درمان سرماخوردگی، 2میلیون تومان؟!

مریم سرخوش | روزنامه‌نگار 

  این روزها حتی یک سرماخوردگی ساده هم می‌تواند هزینه سنگینی روی دست خانواده‌ها بگذارد. مراجعه به پزشک، خرید دارو و دریافت خدمات درمانی ضروری، با وجود داشتن بیمه، گاهی تا ۲میلیون تومان هزینه دارد؛ وضعیتی که درباره بیماری‌های مزمن و درمان‌های طولانی‌مدت نگران‌کننده‌تر است. افزایش قیمت دارو، رشد تعرفه‌های پزشکی و هزینه خدمات تشخیصی و آزمایشگاهی در شرایطی اتفاق افتاده که درآمد خانوارها تناسبی با این افزایش هزینه‌ها ندارد. مجتبی بوربور، داروساز و فعال حوزه اقتصاد سلامت، در گفت‌وگو با برنامه خبری پارک‌وی تلویزیون همشهری، ریشه اصلی این وضعیت را ناکارآمدی نظام بیمه‌ای، کمبود منابع مالی و سیاست‌های اقتصادی می‌داند و معتقد است افزایش هزینه‌های درمان به مرحله‌ای رسیده که هم بیماران و هم ارائه‌دهندگان خدمات سلامت از آن آسیب می‌بینند.

بیمه‌ها از گرانی درمان جا مانده‌اند
بوربور با اشاره به هزینه ۲میلیون تومانی درمان یک سرماخوردگی ساده می‌گوید: ممکن است این هزینه حتی بیشتر هم باشد، اما مسئله اصلی این است که بیمه‌ها وظیفه حمایتی خود را به‌درستی انجام نمی‌دهند. تورم در همه بخش‌های اقتصادی اتفاق افتاده و دارو و درمان را هم تحت‌تأثیر قرار داده، اما آنچه فشار را برای مردم سنگین‌تر می‌کند، ناکارآمدی سازوکارهای پرداخت و پوشش بیمه‌ای است. به‌گفته او، نظام حمایت از بیماران چه از نظر بودجه و چه پوشش خدمات، به‌شدت تضعیف شده است. این مشکل البته تازه نیست، اما در یکی 2سال اخیر شدت بیشتری پیدا کرده است. او درباره نقش تجویزهای غیرضروری در افزایش هزینه درمان هم عنوان می‌کند: نمی‌توان انکار کرد که در برخی موارد تجویز غیرمنطقی دارو و مکمل، هزینه اضافی به بیمار تحمیل می‌کند، اما وزن این مسئله در مقایسه با مشکلات ساختاری نظام تأمین مالی سلامت بسیار کمتر است.

حق بیمه می‌دهیم، حمایت کافی نداریم
یکی از پرسش‌های مهم این است که چرا مردم با وجود پرداخت منظم حق بیمه، هنگام بیماری همچنان بخش قابل‌توجهی از هزینه درمان را خودشان می‌پردازند؟ بوربور در پاسخ می‌گوید: بخشی از مشکل به بی‌برنامگی و به‌روز نشدن سازوکارهای پوشش بیمه‌ای برمی‌گردد. در بسیاری از کشورها، بیمه‌ها بسته‌های متفاوتی ارائه می‌کنند. ممکن است فرد هزینه درمان یک سرماخوردگی ساده را خودش بپردازد، اما در مقابل، برای بیماری‌های پرهزینه و مزمن از پوشش بسیار بالاتری برخوردار شود. به‌گفته او، بیمه‌های کشور چنین انعطافی ندارند و بودجه آنها نیز براساس هزینه واقعی خدمات سلامت تعیین نمی‌شود. در نتیجه افزایش قیمت دارو و خدمات درمانی به جیب بیماران تحمیل می‌شود.

۲۱۰هزار میلیارد تومان بدهی به زنجیره دارو
این فعال حوزه اقتصاد سلامت، دولت را یکی از عوامل اصلی اختلال در چرخه تأمین دارو می‌داند و می‌گوید: از زمان اجرای طرح دارویار، فعالان حوزه سلامت هشدار داده بودند که بودجه پیش‌بینی‌شده کافی نیست. اکنون هم کاهش ارز حمایتی و افزایش هزینه تأمین دارو، مشکلات را تشدید کرده است. او با اشاره به گزارش‌های مطرح‌شده در جلسات اخیر می‌گوید: مجموع بدهی‌های معوق و جاری مراکز دولتی به زنجیره دارو به ۲۱۰هزار میلیارد تومان رسیده؛ درحالی‌که اندازه ریالی بازار دارویی کشور حدود ۹۰۰هزار میلیارد تومان است. بوربور پرداخت مطالبات شرکت‌ها از طریق اوراق سه‌ساله را مشکل دیگری عنوان می‌کند: وقتی شرکتی بابت فروش ۱۰۰هزار تومان دارو، برای تأمین نقدینگی فوری عملا حدود ۶۰هزار تومان دریافت می‌کند، چگونه می‌تواند تولید خود را ادامه دهد؟

مردم نباید بین گرانی و کمبود دارو انتخاب کنند
بوربور با انتقاد از قرار گرفتن بیماران در دوراهی گرانی یا کمبود دارو می‌گوید: موافق نیستم که به مردم بگوییم یا باید داروی گران بخرند یا کمبود را به‌دلیل ارزانی تحمل کنند. اما تأمین‌کننده هم با افزایش شدید هزینه‌ها مواجه شده است. او معتقد است هم مردم و هم پزشکان، داروسازان و تولیدکنندگان از شرایط موجود آسیب می‌بینند: هردو طرف حق دارند. مردم توان پرداخت هزینه‌های فعلی را ندارند و فعالان حوزه سلامت هم با افزایش هزینه‌های تولید و ارائه خدمات مواجه هستند.

چرا بیمه‌ها حریف گرانی درمان نیستند؟
  افزایش قیمت دارو بدون تقویت متناسب پوشش بیمه‌ای
  کمبود بودجه و بدهی‌های انباشته سازمان‌های بیمه‌گر
  افزایش هزینه تولید و واردات دارو به‌دلیل تغییر نرخ ارز
   یکسان بودن بخش مهمی از حمایت‌ها برای خانوارهای کم‌درآمد و پردرآمد
  بی‌اعتمادی و نبود هماهنگی میان دولت، بیمه‌ها و صنعت دارو

۴ راهکار پیشنهادی
  افزایش حمایت بیمه‌ای از بیماران مزمن و صعب‌العلاج
   پرداخت سهم کمتر از هزینه درمان توسط دهک‌های کم‌درآمد
  جبران افزایش قیمت دارو از طریق منابع بیمه‌ای
   پرداخت مطالبات زنجیره دارو و حمایت از تولید داخلی

حمایت بیشتر بیمه از بیماران کم‌درآمد
بوربور یکی از راهکارهای کاهش فشار هزینه‌های درمان را هدفمند‌کردن حمایت‌های بیمه‌ای می‌داند: ممکن است هزینه ۲میلیون تومانی یک سرماخوردگی برای خانواده‌ای قابل پرداخت باشد، اما همین مبلغ برای خانواده‌ای دیگر فشار سنگینی ایجاد کند. بنابراین حمایت بیمه‌ای نباید برای همه افراد یکسان باشد. او همچنین از بی‌اعتمادی میان دولت، بیمه‌ها و صنعت دارو انتقاد می‌کند و می‌گوید: تأمین‌کننده به وعده پرداخت مطالبات اعتماد ندارد، دولت نسبت به قیمت تمام‌شده شرکت‌ها تردید دارد و بیمه‌ها هم منابع کافی برای اجرای تعهداتشان ندارند. به اعتقاد او، اصلاح نظام بیمه‌ای، پرداخت بدهی‌های زنجیره دارو و اختصاص بودجه واقعی به سلامت ضروری است؛ در غیراین صورت، فشار هزینه‌های درمان همچنان بر دوش مردم باقی می‌ماند.