آب و هوای زندگی

مجیدجباری  | روزنامه‌نگار

هواشناسی یکی از سازمان‌هایی است که خروجی‌ها و پیش‌بینی‌هایش به‌طور مستقیم بر زندگی روزمره مردم اثر می‌گذارد. از اعلام وضعیت آلودگی هوا و تصمیم‌گیری درباره تعطیلی‌ها تا پیش‌بینی بارش‌ برف و باران، سیلاب و صدور هشدارهای جوی می‌تواند مبنای بسیاری از تصمیم‌ها در حوزه آلودگی هوا، مدیریت بحران و حتی مدیریت منابع آب باشد. به این بهانه ابراهیم فتاحی، رئیس پژوهشگاه هواشناسی کشور در گفت‌وگوی اختصاصی با تلویزیون اینترنتی همشهری با تأکید بر نقش کلیدی داده‌ها و هشدارهای هواشناسی در مدیریت کلان کشور گفت که کارکرد واقعی پیش‌بینی‌ها زمانی محقق می‌شود که به‌درستی در فرایند تصمیم‌‌گیری سایر دستگاه‌ها وارد شوند و این مهم نیازمند زیرساخت‌های علمی، هماهنگی نهادی و سازوکارهای اجرایی روشن است.


پیش‌بینی؛ زیرساخت پنهان تصمیم‌سازی
رئیس پژوهشگاه هواشناسی کشور با اشاره به اینکه خروجی‌های سازمان هواشناسی و پژوهشگاه هواشناسی به‌طور مستقیم با زندگی روزمره مردم گره خورده است، توضیح می‌دهد: «اعلام وضعیت آلودگی هوا و صدور هشدارهای مرتبط با سلامت عمومی تا پیش‌بینی بارش‌های سنگین، وقوع بادهای شدید و سیلاب، همگی داده‌هایی هستند که می‌توانند مبنای تصمیم‌های فوری و حیاتی باشند. این پیش‌بینی‌ها نه‌تنها برای مردم، بلکه برای دستگاه‌های اجرایی، نهادهای امدادی، مدیریت بحران، وزارتخانه‌ها و حتی بخش خصوصی اهمیت دارند. با این حال پیش‌بینی به‌تنهایی کافی نیست و اگر این داده‌ها به‌‌درستی درک یا در فرایند تصمیم‌‌گیری‌ها وارد نشوند، کارکرد خود را از دست می‌دهند.» ابراهیم فتاحی می‌افزاید: «توسعه مدل‌های پیش‌بینی آلاینده‌ها و پایش دقیق شرایط جوی می‌تواند به تصمیم‌گیران کمک کند تا اقدامات پیشگیرانه‌‌تری را در محدودیت‌های ترافیکی، تعطیلی‌های هدفمند و هشدار به گروه‌های حساس اتخاذ کنند.»‌‌

کاهش دقت پیش‌بینی یا آسیب‌پذیری سرزمین؟
رئیس پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو سازمان هواشناسی کشور در بخش دیگری از گفت‌وگوی تلویزیونی همشهری در پاسخ به پرسشی درباره دقت پیش‌بینی‌ها و انتقاداتی که در برخی موارد پس از وقوع حوادثی مانند سیلاب‌ها مطرح می‌شود، توضیح می‌دهد: «هیچ پیش‌بینی‌ای‌ در دنیا دقت 100درصدی ندارد. پیش‌بینی به‌صورت ذاتی همیشه با عدم‌قطعیت همراه و این ویژگی نه ضعف، بلکه ماهیت علم 
هواشناسی است.» ابراهیم فتاحی در عین حال تأکید می‌کند: «عامل بخش قابل‌توجهی از خسارت‌های ناشی از سیلاب‌ها خطای پیش‌بینی نیست و به افزایش آسیب‌‌پذیری سرزمین بازمی‌گردد.» او نبود سازوکارهای الزام‌آور برای استفاده از هشدارهای هواشناسی را یکی از مهم‌ترین چالش‌های مدیریت بحران می‌داند و می‌افزاید: «هشدارها صادر می‌شوند، اما مشخص نیست که هر سطح از هشدار، چه اقدام عملی‌ای را از سوی کدام نهاد می‌طلبد.»‌

دقت پیش‌بینی‌ها 
چقدر است؟
ابراهیم فتاحی، رئیس پژوهشگاه هواشناسی
و علوم جو سازمان هواشناسی کشور: «خطا در پیش‌بینی یا محقق‌نشدن برخی پیش‌بینی‌ها می‌تواند باعث بی‌اعتمادی مردم و حتی ‌ در هشدارهای بعدی سبب بی‌توجهی به هشدارها شود. این موضع می‌تواند خطرناک باشد.
اگر هشدار جدی گرفته نشود و اقدام پیشگیرانه صورت نگیرد در نهایت می‌تواند خسارت جانی و مالی را در بحران‌ها افزایش دهد. از این منظر، دقت علمی پیش‌بینی‌ها، نحوه بیان عدم‌قطعیت و زمانبندی هشدارها، همگی در حفظ اعتماد عمومی 
نقش دارند‌»‌