فرمول نجات از ناترازی گاز
بررسی تأثیر صرفهجویی خانوارها و اصلاح فناوری صنایع برای جبران کسری گاز در تلویزیون همشهری
سینا احدیان | روزنامهنگار
ناترازی گاز در ایران با آسیب حملات اخیر به تأسیسات انرژی ابعاد تازهای پیدا کرده است. در میزگرد تلویزیون همشهری با حضور ساجد کاشفی، معاون بهینهسازی مصرف سوخت شرکت ملی گاز ایران و حامد صاحبهنر، کارشناس انرژی، وضعیت تولید و تأمین گاز در زمستان و راهکارهای اصلاح الگوی مصرف بررسی شد.
بازگشت کامل ظرفیت تولید زمان میبرد
کاشفی با اشاره به خسارت تأسیسات گازی کشور در جریان جنگ تحمیلی سوم گفت: در پی حملات دشمن آمریکایی و صهیونیستی، حدود ۲۳۰میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید روزانه گاز کشور از دست رفت. با تلاش مجموعه وزارت نفت و شرکت ملی گاز، حدود ۱۰۰میلیون مترمکعب از این ظرفیت احیا شده، اما بازسازی پالایشگاهها برای بازگشت ظرفیت باقیمانده به 2 تا 3سال زمان نیاز دارد.حامد صاحبهنر نیز ادامهداد: با احتساب ظرفیتهایی که قرار است در ماههای آبان، آذر و دی به مدار بازگردند، همچنان احتمال باقی ماندن حدود ۶۰میلیون مترمکعب کسری روزانه در روزهای اوج مصرف وجود دارد.بهگفته این کارشناس انرژی، محدودیت مصرف صنایع بزرگی مانند پتروشیمی، فولاد و سیمان میتواند بخشی از کمبود را مدیریت کند و احتمال بروز مشکل جدی در بخش خانگی را کاهش دهد.
شرکتهای کارور وارد میدان میشوند
یکی از راهکارهای مطرحشده در این میزگرد، توسعه فعالیت شرکتهای کارور گاز طبیعی و انتقال بخشی از مسئولیت بهینهسازی مصرف به بخش خصوصی بود.کاشفی با بیان اینکه مدیریت مصرف در گذشته جزو مأموریتهای اصلی شرکت ملی گاز نبوده است، گفت: از حدود 3سال پیش اقدامات مربوط به ایجاد بازار بهینهسازی انرژی و محیطزیست آغاز شد و در ادامه، آییننامه فعالیت شرکتهای کارور گاز طبیعی به تصویب رسید.او توضیح داد: در این مدل، گواهی صرفهجویی بر مبنای میزان واقعی و تأییدشده کاهش مصرف صادر میشود. شرکتهای کارور میتوانند با اصلاح تجهیزات، ارائه خدمات فنی و راهکارهای فناورانه در بخشهای خانگی، تجاری و صنعتی فعالیت کنند و درآمدشان به میزان صرفهجویی واقعی وابسته است.بهگفته کاشفی، بیش از ۱۵ دستورالعمل اندازهگیری و صحهگذاری در حوزههایی مانند نیروگاهها، گلخانهها، مرغداریها، ساختمانها و صنایع تدوین شده است. با اینحال، نبود اطلاعات دقیق از میزان تولید بنگاههای اقتصادی، محاسبه صرفهجویی واقعی را دشوار میکند.
موانع بخش خصوصی در بهینهسازی
صاحبهنر با استقبال از شکلگیری شرکتهای کارور، سرعت اجرای این سازوکار را متناسب با ظرفیتهای موجود ندانست و گفت: برخی زیرساختهای موردنیاز، ازجمله اتصال سامانههای صدور صورتحساب و اندازهگیری و صحهگذاری، هنوز بهطور کامل آماده نشدهاند.او افزود: معرفی شرکتهای کارور در وبسایت شرکت ملی گاز کافی نیست و دولت باید زمینه همکاری دستگاههای اجرایی با این شرکتها را فراهم کند. بهگفته صاحب هنر، برخی شرکتها برای اجرای سامانههای مدیریت هوشمند ساختمان به ادارات دولتی مراجعه کردهاند، اما با استقبال مناسبی مواجه نشدهاند.این کارشناس انرژی کمبود سرمایه در گردش را نیز از موانع توسعه طرحهای بهینهسازی دانست و گفت: در یک نمونه، سرمایهگذاری حدود یکونیم میلیون دلاری میتواند سالانه نزدیک به ۱۰میلیون مترمکعب صرفهجویی گاز ایجاد کند.
مردم باید در منافع صرفهجویی شریک شوند
صاحبهنر معتقد است صرفهجویی در بخش خانگی نیز ظرفیت قابلتوجهی دارد و مردم باید از منافع اقتصادی کاهش مصرف آگاه شوند. او با اشاره به گواهی صرفهجویی در بورس انرژی گفت: هر مترمکعب گاز صرفهجوییشده حدود ۸۰هزار تومان ارزش دارد و مصرفکنندگان باید بتوانند در منافع اقتصادی آن سهیم شوند.او با اشاره به یک تجربه آزمایشی افزود: در یک واحد مسکونی، با مجموعهای از اقدامات ساده، مصرف روزانه گاز از حدود ۱۲مترمکعب به کمتر از ۳مترمکعب کاهش یافت.کاشفی نیز گفت: برخی شرکتهای کارور اصلاح یا تعویض تجهیزات را رایگان انجام میدهند و در بعضی مدلها، مشترکان در منافع حاصل از فروش گواهی صرفهجویی سهیم میشوند.او همچنین از راهاندازی دستیار هوشمند مصرف گاز در پنجره خدمات هوشمند دولت و پیامرسان بله خبر داد که امکان بررسی میزان مصرف و پیشبینی مبلغ قبض را برای مشترکان فراهم میکند. فهرست شرکتهای دارای مجوز و خدمات آنها نیز در وبسایت شرکت ملی گاز در دسترس است.
اصلاح فناوری ظرفیت مغفول صنایع
صنایع بهدلیل استفاده از فناوریهای قدیمی، ظرفیت قابلتوجهی برای کاهش مصرف گاز دارند.کاشفی با اشاره به قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی مصوب سال۱۳۸۹ گفت: این قانون ظرفیتهای مهمی ایجاد کرده، اما بخشی از تکالیف آن بهطور کامل اجرا نشده که شرکتهای کارور زمینه ورود شرکتهای دانشبنیان به این حوزه را فراهم میکنند. برای نمونه، یک شرکت دانشبنیان با استفاده از فناوریهای جدید، کورهای برای صنعت آجر طراحی کرده که مصرف گاز آن در مقایسه با کورههای سنتی به میزان قابلتوجهی کمتر است.