گزارش
شغل ما شپش‌گیری است
شغل عجیب شپش‌گیری، این روزها در فضای مجازی، بازار پررونقی دارد
رابعه تیموری | روزنامه‌نگار
مهمان نا‌خوانده سمجی که هر سال در این فصل و در زمان اوج هیاهوی مدارس به جمع دانش‌آموزان راه پیدا می‌کند، امسال هم رهایشان نکرده و تا جایی در میان آنها رخنه کرده که عده‌ای با ادعای مهارت داشتن در بیرون راندن آنها از مدارس و جمع دانش‌آموزان، برای خود شغلی عجیب‌و‌غریب دست‌و‌پا کرده‌اند. این مهمان تحمیلی پردردسر، حشره‌ای به نام شپش است و کسانی که خود را «شپش‌گیر» می‌نامند با انتشار آگهی در فضای مجازی ادعا می‌کنند می‌توانند با روش‌های خاص خود دست این حشره مزاحم را از سر دانش‌آموزان و اطرافیانشان کوتاه کنند. در سایه کمبود مراقبان بهداشت مدارس، فعالیت شپش‌گیران حسابی رونق گرفته و بازارشان سکه است.
خدمات تضمینی
آگهی‌های شپش‌گیران جزو آگهی‌های مشاغل در گوگل ثبت شده و با جست‌وجویی ساده در میان این آگهی‌های رنگارنگ، تبلیغات آنها یکی‌یکی رخ نشان می‌دهند. یکی از این صیادان شپش که در آگهی‌اش درکنار شماره تماس خود تصاویری از دارو‌های دست‌سازش قرار داده، مهارتش را در ریشه‌کنی شپش سر، با طول و تفصیل توضیح داده است: «تضمینی در یک جلسه؛ با دارو‌های صد درصد طبیعی شپش را ریشه‌کن می‌کنیم.» وقتی با او تماس می‌گیریم، این تبلیغات را بیشتر آب‌و‌تاب می‌دهد: «من ٦سال سابقه کار دارم و بسیاری از مدیران مدارس هم از من دعوت می‌کنند درمان شپش سر بچه‌ها را در مدارس انجام دهم!» خانم شپش‌گیر چرخیدن تبلیغاتش را در فضای مجازی، شاهدی بر پرمشتری بودنش می‌داند: «در گوگل دنبال شپش‌گیر بگردید، اسم من نخستین اسمی است که بالا می‌آید. من توی قرچک کار می‌کنم، ولی از استان‌های دوری مثل سیستان‌و‌بلوچستان و کرمانشاه هم مشتری دارم.» به قول خودش با آنکه ٨٠درصد شپش‌گیری را با دستگاه انجام می‌دهد، اما محلول دست‌سازش برگ برنده‌ای است که ترکیب آن از راز‌های مگوی او به شمار می‌آید: «این محلول صددرصد گیاهی است و برای همیشه شپش را از سر بچه‌ها ریشه‌کن می‌کند!» بخش زیادی از هزینه خدماتش هم به گرانبها بودن همین محلول برمی‌گردد و در‌حالی‌که برای هر مورد شپش‌گیری ٨٠٠ هزار تومان دریافت می‌کند، اگر مراجعه‌کننده بخواهد، محلول اضافه دریافت کند باید به ازای هر لیتر محلول ٤٠٠هزار تومان بیشتر بپردازد.
شپش‌گیری تخصصی
شپش‌گیر‌هایی که مهارت خود را در استفاده از وسایل معمول دفع شپش، به‌عنوان نقطه قوت کارشان معرفی می‌کنند، کم‌نیستند. یکی از این شپش‌گیران مدعی، دکان خود را در یکی از استان‌های شمالی کشور باز کرده است. وقتی به‌عنوان مشتری با این آقای سن و سال‌دار شپش‌گیر تماس می‌گیریم تهیه شانه ضدشپش نخستین تکلیفی است که برای‌مان تعیین می‌کند: «توی بازار شانه ضدشپش زیاد است و می‌توانید یکی از آنها را بخرید و با خود به مطب بیاورید، ولی من برای مشتری‌های خودم بهترین شانه‌ها و کلاه‌ها را از تولیدکننده تهیه کرده‌ام و اگر از مطبم این وسایل را بخرید برای‌تان به‌صرفه‌تر است.» قیمت شانه‌های دندانه‌ریز رنگ و وارنگ پلاستیکی و استیلی که او در مطب خانگی‌اش! به مشتری عرضه می‌کند با قیمت محصولات ضدشپش آنلاین‌شاپ‌ها تفاوت چندانی ندارد: «شانه داریم از ٩٠هزار تومان تا ٦٠٠ هزار تومان. ارزان‌تر‌ها پلاستیکی هستند و حتی من هم نمی‌توانم تخم شپش را با این شانه‌ها در یکی، دو جلسه از موی کسی درآورم، ولی با شانه استیل که ٦٠٠ هزار تومان است در ٢جلسه حتی تخم‌های ریز شپش را برای‌تان می‌گیرم.» هزینه خرید شانه و کلاه از دستمزد آقای شپش‌گیر جداست و او برای هر جلسه شپش‌گیری خود ۵٠٠ هزار تومان دستمزد دریافت می‌کند. دستگاه شپش‌گیر مجهز به شانه‌های دندانه‌ریز هم که در آنلاین‌شاپ‌ها با قیمت ٢ تا ٣میلیون‌تومان به فروش می‌رسد، از دیگر تجهیزات دکان این آقای شپش‌گیر است: «استفاده از این دستگاه‌ها کار هر کسی نیست و من که متخصص این کارم تشخیص می‌دهم برای موی صاف یا موی فر و موی بچه یا بزرگسال چه برس و شانه‌ای باید روی دستگاه سوار کنم .»
داروی ضدشپش موجود است
بسیاری از خانواده‌هایی که به راه‌حل‌های این شپش‌گیران سنتی آموزش‌ندیده، نمی‌توانند اعتماد کنند، از داروخانه‌ها سردر می‌آورند و هم با نسخه پزشک و هم بدون مراجعه به متخصص پوست و مو دارو‌هایی را می‌خرند که از سال‌ها پیش در طب نوین به‌عنوان راه علاج ابتلا به شپش شناخته شده‌اند. دکتر بابک مهری‌زاده که پزشک داروساز داروخانه‌ای در مرکز شهر است، درباره این دارو‌ها می‌گوید: «تجویز دارو‌های حاوی پرمترین که به دو صورت محلول و شامپو قابل استفاده هستند، رایج‌ترین روش درمان ابتلا به شپش سر محسوب می‌شود و قیمتشان حدود ٣٦٠ تا ۵٠٠هزار تومان است، اما اگر دارو‌های سنتی یا شیمیایی بدون نظارت و تجویز پزشک استفاده شوند، می‌توانند به پوست سر افراد و به‌ویژه کودکان آسیب جدی بزنند.» در فصول مختلف دارو‌های ضدشپش مراجعان و متقاضیانی دارد، اما در فصل فعالیت مدارس این مراجعات بیشتر است: «در همه ایام سال عده‌ای برای تهیه دارو‌های ضدشپش مراجعه می‌کنند، اما در پاییز و زمستان که مدارس دایر هستند این مراجعات بیشتر است.»
چالشی به نام انگ اجتماعی
«مریم قاسمی»، مراقب سلامت در یک دبستان، نگرانی از انگ‌زنی به دانش‌آموز را مهم‌ترین دلیل متوسل‌شدن خانواده‌ها به روش‌های درمانی نامناسب ابتلا به شپش سر می‌داند. او می‌گوید: «یکی از مهم‌ترین جوانب ابتلا به شپش‌سر، جنبه روانشناختی آن است که خانواده‌ها را ترغیب می‌کند برای گریز از انگ اجتماعی و مواجهه با قضاوت همسالان در مدرسه، از خدمات خصوصی و محرمانه افراد غیرمتخصص استفاده کنند.» این مربی بهداشت کمبود مراقب سلامت در مدارس را از دیگر دلایل شیوع شپش سر در مدارس و مراجعه خانواده‌ها به افراد غیرمتخصص عنوان می‌کند و توضیح می‌دهد: «به‌دلیل کمبود مربیان بهداشت در مدارس، تشخیص این عارضه با تأخیر و زمانی انجام می‌شود که به اپیدمی تبدیل شده است.»
تأخیر در شناسایی دردسرساز می‌شود
قاسمی شلوغی و پرجمعیت بودن کلاس‌های درس و نزدیک بودن دانش‌آموزان در فعالیت‌های گروهی را از عوامل شیوع شپش در مدارس عنوان می‌کند و درباره نشانه‌های ابتلا به شپش سر توضیح می‌دهد: «برخلاف تصور عمومی، شپش‌ها نمی‌پرند و پرواز نمی‌کنند، اما در تماس فرد آلوده با سایرین و از طریق وسایل مشترک مانند کلاه و شانه، با سرعتی غیرمنتظره منتقل می‌شوند.»
قاسمی تأخیر در شناسایی اولیه را بزرگ‌ترین چالش در پیشگیری از شیوع شپش سر می‌داند و می‌گوید: «خارش سر که نخستین نشانه ابتلا به شپش است، اغلب زمانی ظاهر می‌شود که تخم‌های شپش (رشک‌ها) به تار مو‌ها چسبیده‌اند و چرخه زندگی خود را آغاز کرده‌اند. این تأخیر در تشخیص، باعث می‌شود موردی کوچک، به یک اپیدمی در سطح یک کلاس یا حتی کل مدرسه و خانواده دانش‌آموزان تبدیل شود.»
در همینه زمینه :
