ایران، خاستگاه جهانی سنبوسه

محمود مولایی ؛ روزنامه‌نگار

سنبوسه، خوراک کهن ایرانی با اینکه تاکنون به‌صورت مستقل در یونسکو و حتی با عنوان مستقل در حوزه ثبت ملی ناملموس دیده نمی‌شود، اما خاستگاهی جهانی دارد. واژه سنبوسه از شکل پهلوی «سَنبوسَگ/سَنبوسَک» به‌معنای خوراک مثلثی ‌شکل آمده و تاکنون این نام از ایران به زبان‌های عربی، اردو و هندی منتقل شده است. به‌گفته کارشناس مسئول گردشگری خوراک دفتر توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، سنبوسه یکی از خوراک‌های کهن حوزه فرهنگی ایران است که ریشه نام آن از زبان پهلوی (سنبوسگ) می‌آید.
زهرا لاریجانی به همشهری می‌گوید: «سنبوسه در منابع قدیمی مثل تاریخ بیهقی و کتاب فارسی نعمت‌نامه ناصری در هند نیز از آن یادشده است. این غذا نمونه ارزشمندی از گردشگری خوراک است؛ چون هم یک هویت تاریخی و ایرانی دارد و هم شهرت بین‌المللی پیدا کرده است.»  او ادامه می‌دهد: «این منابع نشان می‌دهند که سنبوسه یک غذای ایرانی درباری است که در عصر اسلامی به هند گسترش یافته و دگرگونی‌های محلی پیدا کرده است.»  مسیر گسترش سنبوسه از ایران قدیم ابتدا به آسیای میانه و بعد به دربارهای هندی، جهان عرب و شبه قاره می‌رسد و امروزه آوازه این خوراک جهانی است.  کارشناس مسئول گردشگری خوراک با بیان اینکه در ایران قدیم نحوه پخت سنبوسه به 2صورت بوده، توضیح می‌دهد: «پخت تنوری یا بُرشته 2شیوه پخت سنبوسه است. امروزه 2گروه عمده سنبوسه را یا‌ به صورت نمکی پخت می‌کنند یا شیرین. طرز تهیه آن به‌صورت نمکی شامل گوشت و سبزیجات مانند گشنیز، سیر و پیاز است؛ همچنین سنبوسه گاهی با مغز و شیره، شبیه قطاب سرخ ‌شده که شیرین است، پخته می‌شود.»  زهرا لاریجانی با اعلام اینکه سنبوسه بخشی از فرهنگ غذایی مشترک حوزه خلیج‌فارس است، می‌گوید: «سنبوسه بخش مهمی از فرهنگ غذایی جنوب ایران در خوزستان، هرمزگان و بوشهر است و در آیین‌ها و سفره‌های محلی حضور و ظرفیت بالایی برای برندسازی گردشگری خوراک در سواحل خلیج‌فارس دارد.»