![نویسنده و منتقد؛ عین صاد](/img/newspaper_pages/1399/10-%20dey/23/GARN/02-01.jpg)
نویسنده و منتقد؛ عین صاد
علی صفایی حائری، یک روحانی متفاوت در بطن حوزه محسوب میشود
![نویسنده و منتقد؛ عین صاد](/img/newspaper_pages/1399/10-%20dey/23/GARN/02-01.jpg)
سید محمد حسین محمدی
شیخ علی صفایی حائری، معروف به «عین صاد» در ذیل هیچ گروه، فرقه و یا جریانی تعریف نمیشد. چارچوب فکری و سلوک رفتاریاش را از هیچکسی نگرفته بود و ادامه هیچ جریانی نبود بلکه خود آغازگر جریانی نو با ادبیاتی تازه بود. تا پیش از او، هیچ روحانیای را نمیتوان نام برد که تا این اندازه به ادبیات داستانی توجه کرده باشد. صفایی در ۱۳سالگی تمام آثار صادق هدایت را خوانده و بنابر نقل خودش در دوره جوانی بیش از 200هزار صفحه ادبیات مطالعه کرده بود. رویکرد حائری به ادبیات تنها از سر تفنن نبود. او خود راسا شروع به نقد و بررسی آثار داستانی کرد و نقدهای مختلفی را درباره آثار مختلف داستانی نوشت. از میان نقدهای او میتوان به یادداشتهایش درباره «سگ و زمستان بلند» شهرنوش پارسیپور، «صد سال تنهایی» مارکز، «رازهای سرزمین من» رضا براهنی و «کلیدر» دولتآبادی اشاره کرد. هرچند نوع نگاه و شیوه نقد او بر این آثار نسبت چندانی با جریانهای نقد ادبی نداشت اما نفس این توجه به اندازه کافی مهم بود. بعدها نیز برخی از نویسندگان و کارگردانان مشهور ایرانی، خود را متاثر از آرا و شخصیت علی صفایی دانستند. رضا میرکریمی فیلم «زیرنور ماه» را متاثر از زندگی عین صاد دانست و برخی دیگر از نویسندگان و هنرمندان نیز به این تأثیرپذیری اعتراف کردند. گفته شده است که حتی بخشهایی از فیلمنامه فیلم «روز واقعه» هنگام تولید، مطابق نظر علی صفایی تغییر کرده و بهصورت نهایی درآمده است. دیدگاهها و فعالیتهای عین صاد منحصر به ادبیات نبود، آنچه علی صفایی به مخاطبانش ارائه میکرد، یک بسته کامل جهانبینی بود؛ جهانبینیای که در حوزههای مختلف عملی و نظری زندگی میتوانست نقش ایفا کند. این نگاه متفاوت و بیان خلاف معمول، البته که مخالفانی هم داشت. از نخستین کسانی که بهنقد علی صفایی پرداخت و او را مورد هجمه قرار داد، مسیح مهاجری بود. مهاجری در سال60 و در روزنامه جمهوری، صفایی را به تفکر التقاطی و مادی متهم کرد. علی صفایی نسبت به این انتقاد واکنش نشان داد. برخی از شاگردان عین صاد نیز در ملاقاتی با آیتالله خامنهای این اتهامات را به ایشان منتقل کرده و ایشان نیز به طرفداری از علی صفایی حائری پرداختند. هرچه بود صفایی از جانب جریان رسمی حوزه چندانکه باید و شاید موردتوجه قرار نگرفت اما با آغاز دهه80شمسی رفتهرفته برشمار خوانندگان و طرفداران او افزوده شد و این استقبال تا جایی پیش رفت که امروزه کمتر طلبهای را میتوان سراغ گرفت که اثری از او نخوانده و یا لااقل اسمی از علی صفایی حائری نشنیده باشد.