غول‌های فناوری در گرداب تنگه هرمز

ساسان شادمان منفرد  | روزنامه‌نگار

بازار سهام فناوری در پاییز۲۰۲۶ با یکی از سنگین‌ترین موج‌های فروش سال‌های اخیر روبه‌رو شده است. این بحران از یک‌سو ریشه در هزینه‌های سرسام‌آور توسعه هوش مصنوعی دارد و از سوی دیگر، اختلال در تنگه هرمز و افزایش قیمت انرژی، نگرانی سرمایه‌گذاران را تشدید کرده و موجب ریزش ارزش سهم‌ها شده است.

تبخیر بیش از ۲ تریلیون دلار از بازار فناوری
براساس گزارش رویترز در سی‌ام اکتبر۲۰۲۶ (8‌آبان1405)، شاخص نزدک۱۰۰ در طول این‌ماه بیش از 8/5درصد کاهش یافت و ارزش بازار شرکت‌های حاضر در آن با افتی بیش از ۲تریلیون دلار مواجه شد. نگرانی اصلی سرمایه‌گذاران، فاصله فزاینده میان سرمایه‌گذاری‌های عظیم در هوش مصنوعی و بازده اقتصادی این فناوری است.

بازندگان بزرگ
براساس داده‌های مؤسسه Dealroom، شرکت‌هایی که بیشترین ضرر را در این جریان داشته‌اند مشخص شده‌اند. آمار سقوط سهام تا پایان اکتبر2026(شنبه گذشته) محاسبه شده است.

رؤیای هوش مصنوعی، کابوس سرمایه‌گذاران
غول‌های فناوری طی سال‌های اخیر صدها میلیارد دلار برای ساخت مراکز داده، خرید پردازنده و توسعه مدل‌های هوش مصنوعی هزینه کرده‌اند. بانک جی‌پی‌مورگان پیش‌بینی می‌کند سرمایه‌گذاری جهانی در زیرساخت‌های AI طی سال۲۰۲۶ به ۹۰۰میلیارد دلار برسد؛ رقمی که تا سال۲۰۳۰ به مجموع ۵/۵تریلیون دلار خواهد رسید. بااین‌حال، رشد درآمدها هنوز نتوانسته نگرانی‌ها درباره سرعت بازگشت سرمایه را کاملا برطرف کند. افزایش استقراض و فشار بر جریان نقدی، حساسیت بازار نسبت به گزارش‌های مالی شرکت‌ها را بیشتر کرده است.

شوک تنگه هرمز به اقتصاد دیجیتال
اختلال در عبور نفتکش‌ها از تنگه‌هرمز، فشار مضاعفی بر اقتصاد جهانی وارد کرده است. براساس داده‌های پایش بحران انرژی، قیمت نفت برنت در سی‌ام اکتبر به حدود 54/113دلار رسید. این رقم نسبت به پیش از آغاز بحران، افزایش چشمگیری نشان می‌دهد. افزایش بهای انرژی، هزینه برق مراکز داده، حمل‌ونقل تجهیزات و تولید نیمه‌رساناها را بالا می‌برد. همزمان، فشارهای تورمی می‌تواند روند کاهش نرخ بهره در آمریکا را دشوارتر کند.

پایان عصر رشد بدون سود؟
ریزش اخیر لزوما به‌معنای فروپاشی صنعت هوش مصنوعی نیست، بلکه می‌تواند نشانه تغییر معیارهای سرمایه‌گذاری باشد. بازار اکنون به‌جای وعده‌های بلندپروازانه، به‌دنبال درآمد واقعی، جریان نقدی پایدار و بازده قابل‌اندازه‌گیری است. در چنین شرایطی، تداوم بحران انرژی و نااطمینانی ژئوپلیتیک می‌تواند فشار بر ارزش‌گذاری شرکت‌های فناوری را افزایش دهد.
پیام بازار روشن است: عصر سرمایه‌گذاری بی‌محابا در هوش مصنوعی، بدون پاسخگویی درباره سودآوری با چالشی جدی روبه‌رو شده است.