«شقایق» غرق شادی

الناز عباسیان| خبرنگار:

منطقه 19

جشنواره‌ای این روزها در بوستان «شقایق» محله خانی‌آبادنو جنوبی، منطقه19 در حال برگزاری است که شادی را به محله‌های جنوبی شهر تهران آورده است. برپایی این جشنواره در راستای طرح «شادستان» است که با 75غرفه فرهنگی، صنایع‌دستی، سوغات هر استان و برپایی چادر اقوام عشایر پذیرای شهروندان از 28 تیر ماه به مدت 20 شب، از ساعت 21 الی 24 است. یک شب تابستانی سری به بوستان شقایق زدیم و با بازدیدکنندگان غرفه‌ها و شرکت‌کننده‌های این جشن شاد همصحبت شدیم.
      
از تعداد خودروهای پارک شده در خیابان میثاق جنوبی و اطراف بوستان شقایق می‌توان به استقبال پرشور شهروندان پی برد. وارد بوستان که می‌شویم نخست برای ادای احترام به مزار 2 شهید گمنام که در این بوستان آرامیده‌اند، سری می‌زنیم و با ذکر فاتحه، بار دیگر در دل یادآور می‌شویم که شادی و آرامش این روزهایمان را مدیون شهدا هستیم. هنوز از مزار دور نشده‌ایم که صدای هیاهو و شادی، ما را به سمت دریاچه مصنوعی و آمفی‌تئاتر رو باز بوستان می‌کشاند. اغراق نکردیم اگر بگوییم تا به حال بوستان شقایق را جز در روز طبیعت چنین پر ازدحام و غرق شادی ندیده‌ایم. آمفی‌تئاتر روباز بوستان گرچه بیش از 300نفر ظرفیت دارد اما برنامه جذاب جشنواره، چشمان بیش از 800 نفر تماشاچی را از گوشه و کنار محو خود کرده است. به گونه‌ای که اهالی اطراف آمفی‌تئاتر با نشستن روی موکت یا صندلی، تماشاچی این برنامه‌ شده‌اند. پیر و جوان، زن و مرد از هنرنمایی هنرمندان اقوام مختلف و برپایی مسابقه‌های شاد توسط مجری لذت می‌برند، فارغ از هر غصه و خستگی. 

«آرزو امانی» یکی از مهمان‌های این برنامه است و به گفته خودش هر شب برای شرکت در این برنامه شاد حضور دارد. او می‌گوید: «به پیشنهاد سرای محله خانی‌آبادنو جنوبی همراه خانواده‌ام به این برنامه آمدم و از اجرای آن لذت می‌برم. برنامه‌های شاد و مفرحی اجرا می‌شود. البته پیشنهاد می‌کنم در اجرای مسابقه‌ها کمی دقت بیشتری شود تا ضمن ایجاد لحظه‌هایی شاد برای شهروندان، مفاهیم و آموزه‌های شهروندی نیز به شرکت‌کننده‌ها منتقل شود و برنامه‌ها تنها برای خندیدن و بدون محتوا نباشد.» یکی از شهروندان تحصیلکرده‌ای که در این برنامه حضور دارد، «زهرا سعادتی» است: «شادی، این روزها حلقه گمشده شهروندان است و اجرای این‌گونه برنامه‌های با نشاط، تبدیل به یک نیاز اساسی برای روحیه بخشی به شهروندان شده است. البته یک پیشنهاد نیز برای مسئولان برپایی این جشنواره دارم و آن استفاده از پتانسیل هنرمندان محلی در اجرای برنامه، شناسایی و معرفی نخبگان محلی است. البته در روزهای آتی، برای حمایت از بانوان سرپرست خانوار منطقه، بانوانی برای فروش کالاها و هنرهای دستی خود در غرفه‌های این جشنواره حضور پیدا خواهند کرد.»

در دل محله‌های تهران می‌توان گلچینی از اقوام و گویش‌های مختلف را پیدا کرد اما در این میان زبان آذری در کوچه‌های جنوب تهران جایگاه و طرفداران بیشتری دارد. شاید علت آن را در مهاجرت‌های دسته‌جمعی اقوام آذری زبان از روستاهایی از توابع استان‌های اردبیل، آذربایجان غربی و شرقی، زنجان و همدان و... به این محله‌ها بتوان جست‌وجو کرد. خلاصه اینکه اگر بگوییم رسم و رسوم آذری‌زبان‌ها در جنوب تهران خاطرخواه‌های بیشتری دارد، پر بیراه نگفته‌ایم. از این‌رو جشنواره اقوام در روزهایی که میزبان هنرمندان آذری است، مخاطبانش چند برابر است. پایکوبی محلی آذری‌ها همراه با نوازندگی «عاشیق»‌ها حال و هوای جشن را متفاوت کرده است. پیرمردها اما خوشحال‌تر از همه مشتاق شنیدن صدای تار و تصنیف عاشیق‌ها در صف اول نشسته‌اند. گل از چهره‌شان شکفته و می‌توان تداعی خاطرات جوانی را در سیمایشان دید. 


دور ایران در 80 دقیقه

آن سوی آمفی‌تئاتر، غرفه‌ها یک به یک کنار هم ردیف شده‌اند و هرکدام تنوعی از صنایع‌دستی و محصولات شهرهای مختلف کشورمان را به نمایش گذاشته‌اند. بوی نان تازه ما را به سیاه چادر می‌کشاند. همانجایی که حس می‌کنی سری به ییلاق عشایری زده و با هموطنان عشایر همنشین شدی. دور تا دور چادر از پشتی‌های سنتی و فرش‌های دستبافت و گلیم‌های قدیمی پر شده است. گوشه چادر، پیر زنی با لباس سنتی نشسته و خمیر نان را با مهارتی خاص روی سینی پهن کرده و داخل تنور می‌گذارد. خوردن این نان داغ با پنیر و کره محلی، بسیاری را به سمت سیاه چادر کشانده است. هنوز از طعم نان محلی سیر نشده‌ایم که بوی چای زغالی به مشاممان می‌رسد. درست کنار چادر، بساط چای و آش محلی روی زغال به راه است و اهالی منتظرند تا از این چای و غذای محلی بچشند.

شهروندان با اشتیاق قدم زنان از غرفه‌ها دیدن می‌کنند. بازار فروش صنایع‌دستی هم داغ است و بازدیدکننده‌ها ضمن تماشای هنرهای دستی زیبا از شهرهای مختلف ایران، دست به جیب می‌شوند و برای خود و خانواده خرید می‌کنند. نوبتی هم که باشد، نوبت بچه‌ها و غرفه‌های خوشمزه و جذاب برای این شهروندان دوستداشتنی است. آلوچه و لواشک‌های ترش و شیرین سردمدار خوراکی‌های محلی‌اند و بچه‌ها بیشتر مایلند این سوغاتی‌های خوشمزه را تست کنند. در یک نگاه می‌توان گردهمایی هموطنان ما از استان‌‌های گلستان، کرمانشاه، اصفهان، اردبیل، لرستان و... را یک جا در بوستان تماشا کنیم. 

در این میان از غرفه فروش کتاب، لوازم کمک آموزشی و بازی‌های فکری هم نباید غافل شد. گرچه ارتباط چندانی با موضوع جشنواره ندارد اما جایگاه کتاب چنان ارزشمند است که نمی‌توان به برپایی این غرفه خرده گرفت. غرفه بعدی ویژه عکس یادگاری با لباس‌ محلی اقوام است. جایی که اهالی، انفرادی یا خانوادگی دقایقی لباس‌های اصیل ایرانی را تن کرده و در قاب دوربین، لبخند رضایتبخش خود را ثبت می‌کنند. غرفه‌های ورزشی، سلامت محور، فروش محصولات حجاب و عفاف، پرورش گل و گیاه و... از دیگر دیدنی‌های این جشنواره است.


تابستان به یادماندنی 

در شهر تهران تنها منطقه19 میزبان جشنواره اقوام در این تابستان است. «مصطفی بیگی» قائم‌مقام شهردار منطقه19 در حاشیه برپایی این برنامه با اشاره به تنوع قومیت‌ها و آداب و رسوم مناطق مختلف کشور می‌گوید: «جشنواره اقوام ایرانی با حضور شهروندان آذربایجانی، کرد، لر، گیلانی و... در بوستان شقایق برگزار شده است. در غرفه‌های این جشنواره اقوام از استان‌های مختلف به ارائه غذا، نان، لباس‌های محلی، صنایع‌دستی و جاذبه‌های گردشگری روستایی، معرفی و نمایش آداب و سنن و شیوه‌های زندگی اقوام، مراسم آیینی و موسیقی اقوام و... می‌پردازند تا با معرفی فرهنگ‌های گوناگون، هویت ایرانی به نمایش گذاشته شود. برای آشنایی با این سنت‌ها، کافی است که شهروندان به بوستان شقایق در ناحیه یک محله خانی‌آباد جنوبی رفته و علاوه بر مشاهده سبک زندگی قومیت‌های مختلف از غرفه‌ها دیدن و خرید کنند. در کنار این غرفه‌ها، استیج فرهنگی با برنامه‌های تجلیل از خانواده‌های شهدا، برپایی مسابقات خانوادگی، هر شب اجرای برنامه از سوی یکی از اقوام، پخش موسیقی زنده و... برپا می‌شود. یکی از انگیزه‌های شهرداری منطقه 19 معرفی جاذبه‌های گردشگری و توانمندی مناطق مختلف ایران در پایتخت است. همچنین تکیه بر پتانسیل‌های مهاجران ساکن شهر تهران به‌عنوان یک توانمندی فرهنگی با منشأ هویت ایرانی اسلامی انگیزه دیگر این منطقه برای برپایی جشنواره اقوام است.»


یک جشن شاد بی‌هزینه 

با توجه به مشکلات کمبود منابع در شهرداری تهران، اجرای برنامه‌های متنوع، دست مسئولان را محدود کرده است. اما جالب است بدانید این جشنواره شاد از سوی شهرداری و مردم بدون هزینه برپا شده است. «میلاد اکبری» شهردار ناحیه یک در این‌باره می‌گوید: «هرجا کار با کمک و مشارکت اهالی برپا شده، پیامد خوبی هم به دنبال داشته است. در اجرای این برنامه، هیئت امنای محله خانی‌آبادنو جنوبی مشارکت خوبی داشته و خوشبختانه استقبال اهالی از این جشنواره بسیار خوب بوده. نکته دیگر در این جشنواره این است که شهرداری هیچ پولی برای اجرای این جشنواره شاد هزینه نکرده است.»

«علی نایبی» دبیر کارگروه فرهنگی و اجتماعی شورایاری منطقه19 در ادامه صحبت‌های شهردارناحیه توضیحات بیشتری می‌دهد و می‌گوید: «برپایی این جشنواره بار مالی چندانی بر دوش سرای محله و مسئولان شهرداری نداشته است، زیرا از پتانسیل گروه‌های هنری به‌شکل رایگان و در قبال ارائه فضا برای برپایی غرفه‌های مختلف استفاده شده است.  همچنین برای آسایش شهروندان علاقه‌مند به حضور در این جشنواره، فضا و مکان مناسب برای استراحت و بهره‌مندی از ویژه‌برنامه‌های این جشنواره فراهم شده است. هدف ما این است از پتانسیل‌های محلی و امکانات موجود برای اجرای برنامه‌های آموزنده و شاد در محله استفاده کنیم. البته برنامه‌های دیگری نیز با همین روش یعنی استفاده از سرمایه‌گذاران در دست اجرا داریم. در ادامه به تعداد غرفه‌ها هم افزوده شده و تلاش داریم از بانوان سرپرست خانوار در منطقه و در قالب دادن غرفه فروش محصولات، حمایت کنیم. غرفه سلامت هر شب با حضور کارشناسان زبده، به شهروندان مشاوره رایگان در قالب طرح گفت‌وگو در شهر ارائه خواهد داد. این برنامه با حمایت اداره سلامت منطقه اجرا می‌شود. جا دارد از همین‌جا از مشارکت مدیریت محله و هیئت امنای محله خانی‌آبادنو جنوبی و همکاری مسئولان شهرداری قدردانی کنم.»