براساس جدیدترین پژوهشهای ملی انجام شده در مرکز تحقیقات ایمونولوژی، آسم و آلرژی، بیش از 8.9درصد از بزرگسالان و 10.9درصد از کودکان ایرانی از مشکلات تنفسی آسم رنج میبرند. همچنین براساس اعلام اداره بیماریهای مزمن تنفسی، شهر اهواز در استان خوزستان در صدر ابتلا به آسم و آلرژی در تمام گروههای سنی قرار دارد و پس از آن استان سیستان و بلوچستان، تهران، اراک و... بالاتر از متوسط کشوری قرار دارند. در میان جمعیت کودکان مبتلا به آسم هم استان قم بیشترین بیمار را بهخود اختصاص داده است. مصطفی معین، رئیس انجمن آسم و آلرژی ایران میگوید: «هماکنون بیش از ۳۵۰میلیون نفر در دنیا، دچار بیماری آسماند و فرایند روبه افزایش این بیماری که از نیمه دوم سده پیشین آغاز شده، کم و بیش در مناطق مختلف جهان بهویژه کشورهای توسعهنیافته و یا در حال توسعه مانند ایران ادامه دارد.» بهگفته معین، این بیماری تحتتأثیر زمینههای ژنتیک با عوامل خطرزای طبیعی و محیط اجتماعی بروز میکند و هزینههای سنگین دارویی و درمانی برای بیماران دارد: «آسم یک بیماری مزمن است و نباید انتظار داشت که با درمان مقطعی، فرد به سرعت بهبود پیدا کند. باید این نگرش شکل بگیرد و بیمار بداند که باید بهطور مستمر خدمات مراقبتی دریافت کند. علاوه بر این، مشکلات روانی و اجتماعی و کاهش کیفیت زندگی از نظر رکورد تحصیلی و اشتغال، مزاحمت با خواب و استراحت، محدودیت در ورزش و فعالیتهای روزمره برای بیماران، هم جزو مشکلاتی است که آسم برای بیماران به همراه میآورد و باید مورد توجه قرار بگیرد.»
او ادامه میدهد: «هماکنون براساس نتایج بهدست آمده از پژوهشهای علمی و همچنین پیشرفتهایی که در روشهای درمانی و تجویز دارویی کسب شده، میزان مرگومیر بهعلت آسم کاهش یافته اما هنوز علائم و مشکلات تنفسی بیماران در حدود ۵۰درصد از موارد بهخوبی کنترل نشده است. کنترلنشدن مطلوب بیماری آسم دلایل و کاستیهای مختلفی دارد که رفع آن کاستیها برعهده پزشکان معالج با همکاری بیماران و خانوادههای آنان و برنامهریزی مناسب نظام سلامت قرار دارد.» این متخصص کودکان رفع این کاستیها را در 3محور جمعبندی میکند و میگوید: «در وهله اول باید تشخیص، درمان و پیشگیری از سوی پزشکان انجام شود چرا که نبود تشخیص دقیق و به هنگام آسم، همچنین درمان ناقص (مقدار دارو و طول مدت مصرف) با اسپریهای کورتیکواستروئیدی منجر به اختلال درمان خواهد بود. همچنین نبود ارتباط منظم با بیماران و ارزیابی پیشرفت بهبودی با انجام آزمونهای تنفسی و یا آزمونهای حساسیت (آلرژی) هم از عوامل کاستی در درمان به شمار میرود. در اینباره باید آموزش و آگاهی به بیماران نسبت به مزمن بودن بیماری، چگونگی مصرف درست داروها در بلندمدت و سالمسازی محیط زندگی هم از سوی متخصصان انجام شود. از سوی دیگر باید تشخیص و درمان بیماریهای همزمان هم وجود داشته باشد و البته در این مسیر شرایط خانوادگی، مسائل روانی- اجتماعی و وضعیت اقتصادی بیماران هم مورد توجه پزشکان قرار بگیرد.» او افزایش آگاهی و همکاری بیماران و خانوادهها را محور دوم رفع کاستیها عنوان میکند و میگوید: «نداشتن آگاهی و در نتیجه نبود همکاری در مراجعه منظم به پزشک و مصرف طولانی مدت داروها، مصرف نکردن دقیق داروهای استنشاقی و استفاده از ابزار کمک دارویی به شکل درست، نگرانی و یا وحشت از مصرف اسپریهای تنفسی به ویژه کورتیکواستروئیدها، نبود همکاری در رعایت توصیههای پزشک معالج برای بهداشتی کردن محیط زندگی و پرهیز از مواد آلرژی زا و یا تحریککننده و حتی گزارش نکردن سوابق پزشکی و ابتلا به بیماریهای دیگری غیراز آسم به پزشک معالج ازجمله عواملی است که میتواند به کندتر شدن روند درمان منجر شود و همکاری خانوادههای بیماران میتواند از آسیبهای آن را کاهش دهد.» رئیس انجمن آسم و آلرژی ایران سومین مرحله رفع کاستیها را در برنامهها و اقدامات نظام سلامت و دولت تشریح میکند و توضیح میدهد:« کمبود دسترسی برابر بیماران به مراقبتهای بهداشتی اولیه، پزشکان عمومی و خانواده، خدمات تخصصی و فوق تخصصی بر پایه نظام ارجاع باید برطرف شود. همچنین باید محدودیتهای دسترسی به دارو بهدلیل هزینههای سنگین یا کمبود و نایابی آن هم برطرف شود. از سوی دیگر افزایش پوشش مطلوب، پاسخگو و همگانی بیمههای درمانی در کشور و برنامهریزی ملی از سوی دولتها برای کنترل ریزگردها، آلایندههای شیمیایی و آلودگی شهرهای پرترافیک و قطبهای صنعتی در کاهش این کاستیها مؤثر است که باید در اولویتهای اقدامات نظام سلامت قرار بگیرد.»
حدود 10درصد کودکان ایرانی آسم دارند
مرگ ناشی از ابتلا به آسم کاهش یافته اما هنوز 50درصد علائم و مشکلات تنفسی بیماران کنترل نمیشود
در همینه زمینه :