جای خالی «خانه کتاب» در «پارک ملت»

حسن ذوالفقاری| زبانشناس و پژوهشگر:

در پارک‌وی دسترسی به مراکز فرهنگی آسان است. مجموعه فرهنگی «تلاش» که وابسته به وزارت کار است، در این محدوده واقع شده که در طول سال نمایشگاه‌ها و نمایش‌های مختلفی در آن برگزار می‌شود. با بُعد مسافتی که چندان هم زیاد نیست، کتابخانه ملی نیز در دسترس ماست. به پارک ملت نیز دسترسی داریم. اما در پارک‌وی هیچ‌گونه فرهنگسرایی وجود ندارد. البته به دلیل گرانی قیمت زمین، در این منطقه، تأسیس یک فرهنگسرای خوب و وسیع هم مشکلات خاص خودش را دارد.

اگر محل کارتان در این محدوده باشد، به همه امکانات دسترسی دارید. علاوه بر این به بزرگراه‌های مهم و شاهراه‌های اصلی شهر نیز نزدیکیم و دسترسی‌مان به امکانات شهری، رفاهی، فرهنگی و اجتماعی در حد متعارف و مطلوب است. سرای محله‌ها نیز از آنجا که خودکفا هستند، برای برگزاری کلاس‌های مختلف هزینه اندکی از شهروندان دریافت می‌کنند که فعالیت‌های فرهنگی را هم دربرمی‌گیرد. دسترسی به سینما هم در پارک‌وی بد نیست.

«باغ فیض» سینما دارد که اغلب اهالی به آن مراجعه می‌کنند. من قریب به 9 سال در این منطقه سکونت دارم. از لحاظ دسترسی به بزرگراه‌های مختلف نیز، خود منطقه پارک‌وی، در نقطه خوبی واقع شده است. اما آنچه می‌خواهم بگویم، طرحی است که از چندی پیش، در منطقه 3 و در پارک ملت راه افتاده است. مردم در پارک ملت، کتاب‌هایی را که خوانده‌اند در جایی نگه می‌دارند و دیگرانی که به این کتاب‌ها نیاز دارند، کتاب را برمی‌دارند و می‌خوانند و سپس به جای قبلی خود بازمی‌گردانند. اگر این طرح به‌طور مداوم مثلاً طی 5 سال ادامه یابد، دیگر شاهد سرقت کتاب‌ها هم نخواهیم بود و این فرهنگ امانت دادن کتاب میان خود شهروندان جا می‌افتد. شهرداری می‌تواند در این زمینه ابتکاری به خرج دهد و نام «خانه کتاب» یا «سرای کتاب» را به این مکان‌ها اختصاص دهد. علاوه بر این، شهرداری باید اتاقی شیشه‌ای یا دست‌کم یک کیوسک، در اختیار مردم بگذارد. در این بین شاید ناشری برای تبلیغ کتاب‌های خود حاضر باشد مثلاً 100 جلد از کتاب‌های خود را به این‌سراها هدیه دهد که با استقبال مردم هم روبه‌رو خواهد شد.

اغلب مردم در خانه‌هایشان کتاب‌هایی دارند که خوانده‌اند یا کتاب‌هایی دارند که جایی برای نگهداری‌اش ندارند. با این شیوه که اتفاقاً برای مسئولان هزینه‌ای هم دربرندارد، می‌توان تهران را به لحاظ فرهنگی ارتقا داد و مردم را به صرافت مطالعه انداخت. این کار مستلزم صرف هیچ‌گونه هزینه نیست و حتی نیازی نیست که مأموری برای این کیوسک‌ها یا اتاق‌های شیشه‌ای در نظر بگیرند. تجربه نشان داده که مردم از چنین فعالیت‌هایی استقبال می‌کنند و چنین طرح‌هایی در تهران جا خواهد افتاد. با این شیوه مردم می‌توانند از کتاب‌های دیگران منتفع شوند و کتاب‌های سودمند خودشان را نیز در اختیار دیگر هم‌محله‌ای‌هایشان قرار دهند.

این کار با موافقت و تدبیر شهرداری تهران شدنی است و زودتر از آنچه تصورشان را بکنید، در تهران جای خود را باز می‌کند. شاید با این شیوه آمار مطالعه در پایتخت اندکی تکان بخورد و مردم بدون صرف هرگونه هزینه کتاب بخوانند. با این شیوه هم در مصرف کاغذ که با توجه به تغییرات اخیر قیمت آن هم بالا رفته است، صرفه‌جویی خواهد شد و هم شهروندان برای کتاب‌های ارزشمند هزینه اضافی از جیب نمی‌گذارند.