کاهش استرس با «ذهن آبی»

آرش نهاوندی؛ روزنامه‌نگار

اتفاقات ناگوار یکی از عوامل آسیب‌رسیدن به سلامت روان و بروز استرس است و باعث خستگی ذهنی هم می‌شود. به همین دلیل محققان همواره به‌دنبال راه‌های مؤثر و کم‌هزینه برای حمایت از سلامت مغز هستند؛ اما اخیرا یک‌عنصر طبیعی توجه محافل علمی را به‌خود جلب کرده است؛ آب. «نظریه ذهن آبی» مبتنی بر آب که با شواهدی از علوم اعصاب، روانشناسی و سلامت محیط‌زیست پشتیبانی می‌شود، نشان می‌دهد که چگونه آب می‌تواند به بازسازی مغز، کاهش استرس و بهبود خلق‌وخو کمک کند.
نظریه ذهن آبی از سوی والاس جی. نیکولز، زیست‌شناس ابداع شد که آن را به‌عنوان یک حالت ذهنی سطح پایین، آرام اما متمرکز که افراد در آب تجربه می‌کنند، معرفی می‌کند. این نظریه نشان می‌دهد که قرارگرفتن در آب، روی آب، زیر آب یا صرفا نزدیک آب، وضعیت مغز را به حالت ملایم مراقبه و ترمیمی تغییر می‌دهد. به‌گفته نیکولز، نظریه ذهن آبی در مقابل «ذهن قرمز» که نشان‌دهنده استرس و «ذهن خاکستری» که نشان‌دهنده اضطراب است، قرار دارد.

آنچه علم از ذهن آبی می‌گوید
براساس گزارش ساینس دایرکت، آب دارای فیزیولوژی بازیابی استرس است و تماشاکردن یا نزدیک‌بودن به آن، نشانگرهای فیزیولوژیکی استرس را کاهش و فعالیت پاراسمپاتیک را افزایش می‌دهد؛ همچنین ضربان قلب، فشار خون و کورتیزول را پایین می‌آورد. در برخی مطالعات آزمایشگاهی هم نشان داده شده که قرارگرفتن در معرض آب برای مدت کوتاه، حتی کمتر از 2دقیقه، باعث کاهش ضربان قلب و فشار خون می‌شود. 

راهکار اجرای تئوری ذهن آبی 
اگر شما کسی هستید که در نزدیکی منبع آب زندگی می‌کنید، احتمال زیادی وجود دارد که این اثرات را ناخودآگاه تجربه کرده باشید. قدم‌زدن و شناکردن (تحت نظر مربی) می‌تواند اثرات آرامش‌بخشی داشته باشد.  حتی برای کسانی که به‌طور منظم به منابع آب طبیعی دسترسی ندارند، قرارگرفتن در معرض آب‌ در استخر یا وان حمام نیز می‌تواند مفید باشد. تماشای آب در رودخانه یا دریا، گوش‌دادن به صدای دریا یا باران، یا گذراندن چند دقیقه آرام در نزدیکی یک فواره می‌تواند حس آرامش و تنظیم مجدد ذهنی را به همراه داشته باشد.
گنجاندن این لحظات در زندگی روزمره ممکن است به مقابله با استرس، بهبود تمرکز و حمایت از تعادل عاطفی در دنیایی که به‌طور فزاینده بیش‌ازحد تحریک می‌شود، کمک کند.