گفت‌وگو
مدیرکل سازمان انتقال خون استان تهران:
سراهای محله پایگاه سیار انتقال خون می‌شود
عطیه اکبری| خبرنگار:
استفاده از ظرفیت‌های محلی در شهر تهران یکی از مهم‌ترین راهکارها برای افزایش تعداد داوطلبان اهدای خون است. موضوعی که به نظر می‌رسد از نگاه متولیان سازمان انتقال خون دور مانده است. به همین بهانه در آستانه 9 مرداد، روز اهدای خون، سراغ مدیرکل سازمان انتقال خون استان تهران رفتیم و برنامه‌های این سازمان برای افزایش تعداد پایگاه‌های اهدای خون و بهره‌گیری از ظرفیت‌های محلی را بررسی کردیم. «سید مرتضی طباطبایی» از اجرای طرح سازمان انتقال خون در سراهای محله و افتتاح دو مرکز جامع اهدای خون در دو منطقه پایتخت در آینده‌ای نزدیک خبر می‌دهد.
چند پایگاه اهدای خون در مناطق مختلف تهران داریم؟
13 پایگاه اهدای خون در مناطق مختلف تهران وجود دارد. پایگاه‌های سیار اهدای خون هم در این آمار قرار می‌گیرد. با این حساب در تهران 5 پایگاه ثابت و 8 پایگاه سیار داریم.
مدیران سازمان انتقال خون در جانمایی پایگاه‌ها چقدر به پراکندگی جغرافیایی آنها در محله‌های مختلف تهران توجه کرده‌اند؟
پایگاه‌های اهدای خون را طوری جانمایی کرده‌ایم که در هر پهنه پایتخت حداقل دو پایگاه اهدای خون وجود داشته باشد. در هر پهنه محله‌های مرکزی برای استقرار پایگاه‌ها انتخاب شده تا دسترسی به آنها برای شهروندان همان پهنه امکانپذیر باشد.
اگر جمعیت فعلی تهران را حدود 15 میلیون نفر در نظر بگیریم و به تعداد پایگاه‌های موجود اهدای خون تقسیم کنیم، باید گفت به ازای هر یک‌میلیون و 153 هزار نفر یک مرکز برای اهدای خون داریم. برنامه‌ای برای افزایش تعداد این پایگاه‌ها در محله‌های مختلف تهران ندارید؟
برنامه‌ای برای افزایش تعداد پایگاه‌های اهدای خون نداریم اما 4پایگاه مهم در مناطق مختلف تهران را به مراکز جامع اهدای خون تبدیل کرده‌ایم. این مراکز در مناطق 5، 1، 4 و20 قرار دارد. مراکز جامع اهدای خون در منطقه 4 و 5 راه‌اندازی شده و در حال فعالیت است. مرکز جامع منطقه یک که در حاشیه بزرگراه صدر و قبل از تونل صدر قرار دارد در آینده‌ای نزدیک به بهره‌برداری می‌رسد. مرکز جامع اهدای خون منطقه 20 هم که روبه‌روی فروشگاه شهروند در خیابان شهید کریمی قرار دارد در حال ساخت است و امیدواریم تا پایان سال به بهره‌برداری برسد.
چه تفاوتی میان امکانات مراکز جامع انتقال خون و پایگاه‌های اهدای خون وجود دارد؟
ظرفیت پذیرش داوطلبان در مراکز جامع اهدای خون حدود 30 نفر است. در این مراکز داوطلبان علاوه بر اهدای خون می‌توانند پلاسما یا پلاکت هم اهدا کنند. امکانات و تجهیزات موجود در این مراکز هم قابل توجه است.
در سازمان انتقال خون آمارهای محله‌ای یا منطقه‌ای از اهداکنندگان وجود دارد؟ یعنی می‌توان گفت شهروندان کدام منطقه بیشتر خون اهدا می‌کنند؟
عمده خون مورد نیاز سازمان انتقال خون از پایگاه اهدای خون وصال در محله وصال منطقه 6 دریافت می‌شود. البته پایگاه وصال در محله‌ای مرکزی که جمعیت شناور بالایی دارد واقع شده و نمی‌توان گفت شهروندان این محله در اهدای خون رکورددار هستند. اما براساس نتایج آماری کارشناسان سازمان، در سال گذشته شهروندان منطقه 18و 4 در اهدای خون نسبت به مناطق دیگر پیشتاز بودند.
میانگینی از آمار اهداکنندگان خون توسط پایتخت‌نشینان در سازمان انتقال خون وجود دارد؟
بله، بر اساس آمارهای موجود به‌طور میانگین هر روز از هر یک‌هزار شهروند تهرانی، 26 نفر خون اهدا می‌کنند.
با توجه به تعدد مراکز درمانی و بیمارستان‌های شهر تهران، این آمار جوابگوی نیازهای بیماران هست؟
بله، ذخایر خونی ما باید به اندازه 7 روز جوابگوی نیاز بیمارستان‌ها باشد. هر زمان که این ذخایر از 7 روز کمتر شود با روش‌های مختلف از جمله تبلیغات، افزایش ساعت کاری پایگاه‌های اهدای خون و فعالیت بیشتر پایگاه‌های سیار این کمبود را جبران می‌کنیم. البته سیاست ما در سال جدید افزایش 15 درصدی ذخایر خونی است، یعنی در صورتی که از هر هزار شهروند تهرانی، 28 نفر اهداکننده داشته باشیم، این افزایش15درصدی محقق می‌شود.
بسیاری از شهروندان یا از نشانی مراکز اهدای خون خبر ندارند یا دوری راه، آنها را از رفتن به پایگاه‌ها منصرف می‌کند، متولیان سازمان انتقال خون برنامه‌ای دارند تا از ظرفیت‌های محلی که برای اهدای خون در محله‌های مختلف تهران وجود دارد استفاده کنند؟
اتفاقاً در چند ماه گذشته در جلسات مختلف، این موضوع در دستور کار ما قرار گرفت و برای آن راهکاری در نظر گرفتیم. تفاهمنامه‌ای با معاونت سلامت شهرداری تهران امضا کردیم. بر اساس این تفاهمنامه قرار شد تیم‌هایی از کارشناسان سازمان به سراهای محله مراجعه کنند؛ با همکاری مسئولان خانه سلامت در هر سرا، فضایی را که برای اهدای خون مناسب است شناسایی کنند. تبلیغات برای اهدای خون در سراهای محله انجام شود؛ داوطلبان نامنویسی کنند و ماهی یکبار در روزها و ساعت‌های تعیین شده، تیم‌های خونگیری در سراهای محله مستقر شوند. به نظر می‌رسد با این برنامه‌ریزی تعداد اهداکنندگان خون افزایش پیدا می‌کند و ذخایر خونی هم جوابگوی نیاز بیمارستان‌ها در روزهای بحرانی خواهد بود. البته امیدواریم مسئولان خانه‌های سلامت همکاری جدی برای جذب داوطلب داشته باشند چون خونگیری فرایند ساده‌ای نیست و سازمان انتقال خون باید هزینه قابل توجهی را برای اجرای این طرح در سراهای محله تقبل کند. اکنون مقدمات عملی شدن این برنامه در سراهای محله در حال انجام است و به‌زودی داوطلبان اهدای خون می‌توانند در نزدیک‌ترین مرکز به محل زندگی‌شان این اقدام خداپسندانه را انجام دهند.
رکورددار اهدای خون در پایتخت در کدام محله و منطقه از تهران زندگی می‌کند؟
«ناصر شعبانی‌صمغ‌آبادی» شهروند محله شکوفه در منطقه 14 رکورددار اهدای خون در پایتخت است. این شهروند از سال‌های گذشته تا امروز 174 بار اقدام خداپسندانه اهدای خون را انجام داده است. «حسین زمانی» شهروند تهرانی که بازیگر سینما و تلویزیون هم هست یکی دیگر از شهروندان رکورددار اهدای خون در پایتخت به حساب می‌آید. این بازیگر هم تا به حال 154 مرتبه خون اهدا کرده است.
