ارس، نامزد کهن‌ترین درخت جهان

راحله عبدالحسینی؛ روزنامه‌نگار

در ارتفاعات صعب‌العبور استان کرمان به‌تازگی ارس کهنسالی شناسایی شده است که پژوهشگران سن آن را بیش از ۷هزار سال برآورد می‌کنند. محسن جعفری از ۱۳ سال‌پیش پژوهش درباره درختان کهنسال کشور را آغاز کرد و 3سال پیش با تعریف شاخه‌ای از گردشگری با عنوان «کهن‌دارنگری»، گردشگری درختی را مورد توجه قرار داد. در مسیر این نوع گردشگری برای هر درخت کهنسالی که شناسایی می‌شود، فردی از اهالی همان منطقه به‌عنوان «کهن‌داربان» انتخاب می‌شود تا از درخت مراقبت کند. این افراد درواقع نگهبانان محلی درختان هستند و در شناسایی نمونه‌های تازه نیز به گروه پژوهشی کمک می‌کنند. محسن جعفری به همشهری می‌گوید: «حدود ۲هزار درخت کهنسال را شناسایی کرده‌ایم که از میان آنها ۵۰۰درخت را به‌عنوان نمونه‌های شاخص درنظر گرفته‌ایم که به‌دلیل جثه بزرگ، سن زیاد یا شکل ظاهری خاص، حتی برای افراد عادی نیز جاذبه و جذابیت دارند.»  جعفری درباره دشواری شناسایی درخت ارس کهنسال ارتفاعات استان کرمان که گمان می‌رود قدیمی‌ترین درخت جهان هم باشد، می‌گوید: «من به‌همراه حسین فلاحی، محمد حاجیلو و تارخ فلاح، 2سال منتظر ماندیم تا بتوانیم با همکاری فردی که این مسیر سخت‌گذر را می‌شناسد، به دیدن درخت ارس (با نام علمی Juniperus excelsa) برویم. در بخش‌هایی از مسیر باید صخره‌نوردی می‌کردیم؛ بنابراین امکان حمل آب با قاطر یا وسیله نقلیه وجود نداشت و هر نفر فقط حدود 3لیتر آب با خود همراه ‌‌داشت.»  در ادامه مسیر، زیر یک یخچال طبیعی، سنگ‌آبی وجود دارد که درصورت جمع‌شدن آب در آن، امکان ادامه پیمایش فراهم می‌شود. جعفری با اشاره به اینکه طی‌کردن این مسیر 2روز طول کشید، ادامه می‌دهد: «در آنجا فقط با یک‌درخت منفرد روبه‌رو نشدیم، بلکه مجموعه‌ای از ۳۰درخت را دیدیم که همگی بیش از ۳هزار سال قدمت دارند.»  این پژوهشگر درباره درخت ارس ارتفاعات کرمان می‌گوید: «محیط تنه درخت 25متر و 30سانتی‌متر شد که با تجربه من حداقل سن درخت ۷هزار سال است. مشخصات درخت را برای تعدادی از همکاران و پژوهشگران در خارج از کشور ارسال کردم و آنها نیز احتمال دادند که این درخت از درخت متوشالح در کوهستان‌های سفید آمریکا قدیمی‌تر باشد.» اثبات چنین ادعایی به انتشار مقاله علمی و طی‌شدن مراحل داوری نیاز دارد و تیم پژوهشگر در تلاش برای این کار هستند.