رشد 20برابری دانشجویان بعد از انقلاب

محمد سرابی | روزنامه‌نگار

یکی از عرصه‌های پرافتخار انقلاب اسلامی توسعه دانشگاه‌هاست؛ ‌چنان‌که آمار رشد ۲۰‌برابری جمعیت دانشجویی کشور در سال‌های پس از انقلاب اسلامی قابل مقایسه با پیش از آن نیست. دانشجویان نقش اساسی را در تحولات منجر به انقلاب اسلامی ایفا کردند. فضای دانشگاه‌ها مدت‌ها قبل از بهمن‌57 آکنده از اندیشه‌ و عمل انقلابی شده بود و این گروه در نتیجه ارتباط مستمر با دگرگونی‌های جهانی، سرشار از شور و هیجان برای برانداختن نظام شاهنشاهی بودند. پس از انقلاب، میل به تحصیلات عالی و افزایش تعداد دانشجویان تأثیر ماندگاری بر رشد و پیشرفت جامعه ایران گذاشت.

 پیش از انقلاب
دانشگاه تهران به‌عنوان نخستین دانشگاه مدرن ایران در سال‌۱۳۱۳ تأسیس شد، اما تا چند دهه بعد تعداد دانشگاه‌ها و دسترسی به آنها برای عموم مردم محدود بود. با افزایش نیاز به نیروی متخصص در سال۱۳۴۶ وزارت علوم و آموزش و در سال۱۳۴۸ شورای مرکزی دانشگاه‌ها تاسیس شدند. تعداد دانشجو از حدود ۲۳هزار نفر در سال۱۳۴۰ به بیش از 160هزار نفر در سال۱۳۵۷ رسید اما کمبود امکانات باعث شد که رقابت سخت و شدید برای ورود آنها شکل بگیرد و بحرانی به نام کنکور ساخته شود. در سال۱۳۴۰ حدود ۳۶درصد داوطلبان به دانشگاه راه یافتند؛ این میزان در سال‌۱۳۵۲ به کمتر از ۱۸درصد و در سال۱۳۵۵ به ۱۴درصد رسید.

 پس از انقلاب
جمعیت دانشجویی کشور در بازه زمانی ۵۰‌ساله از سال‌۱۳۵۰ تا ۱۴۰۰ بیش از ۵۰‌برابر و تعداد اعضای هیأت‌علمی هم حدود ۱۳‌برابر شده است. این جمعیت در سال تحصیلی‌۱۳۹۴-۱۳۹۳ به بالاترین مقدار یعنی 4میلیون و ۸۱۱‌هزار و ۵۸۱‌نفر رسید. امروز براساس آخرین آمار، تعداد دانشجویان در حال تحصیل به ۳میلیون و ۱۱۸هزار نفر و تعداد اعضای هیأت علمی به بیش از ۶۰هزار نفر رسیده است. اکنون بیش از ۲۵درصد از دانشجویان کشور در مقطع تحصیلات تکمیلی مشغول به تحصیل هستند درحالی‌که در ابتدای انقلاب تنها ۱۰درصد از دانشجویان کشور در این مقطع تحصیل می‌کردند. در حال حاضر، ایران در 2بخش وزارت علوم و وزارت بهداشت، دارای بیش از ۲0۰۰مرکز آموزش عالی شامل دانشگاه‌های دولتی، آزاد، پیام نور، علمی کاربردی، غیرانتفاعی و... است.