خبر روز
رازی که کتیبه‌های ساسانی مرودشت فاش کردند
کتیبه‌های دوره ساسانی فقط نوشته‌هایی از روزگار گذشته نیستند؛ این آثار اطلاعاتی درباره آیین‌های تدفین، مناسبات خانوادگی و شیوه ثبت‌نام درگذشتگان در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهند. کتیبه تازه‌کشف‌شده در قابی تراش‌خورده و در ۵ سطر به خط پهلوی کتابی نگاشته شده و به یکی از گورسپاری‌های زرتشتیان این دوره مربوط است. یک باستان‌شناس با اشاره به شناسایی نمونه‌های متعدد از این کتیبه‌ها به همشهری می‌گوید: «بخش قابل‌توجهی از کتیبه‌ها به افرادی تعلق دارد که از شاهان و درباریان نبوده‌اند و از همین رو در شناخت ابعاد کمتر شناخته‌شده جامعه ساسانی مؤثر است.» ابوالحسن نجف‌زاده اتابکی درباره ویژگی کتیبه تازه شناسایی‌شده در محدوده شهر باستانی استخر می‌افزاید: «این کتیبه متعلق به اواخر دوره ساسانی است و به خط پهلوی کتابی نوشته شده؛ خطی که حروف آن به‌صورت پیوسته به یکدیگر متصل می‌شوند. نوشته‌ها معمولاً به شاهان و درباریان تعلق ندارند، بلکه نام و اطلاعات افرادی را ثبت کرده‌اند که از مردم عادی بوده‌اند. بررسی این کتیبه‌ها می‌تواند به شناخت افرادی کمک کند که در روایت‌های رسمی تاریخی، کمتر از آنها یاد می‌شود.»
او با اشاره به دامنه شمالی شهر باستانی استخر می‌گوید: «در این محدوده کتیبه‌های متعددی شناسایی شده که به درگذشتگان مربوطند. این آثار بخشی از شواهد باستان‌شناختی مربوط به شیوه‌های تدفین و یادکرد از مردگان در جامعه زرتشتی به شمار می‌روند. یکی از شیوه‌های تدفین، استفاده از محفظه‌هایی کوچک به نام دخمک است که عمقی در حدود ۲۰ سانتی‌متر داشت و استخوان‌های متوفی در آن قرار می‌گرفت. کتیبه‌ها اغلب با اشاره به دخمک یا جایگاه تدفین آغاز می‌شوند و سپس نام متوفی و گاهی نسبت خانوادگی او ذکر می‌شود. برای مثال، ممکن است نام شخص همراه با نام پدر یا مادرش در کتیبه آمده باشد. در بعضی موارد، فرد متوفی خود هزینه ساخت جایگاه را پرداخت می‌کرد و در موارد دیگر، بازماندگان برای او چنین جایگاهی در نظر می‌گرفتند. در برخی نمونه‌ها نیز نوشته‌هایی از سوی کاتبان به متن اصلی افزوده شده است. بررسی نوشته‌ها در کنار شواهد باستان‌شناختی می‌تواند شناخت دقیق‌تری از مناسک تدفین در دوره ساسانی به ما بدهد.»
