برای زیستن بهتر
نگاهی به عملکرد سازمان بهزیستی که بعد از انقلاب اسلامی تأسیس شد
اندکی از انقلاب اسلامی نگذشته بود که نهادهای حمایت از محرومان جامعه تاسیس شدند. در مدت نیمقرن این نهادها بار بزرگ سرپرستی مددجویان و توانمندسازی آنها را به دوش گرفتند. امروز و در چهلوهفتمین سالگرد انقلاب اسلامی، بخشی از آسیب اجتماعی کاهش یافته و در شرایط باثباتی قرار گرفته است. یک نمونه قابلتوجه از این حوزهها «کودکان بیسرپرست» هستند. یتیمخانههای شلوغ دیگر در ایران دیده نمیشود. بخش بزرگی از کودکان بیسرپرست به خانوادهها و اقوام خود سپرده شده یا به فرزندخواندگی گرفته شدهاند و تعداد خانوادههای متقاضی فرزندخواندگی از تعداد کودکان بیسرپرست خیلی بیشتر است.
25هزار فرزندخوانده
سازمان بهزیستی در تابستان سال1359 از ادغام چندین نهاد، مؤسسه و انجمن خیریه تاسیس شد. این سازمان تاکنون متولی رسیدگی به مددجویان حوزههای گوناگون بوده است. سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به اینکه این سازمان مولود انقلاب اسلامی است، به همشهری میگوید: «در 10سال گذشته و براساس پروندههای موجود بیش از 53هزار کودک بیسرپرست یا بدسرپرست از سوی بهزیستی سامان یافتند. 18هزار کودک به خانواده زیستی خود یعنی پدر و مادر یا یکی از آنها بازگردانده شدند. 25هزار کودک به زوجهای دارای صلاحیت بهصورت فرزندخواندگی داده شدند. 10هزار نفر هم در 700مرکز شبهخانواده نگهداری میشوند و 450کودک بهصورت طرح میزبان به خانوادهها داده شدند.» او دیگر خدمات بهزیستی را چنین بیان میکند: «یک نظام تربیتی حمایتی اجتماعی و اقتصادی کودکان و نوجوانان طراحی شده است تا در مراکز شبهخانواده طرحهای غربالگری و استعدادیابی و مهارتآموزی انجام شود. این طرح برای کمتر از 3سال و 3تا 6سال آماده شده و برای 6 تا 12سال و 12 تا 18سال نیز در حال آمادهسازی است.» رئیس سازمان بهزیستی کشور درباره اقدامات این سازمان برای حمایت از فرزندان بهزیستی پس از ۱۸سالگی هم گفت: «18سالگی اتفاقا لغزندهترین سن است اما از نظر قانونی نمیتوانیم آنها را در مراکز شبهخانواده نگهداریم، پس به مراکز بینابینی انتقال پیدا میکنند تا به شغل و ازدواج برسند. این در مورد پسران هم اجرا میشود. مراکز بینابینی ایجاد شده تا این افراد پس از سن قانونی رها نشوند و بتوانند با استقرار در این مراکز مسیر دستیابی به شغل، درآمد و ازدواج را طی کنند و پس از آمادهشدن، وارد جامعه شوند.»
مراکز کودک خانواده و دستهای مهربان
مهدکودکها قبلا در اختیار بهزیستی بودند که الان به آموزش و پرورش واگذار شدهاند. برای همین طرحی برای ارائه خدمات همزمان به مادران مددجو و کودکانشان در «مراکز کودک خانواده» پیشنهاد شده است و همچنین طرحی به نام «دستهای مهربان» که در آن برای سالمندان توانمند و علاقهمند مراکز شبانهروزی و کودکان مراکز شبانهروزی، برنامههای مشترکی اجرا شوند زیرا این دو گروه سالمند و کودک به ارتباط با یکدیگر نیاز دارند. از سال دیگر این طرح آماده اجرا در تمام استانهاست.
بهزیستی در آینده
سرپرستان برخی از کودکان که به خانوادههای خود بازپیوند شدهاند شرایط شغلی مناسبی برای نگهداری تماموقت از این کودکان را ندارند، برای همین مراکز روزانه راهاندازی شدند که این کودکان را تا ساعت 4بعدازظهر نگهداری کنند. امکان نگهداری کودکان در مراکز شبانهروزی شبهخانواده وجود نداشت، برای همین مراکز روزانه با اعتبار سرانه 9میلیون تومان برای هر مددجو راهاندازی شدند. 5میلیون تومان به کسانی داده میشود که این مراکز را راهاندازی میکنند و 4میلیون هم به مددکاران و خدمتگزاران.