قند شیرین، کام تلخ ارومیه

مجید جباری| روزنامه‌نگار

بارندگی‌‌های امسال، دریاچه ارومیه را پس از چند سال خشکی و بحران دوباره به روزهای امیدوارکننده رسانده است، اما همزمان نشانه‌هایی از فراموشی برنامه‌های احیای این دریاچه دیده می‌شود. پیشنهاد برگزاری جشنواره چغندرقند در میاندوآب، یکی از همین نشانه‌هاست. اگرچه این برنامه با مخالفت استاندار آذربایجان غربی پیش از اجرا کنار گذاشته شد، اما بار دیگر موضوع توسعه کشت محصولات آب‌‌بر در حوضه آبریز دریاچه ارومیه را به میان آورد.‌

خروج چغندرقند از استان ممنوع!
یک کارشناس آب در گفت‌وگو با همشهری‌‌ به مصوبه هیأت وزیران در آذر ۱۳۹۴ اشاره می‌کند و می‌افزاید: براساس این مصوبه که تاکنون از سوی هیأت وزیران لغو نشده است و همچنان اعتبار قانونی دارد، سطح زیرکشت چغندرقند در شهرستان‌های حوضه آبریز دریاچه ارومیه به ۱۲ هزار و ۶۰۰ هکتار و در سایر شهرستان‌های آذربایجان غربی به ۷ هزار هکتار محدود شد. این محدودیت‌‌ها تا سال ۱۳۹۹ اجرا ‌شد، اما از سال ۱۴۰۰‌ برنامه‌های قبلی بدون آنکه مصوبات مربوط به محدودیت کشت به‌صورت رسمی لغو شده باشند به‌تدریج کنار گذاشته شد. آمارهایی که علی حاجی‌مرادی ارائه می‌کند، از افزایش قابل‌‌توجه سطح زیرکشت چغندرقند در آذربایجان غربی حکایت دارد. حاجی‌مرادی می‌گوید: سطح کشت این محصول در کل استان در سال زراعی 1404-1403 به حدود ۳۹ تا ۴۱ هزار هکتار و تولید چغندرقند به حدود ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تن رسیده است. به‌گفته او، حدود ۷۰۰ هزار تن چغندرقند تولیدی استان بیش از ظرفیت مصرف کارخانه‌های قند آن است و باید برای فرآوری به خارج از استان منتقل شود و این موضوع با ممنوعیت خروج چغندرقند براساس مصوبه سال ۱۳۹۴ مغایرت دارد.

برنامه‌ای برای توسعه کشت نداریم
رئیس سازمان جهادکشاورزی آذربایجان غربی از برنامه این سازمان برای جلوگیری از افزایش سطح زیرکشت چغندرقند و کاهش مصرف آب در مزارع خبر می‌دهد. محمدرضا اصغری در گفت‌وگو با همشهری درباره پیشنهاد برگزاری جشنواره چغندرقند در میاندوآب می‌گوید: این موضوع صرفا در حد پیشنهاد تعدادی از اعضای شورای شهر مطرح شده بود و پس از اطلاع استاندار، با مخالفت او روبه‌رو شد. او با تأکید بر اینکه برنامه‌ای برای توسعه سطح زیرکشت چغندرقند وجود ندارد، سطح فعلی کشت این محصول در استان را کمتر از آنچه علی حاجی‌مرادی، کارشناس اعلام کرده حدود ۲۸ هزار هکتار اعلام می‌کند که در این صورت باز هم از 19800هکتار مصوب سال 1394بیشتر است. با این حال، اصغری برنامه جهادکشاورزی را به جای کاهش سطح زیرکشت، بهبود روش‌های آبیاری، افزایش بهره‌وری و کاهش مصرف آب متمرکز می‌داند. رئیس سازمان جهادکشاورزی آذربایجان غربی تصریح می‌کند: سالانه ۲۰ درصد از سطح زیرکشت چغندرقند باید به آبیاری نواری یا نوار تیپ مجهز شود. اجرای این برنامه از امسال آغاز شده است و حدود ۳ هزار و ۵۰۰ هکتار از مزارع به این روش آبیاری می‌شوند. استفاده از نوار تیپ می‌تواند مصرف آب را تا ۵۰ درصد کاهش دهد.

افزایش ۱۱۶ سانتی‌متری تراز دریاچه ارومیه
موضوع کشت چغندرقند به‌عنوان یک محصول پرآب‌بر در حوضه دریاچه ارومیه در حالی دوباره در کانون توجه رسانه‌ها قرار گرفته که مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان غربی از افزایش قابل توجه تراز، حجم و وسعت دریاچه ارومیه نسبت به‌مدت مشابه سال گذشته خبر داده و گفته است که براساس آخرین پایش‌ها، تراز دریاچه با ۱۱۶ سانتی‌متر افزایش به یک هزار و ۲۷۰ متر و ۶۰ سانتی‌متر رسیده است؛ این اعداد نویدبخش احیای دریاچه ارومیه است که اهمیت اجرای مصوبه‌های احیای دریاچه را بیش از پیش مهم می‌کند.