غربالگری هدفمند معتادان

سمیرا باباجانپور| خبرنگار:

طرح غربالگری معتادان متجاهر، امسال نیز انجام شد. طی 2سال که از آغاز این طرح می‌گذرد؛ 12 هزار معتاد بی‌خانمان و کارتن‌خواب از محله‌های پایتخت جمع‌آوری شدند تا در مدت 3 تا6 ماه از خدمات کاهش آسیب اعتیاد بهره‌مند شوند؛ حمام بروند، غذای گرم بخورند، لوازم بهداشتی و درمانی دریافت کنند، تست اچ.آی.وی بدهند و از نظر بیماری‌های عفونی کنترل شوند.
مشاوران و مددکاران در این مدت فرصت دارند تا روح و جسم معتادی که کنج تاریک خیابان را برای خود انتخاب کرده، سر و سامان بدهند. بی‌شک برای معتادی که بخش مهمی از زندگی‌اش با مصرف موادمخدر دود شده است، بازگشت، چیزی شبیه احیای یک بیماری است که سال‌ها پیش به کما رفته و پزشکان بازگشتش را به خدا سپرده‌اند. جمع‌آوری معتادان بی‌خانمان و ثبت مشخصات فردی و نیز تشکیل پرونده پزشکی برای افرادی که به دلیل شدت مصرف مواد از خانواده طرد شده‌اند و دوران بی‌هویتی را تجربه می‌کنند، ثبت تعدادی از شهروندان شهرمان است که بدون اینکه بخواهند می‌توانند به خطرناک‌ترین آسیب‌های اجتماعی دامن بزنند.

آسیب به خانواده، دزدی، قتل، انتقال بیماری‌های عفونی و... برای معتادی که در اصطلاح عامیانه چیزی برای از دست دادن ندارد هیچ اقدام آسیب زننده‌ای بعید نیست. طرح غربالگری اعتیاد جدا از رسیدگی به وضعیت جسمی و روحی معتادان بی‌خانمان، کارت دعوتی است برای ترک اعتیاد. بر اساس آمار، حدود 85‌ درصد کارتن‌خواب‌های سطح شهرها، معتاد متجاهر هستند و معضل کارتن‌خوابی همیشه در یک فرایند طولانی مدت شکل می‌گیرد و جدا کردن فرد معتاد از فضای کارتن‌خوابی و آسیب‌های اجتماعی با دوره‌های 3 ماه یا 6 ماهه ترک اعتیاد قابل انجام نیست. از طرفی کارشناسان فعال حوزه ترک اعتیاد و کاهش آسیب‌های ناشی از مصرف موادمخدر باور دارند، ترک اعتیاد باید داوطلبانه باشد. معتادی که با اراده شخصی وارد کمپ‌های ترک اعتیاد نشود، ترک نمی‌کند و مجبور به ترک موقت می‌شود. بنابراین، غربالگری معتادان متجاهر تا چه اندازه می‌تواند در ترک اعتیاد مؤثر باشد؟ 

فاز اول طرح غربالگری معتادان متجاهر امسال نیز همچون 2 سال قبل با همکاری بهزیستی، دادگستری، نیروی انتظامی و مؤسسه چترا که مجری طرح است، اجرا شد. مؤسسه کاهش آسیب‌های فردی و اجتماعی چترا با اینکه همه فعالیت‌های خود را با هدف ترک داوطلبانه اعتیاد پیش می‌برد در این طرح پیشقدم شده است تا به یک مهم دست یابد؛ اینکه وقتی یک معتاد به مرحله بی‌خانمانی و کارتن‌خوابی می‌رسد یعنی خود را به خیابان سپرده و همه چیز را از دست داده است یا از دست رفته می‌پندارد. مصرف موادمخدر، طرد شدن از خانواده و نگاه بدبین جامعه روح و روان معتاد را به زوال کشانده است. بدون شک چنین فردی قدرت تصمیم‌گیری آگاهانه را از خود سلب کرده است. از چنین فردی نمی‌توان انتظار رفتاری داوطلبانه و مشارکت‌جو بر اساس منقطی محکم داشت. طرح غربالگری معتادان متجاهر این فرصت را به معتاد می‌دهد که پس از گذراندن دوران بازپروری تصمیم بگیرد که دیگر معتاد نباشد. جمع‌آوری و غربالگری معتادان بی‌خانمان از سطح شهر، اگرچه موقتی، زشتی و آسیب اعتیاد را از خیابان‌ها پاک می‌کند و هزینه‌هایی را به سازمان‌های متولی تحمیل می‌کند، ولی وقتی این اقدام به خودی خود ارزشمند و قابل حمایت خواهد بود که حال و روز یک معتاد بی‌خانمان را تغییر دهد و موجب شود او به ترک کردن بیندیشد. همین کافی است.