فرهنگ 130 ساله مترو سواری

فرهنگ مشوش این سال‌های مترو تهران قدمتی بیش از 130 سال دارد؛ از زمانی که هنوز مترویی در تهران وجود نداشت و تصور وجود وسیله نقلیه‌ای با چنین سرعت و ظرفیتی برای مردم دشوار بود. ماشین دودی نخستین وسیله نقلیه واگن‌دار شهر تهران پرچم‌دار این فرهنگ است. در خاطرات تهران قدیم صحبت از ایجاد سکو داخل واگن‌های ماشین دودی هست و قهوه‌خانه کوچکی که تا رسیدن به مقصد چای و قندی دست مسافران ماشین دودی می‌داد. فروشندگان آجیل، سکنجبین و سیب‌زمینی و نان خشکی و سقا هم هرکدام گوشه‌ای از واگن‌ها می‌نشستند و برای تبلیغ و فروش اجناس خود فریاد می‌کشیدند.

متکدیان به گدایی مشغول بودند و صدای نقالی و مداحی هم به گوش می‌رسید. بی‌نظمی هنگام سوار شدن بر واگن‌ها هم قدمتی تاریخی دارد. مثلاً مردم برای سوار شدن بر واگن‌ها سر و دست می‌شکستند و خودشان را به هر واگنی که درش پیش پایشان بود پرتاب می‌کردند. همین بی‌نظمی‌ها بود که کم‌کم شکل و شمایل واگن دودی را تغییر داد. شیشه‌ها شکسته بودند و جای آن را با ورق‌های حلبی پر کرده بودند. رویه صندلی‌ها پاره شده بود و چوب زیرش شکسته. کم‌کم صندلی‌ها برچیده شدند و کف واگن‌ها را با آجر فرش کردند.

سرعت دویدن مردم به سمت واگن‌ها برای سوار شدن و شدت هجوم آنها به حدی بود که در هر مسیر حرکت، کفش‌ و کلاه از تنشان درمی آمد و اگر کسی حواسش به خودش نبود احتمالاً زمین می‌خورد. ماشین‌سواری مفتی هم به کاری که برخی نوجوان‌ها و مردهای جوان انجام می‌دادند اطلاق می‌شد. به نحوی که هنگام حرکت ماشین دودی می‌پریدند و روی میله‌ها و رکاب‌های بیرونی ماشین دودی می‌ایستادند.