهیده، دبیر انجمن علمی تغذیه ایران گفتوگویی انجام دادهایم که در ادامه آن را میخوانید.
چاقی هورمونی
دکتر رهیده درباره دلایل چاقی میگوید: غیر از دلایل مربوط به دریافت کالری، تغییرات هورمونی نیز بسیار مهم هستند. بهعنوان مثال کمکاری تیروئید میتواند بهخودی خود یکی از دلایل اضافه وزن باشد؛ چرا که با کمکاری تیروئید تغییراتی در متابولیسم رخ میدهد. مقاومت به انسولین مورد دیگری از تغییرات هورمونی است، در بین خیلی از افرادی که دچار سندروم تخمدان پلیکیستیک یا افراد پیشدیابتی و دیابتی که مقاومت به انسولین دارند، ما اضافه وزن را بهرغم کاهش دریافت کالری میتوانیم شاهد باشیم. تغییرات هورمونهای جنسی و تغییرات در آندروژنها نیز روی وزن تأثیر میگذارند و از هورمونهای مهم دیگر کورتیزول است. تغییرات در هورمونهای کورتیزول که مرتبط با استرس هستند نیز افزایش وزن را بدون اینکه فرد دریافت کالری زیادی داشته باشد در پی میآورد.
ژنتیک و داروهای خاص
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران، ژنتیک را بهعنوان یکی از عوامل مهمی که میتواند در جلوگیری از کاهش وزن مؤثر باشد، برمیشمارد و در اینباره توضیح میدهد: از دلایل دیگر افزایش وزن در افرادی که از یک رژیم غذایی مناسب پیروی میکنند میتوان به وضعیت ژنتیک افراد اشاره کرد. فرد میتواند ژنهایی داشته باشد که این ژنها خود مستقل از تأثیرات دریافت غذا و کالری با تأثیرگذاری روی اشتها باعث افزایش وزن شوند. یکی دیگر از دلایل افزایش وزن جدا از پرخوری، مصرف داروهای خاص مانند داروهای ضدافسردگی است که ازجمله آنها میتوان به کورتونها اشاره کرد.
اهمیت علتیابی
او در ادامه توضیح میدهد: در درجه اول ما باید علتیابی کنیم که چرا افراد با وجود دریافت کالری کم و بدون پرخوری دچار چاقی و اضافه وزن میشوند. آیا علت کمکاری تیروئید است؟ آیا فعالیت بدنی دارد یا ندارد؟ امکان دارد شیوه زندگی فرد شیوه فعالی نباشد و کمتحرک باشد و از شیوه زندگی نشسته پیروی کند.
راهکارها
او درباره راهکارهای برونرفت از این وضعیت نیز توضیح میدهد: بهعنوان راهحل میتوان گفت فردی که بهرغم رژیم غذایی مناسب وزن کم نمیکند و چاق میشود، باید مورد ارزیابی کامل قرار گیرد. ما باید یک ارزیابی آزمایشگاهی و یک ارزیابی شیوه زندگی برای فرد داشته باشیم؛ آزمایشگاهی یعنی اگر براساس نتایج آزمایشها مشخص شود فرد به کمکاری تیروئید مبتلاست، 100درصد از دارو استفاده کند. یک توصیه نیز این است که اگر بخواهیم کاهش وزن به خوبی پیش برود باید در کنار تغییرات در رژیم غذایی، فعالیت بدنی هم انجام دهیم.