از کابوس تا کام‌بک

میثم کریمی

  در دنیای پر تب و تاب فوتبال، گاهی یک جمله بیش از هزار کلمه گویای حال و هوای یک تیم است. «بازی دو نیمه متفاوت داشت.» این جمله معروف امیر قلعه‌نویی، سرمربی تیم ملی ایران، به بهترین شکل ممکن، روایتگر دیداری دوستانه بود که تیم ملی کشورمان در آستانه جام‌جهانی ۲۰۲۶ مقابل گامبیا برگزار کرد؛ دیداری که در نیمه اول، کابوسی از سردرگمی و ضعف بود و در نیمه دوم، جشنواره‌ای از بازگشت و امید. اما پشت پرده این پیروزی ۳ بر یک، نگرانی‌های عمیقی نهفته است که می‌تواند در رویارویی با بهترین مهاجمان جهان، تیم ملی را با ضربات سنگینی روبه‌رو کند.

   اردوی آماده‌سازی تیم ملی در ترکیه، با هدف محک زدن بازیکنان و ایجاد هماهنگی برای جام‌جهانی 2026برپا شده بود. انتظار می‌رفت در نخستین دیدار تدارکاتی بین‌المللی مقابل گامبیا، شاهد تیمی با برنامه و منسجم باشیم، اما سوت آغاز بازی، حکایت دیگری داشت. ترکیب اولیه تیم ملی که با سورپرایزهایی در دفاع، هافبک و حمله همراه بود، نتوانست انتظارات را برآورده کند. امیر قلعه‌نویی با اعتماد به محمدحسین کنعانی‌زادگان و علی نعمتی در قلب خط دفاعی، شجاع خلیل‌زاده باتجربه را روی نیمکت نشاند. آریا یوسفی، که پیش از این در پست وینگر عملکرد درخشانی داشت و حتی 2گل در بازی‌های درون گروهی به ثمر رسانده بود، به ناگاه به پست دفاع راست منتقل شد تا صالح حردانی و رامین رضائیان نیمکت‌نشین شوند. در میانه میدان، حضور امیرمحمد رزاقی‌نیا 20‌ساله در کنار سعید عزت‌اللهی جلب توجه می‌کرد و کسری طاهری، پدیده جوان، به‌عنوان مهاجم نوک، بزرگ‌ترین سورپرایز ترکیب بود. این تغییرات، در غیاب 4بازیکن کلیدی (علیرضا جهانبخش، مهدی قایدی، سامان قدوس و دانیال ایری) که به‌دلیل مصدومیت از لیست خط خورده بودند، صورت گرفت.
   در سوی دیگر میدان، تیم ملی گامبیا نیز با تغییرات زیادی نسبت به لیست اولیه خود به میدان آمده بود. غیبت ستاره‌های لیگ برتری و لژیونرهای اروپایی این تیم، ازجمله یانکوبا مینته وینگر برایتون و علیو فادرا از ساسولو، باعث شد تا عقرب‌ها با ترکیبی تعدیل‌شده و نه کاملا قدرتمند در مقابل ایران قرار گیرند. با این حال، همین تیم به ظاهر ضعیف‌شده گامبیا، در نیمه اول توانست نمایش بهتری از ایران ارائه دهد.
   به جرأت می‌توان گفت تیم ملی ایران در 45‌دقیقه ابتدایی، هیچ برنامه‌ای نداشت؛ نه در حمله و نه در دفاع. بازیکنان در فاز هجومی بی‌برنامه و سردرگم به‌نظر می‌رسیدند و توپ‌های ارسالی بی‌هدف به محوطه جریمه گامبیا می‌رفت. در فاز دفاعی نیز‌ ضعف‌ها به وضوح مشهود بود. محمدحسین کنعانی‌زادگان یک نیمه پرماجرا را پشت سر گذاشت؛ از دفع توپ خطرناک که نزدیک بود به گل به‌خودی منجر شود تا 2بار برخورد شدید و مصدومیت‌های مقطعی که نگرانی‌هایی را ایجاد کرد. در دقیقه‌32، فرار سریع آداما سیدیبه و شوت او که به تور کنار دروازه خورد، زنگ خطر را برای بیرانوند و مدافعان ایران به صدا درآورد. این خوش‌شانسی اما دوام نیاورد و در دقیقه‌42، روی یک کرنر ارسالی از سمت چپ، عمر کولی، مدافع پیش‌تاخته و کاپیتان گامبیا، با یک ضربه دقیق دروازه ایران را باز کرد. تیم ملی با شکستی یک گله و انبوهی از سؤالات و نگرانی‌ها به رختکن رفت. ایران خوش‌شانس بود که فقط یک گل در این نیمه دریافت کرد.
   بین نیمه، امیر قلعه‌نویی دست به تغییرات گسترده‌ای زد. شجاع خلیل‌زاده، رامین رضائیان و علی علیپور به‌طور همزمان وارد زمین شدند. این تغییرات نه‌تنها به تزریق انرژی تازه به تیم کمک کرد، بلکه با سیستم 3دفاعه، آریا یوسفی را به وینگ‌بک چپ فرستاد و رامین رضائیان را در پست تخصصی دفاع راست قرار داد. این جابه‌جایی‌ها، به سرعت نتیجه داد. تنها 2‌دقیقه از آغاز نیمه دوم گذشته بود که تیم ملی ایران طعم بازگشت را چشید. پاس کنعانی‌زادگان به طارمی و انتقال توپ به علی نعمتی در سمت چپ، آغازگر حمله‌ای تماشایی بود. ارسال دقیق نعمتی به محمد محبی و پاس رو به عقب او به آریا یوسفی رسید. یوسفی بدون مکث، با یک شوت محکم، توپ را به تور دروازه گامبیا چسباند تا بازی به تساوی کشیده شود. این گل، جرقه‌ای بود برای کام‌بک تماشایی ایران.
   در دقیقه‌59، نوبت به رامین رضائیان رسید تا هنرنمایی کند. علی نعمتی بار دیگر از سمت چپ نفوذ کرد و با یک ارسال کات‌بک دیدنی، توپ را به پشت محوطه جریمه رساند. رضائیان‌ که کمتر از 15‌دقیقه از حضورش در زمین می‌گذشت، با یک شوت استثنایی و غیرقابل مهار، توپ را به کنج دروازه گامبیا فرستاد؛ یک سوپرگل تماشایی که نشان از آمادگی بالای این مدافع باتجربه داشت و ایران را پیش انداخت. رضائیان در بازی‌های درون‌تیمی نیز درخشان ظاهر شده بود و این گل، پیام روشنی از آمادگی کامل او برای جام‌جهانی بود.
   تیم ملی ایران که حالا کاملا بر بازی مسلط شده بود، دست از حملات خود برنداشت. در دقیقه‌68، محمد محبی با حرکتی انفرادی از سمت راست، توپ را به علی علیپور رساند. پاس رو به عقب علیپور نیز با کنترل توپ و شوت پای چپ مهدی طارمی همراه شد تا توپ پس از برخورد به تیرک عمودی، وارد دروازه گامبیا شود و برتری ایران را به 3گل برساند. این گل، مهر تأییدی بر بازگشت خیره‌کننده شاگردان قلعه‌نویی بود.

درنهایت بازی با نتیجه 3بر یک به پایان رسید. پیروزی مقابل گامبیا، به‌خصوص با توجه به بازگشت درخشان در نیمه دوم، می‌تواند روحیه بخش باشد. فاز هجومی تیم ملی در نیمه دوم، با تغییرات اعمال شده، نمره قابل‌قبولی گرفت و شاهد گل‌های زیبا و موقعیت‌های متعددی بودیم. درخشش بازیکنانی چون آریا یوسفی، رامین رضائیان و مهدی طارمی، نویدبخش آینده‌ای روشن در خط حمله است. حضور موفق امیرمحمد رزاقی‌نیا در ترکیب اصلی برای دومین بازی پیاپی نیز نشان‌دهنده اعتماد کادر فنی به جوانان و پتانسیل بالای این هافبک جوان است اما نباید از کنار مشکلات دفاعی به راحتی عبور کرد. همانطور که در نیمه اول شاهد بودیم، خط دفاعی ایران در برابر مهاجمان گامبیا‌ که بسیاری از ستاره‌های اصلی خود را نیز در اختیار نداشت، آسیب‌پذیر نشان داد. حتی در نیمه دوم نیز  با وجود بهبود کلی عملکرد، گاهی اوقات فضای زیادی به حریف داده می‌شد و موقعیت‌هایی روی دروازه بیرانوند خلق می‌شد. شوت محکم گاساما در دقیقه 3+90که بیرانوند آن را مهار کرد، یادآور این نکته بود که مشکلات دفاعی هنوز به‌طور کامل حل نشده‌اند. فراموش نکنیم که تیم ملی ایران در جام‌جهانی 2026با بهترین مهاجمان دنیا روبه‌رو خواهد شد، نه مهاجمان گامبیا. این ترکیب دفاعی، در برابر مهاجمان سرعتی و گلزن تیم‌های بزرگ، می‌تواند ضربات سنگینی به ایران بزند.