جنگ نامرئی

ساسان شادمان منفرد | روزنامه‌نگار

در میدان‌های نبرد امروز، همیشه نخستین ضربه با گلوله و موشک وارد نمی‌شود. گاهی پیش از آنکه صدایی شنیده شود، سیگنال‌ها از کار می‌افتند، موقعیت‌ها به‌هم می‌ریزند و ارتباط‌ها قطع می‌شوند، این همان جایی است که «جنگ الکترونیک» وارد صحنه می‌شود؛ نبردی نامرئی در باندهای فرکانسی که نتیجه‌اش کاملا واقعی است. سامانه جنگ الکترونیک «صیاد ۴» که توسط وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح رونمایی شده از همین جنس فناوری‌هاست: سامانه‌ای که به‌جای شلیک، با امواج الکترومغناطیسی می‌جنگد.

نقش کلیدی بانوان
سامانه صیاد۴ که سیستمی پیشرفته برای جنگ‌های الکترونیک است، می‌تواند در سامانه‌های ناوبری و موقعیت‌یاب پرنده‌های دشمن اختلال ایجاد کند. طراحی و ساخت این سامانه تماما توسط بانوان دانشمند ایرانی در صنایع دفاع وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح انجام شده است.

چه می‌کند؟
کار ویژه چنین سامانه‌هایی هدف گرفتن «وابستگی دیجیتال» تجهیزات مدرن است. امروز پهپادها، موشک‌های هدایت‌شونده، هواپیماها و حتی یگان‌های زمینی به 3 چیز متکی‌اند:
  موقعیت‌یابی ماهواره‌ای (GPS/GNSS)
  ارتباط رادیویی و دیتالینک
  سامانه‌های هدایت و ناوبری الکترونیکی

جنگ الکترونیک دقیقا همین 3ستون را هدف می‌گیرد. نتیجه می‌تواند این باشد:
  پهپاد مسیر را گم کند یا فرود اضطراری داشته باشد.
  موشک هدایت‌شونده دچار خطای جدی شود.
  ارتباط واحدها با هم مختل شود.
  سامانه‌های وابسته به موقعیت‌یابی دچار گمراهی شوند.

تفاوت با موشک هم‌نام
این سامانه با موشک پدافندی صیاد-4 که در سامانه باور-373 به‌کار می‌رود کاملا متفاوت است. آن موشک برای انهدام مستقیم اهداف هوایی طراحی شده است اما صیاد ۴ جنگ الکترونیک، پیش از رسیدن تهدید به مرحله درگیری کارایی آن را تضعیف می‌کند.

اهمیت راهبردی
در دکترین‌های دفاعی نوین جنگ الکترونیک به‌عنوان یک «ضریب بازدارندگی» شناخته می‌شود، چون می‌تواند:
 هزینه عملیات دشمن را بالا ببرد.
 دقت تسـلـیـحـات هدایت‌شونده را کاهش دهد.
  برتری اطلاعاتی ایجاد کند.

خط مقدم نامرئی
در جنگ‌های مدرن هرچه تجهیزات «هوشمندتر» می‌شوند آسیب‌پذیری الکترونیکی آنها هم بیشتر می‌شود. به همین دلیل، کشورها پیش از توسعه تسلیحات کینتیکی، سرمایه‌گذاری سنگینی روی سامانه‌های EW انجام می‌دهند، چون اگر سیگنال از کار بیفتد بهترین تسلیحات هم کارایی خود را از دست می‌دهند.  صیاد ۴ را می‌توان در این چارچوب دید: ابزاری برای کاهش توان عملیاتی دشمن پیش از درگیری فیزیکی. این سامانه‌ها معمولا در اطراف مراکز حساس مستقر می‌شوند، همراه یگان‌های متحرک عمل می‌کنند یا به‌صورت لایه‌ای در کنار رادار و پدافند قرار می‌گیرند. نقش آنها ایجاد یک «حباب اختلال» در فضاست؛ حبابی که ورود تجهیزات وابسته به سیگنال را با مشکل مواجه می‌کند.