«بیگانه»؛ شاهکار ماندگار آلبر کامو
رمان «بیگانه» اثر آلبر کامو، از شناختهشدهترین آثار ادبیات قرن بیستم و نمونهای شاخص از ادبیات فلسفی است؛ اثری موجز و تأملبرانگیز که با روایتی ساده، پرسشهایی درباره زندگی، مرگ، معنای هستی و نسبت انسان با جامعه پیش میکشد. این رمان نخستینبار در سال ۱۹۴۲ منتشر شد و همچنان از کتابهایی است که خوانندگان را به تأمل درباره داوریهای اخلاقی و قراردادهای اجتماعی فرامیخواند.
داستان با خبری درباره مرگ مادر شخصیت اصلی، مورسو، آغاز میشود؛ مردی که واکنشهایش با انتظارات معمول اطرافیان و جامعه همخوانی ندارد. او در ادامه درگیر رویدادی خشونتبار میشود و محاکمهاش، بهتدریج، بیش از آنکه بر خود واقعه متمرکز باشد، به داوری درباره شخصیت، احساسات و شیوه زندگی او تبدیل میشود. کامو از خلال این ماجرا نشان میدهد جامعه چگونه گاه فرد را نه فقط به سبب کردار، بلکه بهدلیل متفاوت بودن و تنندادن به الگوهای پذیرفتهشده قضاوت میکند.اهمیت «بیگانه» تنها در طرح داستانی آن نیست؛ نثر کمپیرایه، زاویه دید اولشخص و لحن سرد و خویشتندار راوی، فاصلهای میان تجربه شخصیت و انتظارات خواننده ایجاد میکند. همین شیوه روایت، خواننده را وامیدارد درباره مفهوم بیگانگی، آزادی، مسئولیت و جستوجوی معنا در جهانی که پاسخهای آمادهای عرضه نمیکند، بیندیشد. رمان در کنار مضمون فلسفی خود، تصویری از جامعهای ارائه میدهد که برای احساسات و رفتارهای افراد معیارهایی مشخص دارد.ترجمه فارسی خشایار دیهیمی از این اثر را نشر ماهی منتشر کرده است. این ترجمه که نخستینبار در بهار ۱۳۸۸ به چاپ رسید، اکنون به چاپ پنجاهوهشتم رسیده است؛ استقبالی که از ماندگاری اثر و جایگاه این برگردان در میان نسخههای فارسی «بیگانه» حکایت دارد. دیهیمی با انتقال نثر موجز و لحن ویژه کامو، امکان مواجهه فارسیزبانان با فضای روایی و اندیشههای این رمان را فراهم کرده است. انتشار پیدرپی کتاب در 58نوبت چاپ، نشانهای از اقبال مستمر مخاطبان به این اثر کلاسیک و ترجمه آن است.