نگاه
هوش مصنوعی، ورقی تازه در کتابداری
کتابخانه‌های جهان در سال۲۰۲۶ با بهره‌گیری از هوش مصنوعی، روباتیک و فناوری‌های ابری از مخازن سنتی کتاب به مراکز هوشمند دسترسی به دانش تبدیل شده‌اند.هوش مصنوعی امکان جست‌وجوی منابع با زبان طبیعی را فراهم کرده و در فهرست‌نویسی، دسته‌بندی و سازماندهی منابع نقش دارد. دستیارهای پژوهشی هوشمند نیز به کاربران کمک می‌کنند اطلاعات مورد نیاز خود را سریع‌تر پیدا کنند.همچنین سامانه‌های ابری مدیریت منابع دیجیتال، مجلات علمی، امانت بین‌کتابخانه‌ای و اطلاعات کاربران را تسهیل کرده‌اند. این زیرساخت‌ها امکان ارائه خدمات یکپارچه و دسترسی آسان‌تر به منابع را فراهم می‌کنند.به گزارش ایبنا، فناوری شناسایی با فرکانس رادیویی (RFID)، کیوسک‌های خودخدمتی و قفسه‌های هوشمند نیز فرایند امانت‌دهی، بازگرداندن و مکان‌یابی کتاب‌ها را سرعت بخشیده‌اند. در واقع روبات‌های انبارگردان با اسکن برچسب منابع به بررسی موجودی و شناسایی محل کتاب‌ها کمک می‌کنند.از سوی دیگر، ابزارهای دسترس‌پذیری، مانند تنظیم اندازه قلم، خروجی صوتی و رابط‌های چندزبانه استفاده از خدمات کتابخانه‌ای را برای سالمندان و افراد دارای معلولیت آسان‌تر کرده‌اند.کارشناسان تأکید دارند که هدف این فناوری‌ها حذف کتابداران نیست، بلکه کاهش فعالیت‌های تکراری و فراهم کردن فرصت بیشتر برای راهنمایی پژوهشگران، ارتقای سواد اطلاعاتی و گسترش فعالیت‌های فرهنگی است.این در حالی است که انتظار می‌رود کتابخانه‌های آینده با توسعه هوش مصنوعی، خدمات شخصی‌سازی‌شده و دسترسی گسترده‌تر به منابع دیجیتال به مراکزی تعاملی برای یادگیری مادام‌العمر، پژوهش و تبادل دانش تبدیل شوند. با این حال، حفاظت از حریم خصوصی، مقابله با اطلاعات نادرست، حفظ امنیت داده‌ها و کاهش شکاف دیجیتال از چالش‌های مهم این تحول خواهند بود. موفقیت کتابخانه‌ها به توانایی آنها در ایجاد تعادل میان نوآوری فناورانه، دسترسی برابر به اطلاعات و حفظ نقش انسانی کتابداران بستگی دارد؛ نقشی که همچنان در هدایت کاربران و ارزیابی اعتبار منابع اهمیت اساسی خواهد داشت.
در همینه زمینه :
