مسیر قاچاق سوخت، زیر ذره‌بین
همین چند روز پیش بود که خبر توقیف یک خودروی سواری قاچاق سوخت با مخزن غیرمجاز و ۱۷۶کارت سوخت در بندرعباس خبرساز شد و بار دیگر این سؤال را پررنگ کرد که مگر قاچاق سوخت در ابعاد کوچک مثل محموله یک خودروی سواری چقدر سود دارد؟
جواد نوفرستی، پژوهشگر و کارشناس حوزه انرژی، این نوع قاچاق را یکی از ابعاد کوچک ماجرا در کنار قاچاق سوخت با خط لوله و انتقال با تانکر و... برشمرد و گفت: حذف کارت سوخت شخصی در سال ۱۳۹۴، یکی از عوامل افزایش فروش بنزین و گسترش قاچاق بود و با بازگشت نظارت مؤثر بر زنجیره توزیع سوخت، می‌توان فروش روزانه بنزین را به حدود ۱۰۰میلیون لیتر کاهش داد.
نوفرستی در برنامه «پارک‌وی» تلویزیون همشهری با موضوع قاچاق سوخت اظهار کرد: حتی اگر فردی در مرکز ایران بنزین آزاد خریداری کند و آن را به مرز برساند، باوجود هزینه‌های حمل‌ونقل، همچنان از فروش آن سود می‌برد. بنابراین مقابله با قاچاق صرفا از طریق اصلاح قیمت امکان‌پذیر نیست و باید سازوکار توزیع سوخت نیز اصلاح شود.
او با اشاره به تفاوت قاچاق خرد و سازمان‌یافته افزود: افرادی که با کارت سوخت در جایگاه‌ها سوختگیری و آن را قاچاق می‌کنند، تنها بخش کوچکی از مسئله هستند و قاچاق عمده در شبکه‌های پیچیده‌تری انجام می‌شود.
این کارشناس انرژی با انتقاد از حذف کارت سوخت در بهار ۱۳۹۴ گفت: وزارت نفت برای این تصمیم به رشد محدود تقاضای بنزین در سال‌های ۱۳۹۳ و ۱۳۹۴ استناد می‌کرد؛ رشدی که به‌ترتیب حدود 1/6 و 1/9درصد بود. بااین‌حال، کنار گذاشتن سامانه کارت سوخت، یکی از ابزارهای مهم مدیریت مصرف و رصد توزیع بنزین را تضعیف کرد.
نوفرستی ادامه داد: در فاصله سال‌های ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۴، رشد سالانه فروش بنزین حدود 1/5 تا ۲درصد بود، اما پس از حذف کارت سوخت، این نرخ در سال‌های متوالی به حدود 8/5 و ۱۱درصد رسید.
به‌گفته او، افزایش فروش بنزین از حدود ۷۲میلیون لیتر در روز در سال ۱۳۹۴ به بیش از ۱۳۰میلیون لیتر در سال‌های اخیر، نیازمند بررسی دقیق سهم مصرف واقعی و قاچاق است.
او همچنین کاهش مصرف روزانه CNG از حدود ۲۲ به ۱۴میلیون مترمکعب را عاملی در افزایش تقاضای بنزین دانست و افزود: اظهارات اخیر درباره ناپدیدشدن روزانه ۲۰میلیون لیتر بنزین باید به‌طورجدی بررسی شود.
نوفرستی در پایان تأکید کرد: رصد دقیق مسیر انتقال سوخت از پالایشگاه تا جایگاه و استفاده مؤثر از کارت سوخت شخصی می‌تواند به کنترل قاچاق و کاهش فروش روزانه بنزین به حدود ۱۰۰میلیون لیتر کمک کند.
در همینه زمینه :
