گاهی زیر فرش را هم نگاه کن

حافظ روحانی

جشنواره «ملی» فیلم فجر را شاید بتوان از بسیاری جنبه‌ها منحصر‌به‌فرد خواند، هرچند نمی‌توان با اطمینان گفت این صفت مثبت است یا منفی. جشنواره «ملی» فیلم فجر با وجود همه آنچه بر آن رفته انگار هنوز هم برای اهالی سینمای ایران مهم است. جشنواره «ملی» فیلم فجر با وجود تغییرات گاه بزرگ در طول همه این سال‌ها هنوز هم در حال برگزاری است. با وجود همه اینها پرسش‌های فراوانی در مورد این رخداد مطرح شده‌اند که دبیران، مدیران فرهنگی یا برگزارکنندگان ترجیح می‌دهند پاسخ ندهند و نیاز مبرم به پاسخگویی به این سؤالات را به دبیر، مدیر فرهنگی یا برگزارکننده بعدی واگذار و اشتباهات را زیر فرش پنهان کنند.
کم‌و‌بیش مسئله استقلال جشنواره و واگذاری آن به یک نهاد مستقل هر سال مطرح شده، بی‌آنکه کسی تصمیمی بگیرد یا حتی آن را با قاطعیت رد کند.
هنوز این سؤال مطرح است که سیاست کلی جشنواره چیست. حتی مهم‌تر از آن، آیا جشنواره‌ اساسا سیاستی کلی دارد؟ آیا جشنواره تأثیری در بازاریابی فیلم‌ها دارد؟ آیا محل حضور دست‌اندرکاران سینماست و یا چنان‌که مدیران فرهنگی دوست دارند تکرار کنند به مردم تعلق دارد؟ و آیا اساسا تعلق جشنواره به مردم معنی دارد؟ یا از نوع شعارهای تکراری است که باید آن‌قدر تکرار شود تا بالکل از معنی تهی شود؟
 چنان‌که باور دارم، سال‌هاست همچون دیگر گفته‌ها و شعارهای مشابه از معنی تهی شده است (شعار «جشنواره ویترین سینمای ایران است» احتمالا بی‌معنی‌ترین شعار از میان انبوه شعارهایی است که درباره جشنواره بر زبان برگزارکنندگان و مدیران فرهنگی جاری می‌شود). اما نتیجه کلی احتمالا این است که جشنواره هم در نتیجه تصمیم‌گیری‌های کند تا حد زیادی کارایی خود را از دست داده و مراسمی است که از سر رودربایستی همچنان هر سال برگزار می‌شود.
بسیاری از اهالی سینما هنوز جشنواره را دوست دارند و بر سر جوایزش گاه سرودست می‌شکنند، اما با وجود همه اینها فرصت‌های متعددی برای بازبینی نحوه برگزاری یا ماهیت آن در اختیار بود که از دست رفت، ولی نگران‌کننده‌تر شاید این باشد که انگار قرار است  باز هم از دست برود، بعد از
 44دوره برگزاری.