مردم جنگی-ازدواجی

محمد سرابی | روزنامه‌نگار 

 در جنگ‌های یک سال گذشته، عده زیادی از هموطنان به شهادت رسیدند. ساختمان‌هایی تخریب شد و سرمایه‌هایی از دست رفت، اما مردم ما در دشوارترین شرایط به زندگی ادامه دادند. درحالی‌که انتظار می‌رفت جامعه ایرانی زیر فشار جنگ به حفظ حیات و بقا بپردازد، ‌ازدواج به‌صورت یک واکنش دفاعی درآمد و در مقابل تهدید جنگ ایستاد. بر خلاف آنچه انتظار می‌رفت، وقوع 2جنگ در طول یک سال نتوانست آمار ازدواج را کاهش دهد. در جنگ 12روزه آمار ازدواج افزایش داشت و در جنگ تحمیلی سوم هم کاهش خاصی رخ نداد. یک کارشناس اجتماعی در گفت‌وگو با همشهری این پدیده را نوعی تاب‌آوری مردمی بیان می‌کند.

تراکم ازدواج پیش از محرم
مرکز پژوهش‌های مجلس گزارشی منتشر کرده است که براساس آن میزان ازدواج در طول جنگ 12روزه از خرداد تا تیرماه سال1404 به نسبت همان محدوده زمانی در سال1403 بیش از 20درصد افزایش داشته است. از نظر تقویمی جنگ 12روزه دقیقا در محدوده زمانی پیش از دهه محرم رخ ‌داد. از قرن‌های قبل، ایرانیان با احترام به سنت‌های قدیمی و برای پاسداشت ایام عزاداری اباعبدالله(ع) پیوند‌های ازدواج را پیش از ایام عزاداری محرم و صفر برگزار می‌کنند. همین باعث می‌شود که تراکم تعداد ازدواج‌های ثبت‌شده در روز‌های بین عید غدیر و اول محرم افزایش پیدا کند. در سال1404 همه این زمانبندی‌ها با حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی مواجه شد، اما حتی خطر حمله و جنگ هم برنامه‌ها را تغییر نداد و آمار ثبت ازدواج به نسبت همین محدوده زمانی در سال 1403که شامل میانه ‌ماه ذی‌الحجه بود، افزایش پیدا کرد. در این دوره تنها 3استان‌ تهران، کردستان و سیستان و بلوچستان با کاهش تعداد ازدواج‌ها روبه‌رو شدند.

قدرت تاب‌آوری اجتماعی
چرا مردمی که زیر بمباران هستند موضوعی مانند ازدواج را از برنامه زندگی خود کنار نمی‌‌گذارند؟ یک جمعیت‌شناس در این‌ باره به همشهری می‌گوید: آمار ازدواج‌ها نشان‌دهنده افزایش تاب‌آوری اجتماعی است. این کشور بحران‌های مختلفی را پشت سر گذاشته و شاید همین اتفاقات تاب‌آوری مردم را آنقدر افزایش داده است که روال زندگی عادی خود را تغییر نداده‌اند. محمود مشفق با اشاره به افزایش آمار ازدواج در جنگ 12روزه بیان می‌کند: مردم اعتنایی به جنگ نکردند و برنامه‌هایی را که برای زندگی خود داشتند ادامه دادند. باید بررسی شود که چه متغیر‌های دیگری در افزایش یا ثابت ماندن آمار ازدواج تأثیر داشته است، اما به‌صورت کلی انتظار داریم که در هر دوره جنگ شاخص‌های ازدواج و باروری در جامعه‌ کاهش پیدا کند، چون زندگی روزمره تغییر می‌کند. با این حال دیدیم که چنین اتفاقی رخ ‌نداد و حتی تعداد ازدواج‌ها بیشتر هم شد. عضو هیأت‌ علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی درباره کاهش کلی آمار ازدواج در یک دهه اخیر نیز می‌گوید: بخشی از کاهش کلی آمار ازدواج در 10سال اخیر مربوط به شرایط اقتصادی است، اما تغییر نسل‌ها را هم نباید نادیده گرفت. بسیاری از کسانی که در معرض ازدواج قرار داشته‌اند در طول این‌ سال‌ها از موقعیت ازدواج خارج‌‌ شده‌اند. وقتی یک نسل از نظر سنی دیگر در معرض ازدواج نباشد، میزان ازدواج‌های ثبت‌شده هم کاهش پیدا می‌کند.

حفظ ثبات در جنگ طولانی
اسفند1404 ایران در شرایط تهدید جنگی از سوی آمریکا به سر می‌برد و حضور نیرو‌های نظامی دشمن در منطقه خبر از احتمال وقوع حمله می‌داد. در نخستین روز‌های شروع جنگ، آمار ازدواج نزدیک 50درصد کاهش پیدا کرد و در طول اسفند‌ماه همچنان کمتر از مدت مشابه سال قبل بود. با طولانی‌شدن جنگ و شروع سال نو، شدت کاهش آمار متعادل شد و به 6درصد رسید. این مقدار کاهش با توجه به شرایط کلی کشور نظیر بحران‌ اقتصادی فراگیر چندان محسوس نیست. می‌توان گفت که در جنگ تحمیلی سوم هم حملات دائمی نتوانست بر روند ازدواج در کشور تأثیر بگذارد.