دماوند، بلندترین قله ایران و یکی از شناخته‌شده‌ترین نمادهای طبیعی کشور، در عرصه‌ای فراتر از مرزهای ایران هم مورد توجه است. این کوه آتشفشانی با قرار گرفتن در فهرست ۱۰۰ میراث برتر زمین‌شناختی جهان، جایگاه خود را در میان برجسته‌ترین پدیده‌های طبیعی زمین تثبیت کرده است؛ افتخاری که اهمیت علمی و ضرورت حفاظت از این میراث طبیعی را بیش از پیش یادآوری می‌کند.
یک زمین‌شناس و استاد مرکز زلزله‌شناسی کشور در این‌باره به همشهری می‌گوید: «این قله بلندترین کوه ایران و یکی از مهم‌ترین و بزرگ‌ترین آتشفشان‌های منطقه غرب آسیاست. دماوند یک سامانه آتشفشانی فعال محسوب می‌شود، اما در حال حاضر نشانه‌ای از قرارگرفتن آن در مرحله فورانی وجود ندارد.»
مهدی زارع با بیان اینکه شکل‌گیری سامانه آتشفشانی دماوند از حدود ۲ میلیون سال پیش آغاز شده است، می‌افزاید: «سنگ‌های آتشفشانی که در اطراف این قله و محدوده پلور و جاده هراز دیده می‌شوند از شواهد فعالیت‌های آتشفشانی این منطقه هستند. این سنگ‌ها که عمدتا رنگی تیره دارند، حاصل فعالیت‌های ماگمایی و خروج مواد آتشفشانی در دوره‌های گذشته‌اند. برآوردها نشان می‌دهد دمای ماگمای مرتبط با این سامانه حدود هزار و ۳۷۰ درجه سانتی‌گراد بوده است.» این زمین‌شناس با اشاره به شرایط زمین‌ساختی منطقه توضیح می‌دهد: «شکل‌گیری دماوند با تحولات زمین‌شناختی البرز مرکزی و ایجاد شرایط مناسب برای صعود ماگما و خروج گدازه‌ها ارتباط دارد. تعیین سن آخرین فوران این آتشفشان با قطعیت کامل امکان‌پذیر نیست، اما شواهد زمین‌شناختی فعالیت‌های فورانی آن را به دوره‌های گذشته ازجمله حدود ۲۴ هزار سال پیش نسبت می‌دهند. همچنین شواهدی از فعالیت‌های احتمالی در دوره‌های نزدیک‌تر،ازجمله حدود ۳ هزارو ۲۰۰ سال پیش مطرح شده است.» او در ادامه با تأکید بر اینکه فعال‌بودن یک آتشفشان لزوما به‌معنای فوران قریب‌الوقوع آن نیست، اضافه می‌کند: «این قله علاوه بر اهمیت زمین‌شناختی، یکی از چشم‌اندازهای شاخص طبیعی ایران و نمادی شناخته‌شده از کشور است. قرار گرفتن دماوند در فهرست 100 میراث برتر زمین‌شناختی جهان، فرصتی برای معرفی ارزش‌های علمی، طبیعی و گردشگری این آتشفشان در سطح بین‌المللی است. در عین حال، پایش مستمر فعالیت‌های زمین‌شناختی و حرارتی آن برای شناخت بهتر وضعیت این سامانه آتشفشانی اهمیت دارد.»
رازهای زمین‌شناختی دماوند در قاب جهانی
در همینه زمینه :
