گزارش
نفت 100 دلاری جهان را می‌لرزاند
نفت بالای ۱۰۰ دلار، گرانی سوخت هواپیما و نگرانی از کمبود گاز اروپا فشار بر اقتصاد جهان را افزایش داده است
بهزاد رنجبر| روزنامه‌نگار
افزایش قیمت انرژی و سوخت در سایه جنگ ایران و آمریکا بازارهای جهانی را در آستانه زمستان نگران کرده است؛ شرایطی که می‌تواند هزینه انرژی، حمل‌ونقل و تولید را بالا ببرد و حتی معادلات انرژی اروپا و رابطه این قاره با روسیه را تحت‌تأثیر قرار دهد.به گزارش همشهری، بازار جهانی انرژی در آستانه زمستان با موج تازه‌ای از نگرانی‌ها درباره قیمت نفت، گاز و سوخت روبه‌رو شده است. در پایان معاملات روز جمعه قیمت نفت برنت به حدود ۱۰۵دلار در هر بشکه رسید و قرارداد آتی گاز طبیعی اروپا برای تحویل نوامبر نیز از ۸۱ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت عبور کرد. ادامه درگیری ایران و آمریکا نااطمینانی درباره عبور نفت و گاز از مسیرهای راهبردی و نگرانی از سطح ذخایر گاز اروپا احتمال ماندگاری فشار بر بازارهای جهانی را افزایش داده است.مجید شاکری، کارشناس اقتصادی، در همین‌باره به همشهری گفت: «لزومی ندارد قیمت نفت به اعدادی مثل ۱۵۰ دلار برسد، همین که قیمت نفت بالای ۱۰۰دلار در میان‌مدت تثبیت شود، فشار زیادی به اقتصاد آمریکا و سایر اقتصادهای جهان وارد می‌شود. همین حالا هم اقتصاد آمریکا و جهان به‌شدت از ناحیه افزایش قیمت نفت تحت فشار است.»
نفت گران؛ مسئله‌ای فراتر از قیمت بنزین
در پایان معاملات جمعه ۹ اکتبر نفت برنت با افزایش روزانه 4/0درصدی به 72/104 دلار و نفت خام آمریکا، شاخص وست‌تگزاس اینترمیدیت به 85/91دلار در هر بشکه رسید. برنت در کل هفته، 4/2 درصد افزایش قیمت را تجربه کرد. این قیمت‌ها نشان می‌دهد حتی با کاهش مقطعی نگرانی‌ها درباره تشدید درگیری، ریسک‌های عرضه همچنان در بازار باقی مانده است.اهمیت نفت بالای ۱۰۰ دلار فقط به هزینه سوخت خودروها محدود نمی‌شود. افزایش قیمت نفت و فرآورده‌های نفتی هزینه حمل‌ونقل، تولید صنعتی، توزیع کالا و تأمین مواداولیه را بالا می‌برد. در نتیجه، موج گرانی انرژی می‌تواند به افزایش قیمت کالاها و خدمات و تداوم تورم منجر شود، به‌ویژه زمانی که بنگاه‌ها امکان انتقال هزینه‌های خود به مصرف‌کننده را دارند.فشار در بازار سوخت آمریکا نیز قابل مشاهده است. براساس آمار انجمن خودروی آمریکا، میانگین قیمت خرده‌فروشی بنزین معمولی در این کشور در ۱۰ اکتبر به حدود 4/37دلار برای هر گالن رسید، قیمت گازوئیل نیز نزدیک 6/28دلار بود. قیمت گازوئیل نسبت به یک‌سال قبل حدود ۷۱درصد افزایش نشان می‌دهد.
گاز اروپا؛ نگرانی بزرگ‌تر در آستانه سرما
در بازار گاز شرایط اروپا حساس‌تر از آمریکاست. قرارداد آتی گاز طبیعی هلند در بازار TTF برای تحویل نوامبر ۲۰۲۶ در پایان معاملات ۹ اکتبر به حدود 43/81یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت رسید؛ افزایشی بیش از ۳ درصدی نسبت به روز معاملاتی قبل. TTF مهم‌ترین شاخص مرجع قیمت گاز در بازار اروپاست.افزون بر نگرانی‌های ژئوپلیتیک وضعیت ذخایر گاز نیز بر بازار اثر گذاشته است. براساس داده‌های منتشرشده از ذخایر گاز اروپا، مخازن این منطقه در ۸ اکتبر حدود 3/73 درصد ظرفیت خود پر بودند؛ رقمی که از سطح ۸/۸2درصدی مدت مشابه سال گذشته و میانگین 5ساله 3/88درصدی پایین‌تر است. این فاصله به‌معنای کاهش حاشیه اطمینان بازار در برابر سرمای شدید یا اختلال تازه در عرضه است.با نزدیک شدن به فصل سرما افزایش مصرف گاز برای گرم کردن خانه‌ها و تأمین برق می‌تواند رقابت میان خریداران را تشدید کند. اگر زمستان سردتر از انتظار باشد یا اختلال در عرضه گاز طبیعی مایع و مسیرهای انتقال ادامه پیدا کند قیمت‌ها با خطر افزایش بیشتری مواجه خواهند شد. در مقابل، بهبود جریان محموله‌های گاز و زمستان معتدل می‌تواند از شدت فشار بکاهد.
سوخت هواپیما هم گران شد
فشار بازار انرژی به سوخت هواپیما نیز رسیده است. آمار‌ها نشان می‌دهد قیمت سوخت جت در اروپا حدود ۵۰ درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ است و ممکن است این شرایط برای ۱۲ تا ۱۸ماه دیگر ادامه پیدا کند. افزایش هزینه سوخت، حاشیه سود شرکت‌های هواپیمایی را کاهش و احتمال انتقال بخشی از هزینه‌ها به مسافران را افزایش می‌دهد.این وضعیت نشان می‌دهد گرانی انرژی تنها مسئله مصرف‌کنندگان بنزین و گاز نیست؛ هزینه سفر، حمل‌ونقل کالا و فعالیت‌های اقتصادی متکی بر سوخت نیز از آن تأثیر می‌پذیرد.
گازوئیل؛ حلقه بحرانی بازار انرژی
یکی از مهم‌ترین تحولات بازار جهانی انرژی افزایش شدید قیمت گازوئیل و کاهش عرضه این فرآورده نفتی است. گازوئیل سوخت اصلی کامیون‌ها، بخش مهمی از ماشین‌آلات کشاورزی و بسیاری از تجهیزات صنعتی است و در برخی کشورها برای گرمایش نیز استفاده می‌شود. به همین دلیل، افزایش قیمت آن می‌تواند به‌سرعت هزینه انتقال کالا، تولید محصولات کشاورزی و فعالیت صنایع را بالا ببرد.آژانس بین‌المللی انرژی در گزارش سپتامبر خود اعلام کرد قیمت گازوئیل در بازار آمریکا در اوایل سپتامبر از ۲۰۰ دلار به ازای هر بشکه عبور کرده و حدود ۹۴ درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ بوده است.
تلاش دولت‌ها برای مهار قیمت سوخت
شدت فشار بازار گازوئیل به مداخله دولت‌ها منجر شده است. آژانس بین‌المللی انرژی، ۷ اکتبر از تسریع آزادسازی حدود ۱۰۰ میلیون بشکه از ذخایر اضطراری خبر داد.آلمان نیز ۹ اکتبر اعلام کرد قصد دارد ۱۵ میلیون بشکه نفت خام، گازوئیل و نفت گرمایشی از ذخایر اضطراری خود را آزاد کند. فرانسه و ایتالیا نیز برای افزایش عرضه سوخت اقداماتی انجام داده‌اند.در آمریکا، ترامپ روز جمعه از توافق با روسیه برای تأمین گازوئیل بازارهای جهانی خبر داد. براین اساس در مرحله نخست بیش از ۳۰۰هزار تن گازوئیل عرضه و تحریم صادرات سوخت روسیه به صورت موقت لغو می‌شود.
زمستان؛ نقطه تعیین‌کننده بازار انرژی
چشم‌انداز بازار انرژی در ماه‌های آینده به تحولات جنگ ایران و آمریکا، وضعیت عبور محموله‌ها از مسیرهای راهبردی، میزان عرضه فرآورده‌های نفتی و شرایط آب‌وهوایی بستگی دارد. اگر اختلال در عرضه ادامه پیدا کند و زمستان سردی در اروپا و آمریکای شمالی شکل بگیرد، قیمت گاز و سوخت‌های گرمایشی با فشار بیشتری مواجه خواهد شد. در مقابل، کاهش تنش‌ها، افزایش صادرات و آزادسازی ذخایر می‌تواند از شدت گرانی بکاهد.اداره اطلاعات انرژی آمریکا در گزارش اکتبر خود، میانگین قیمت نفت برنت را برای کل سال ۲۰۲۶حدود ۹۶ دلار و برای سال ۲۰۲۷ حدود ۸۴دلار پیش‌بینی کرده است. این برآوردها میانگین سالانه است و پیش‌بینی مشخصی از قیمت نفت در اوج زمستان ارائه نمی‌کند. در مجموع، تثبیت قیمت نفت بالای ۱۰۰ دلار در کنار افزایش قیمت گازوئیل و نگرانی از وضعیت ذخایر گاز اروپا می‌تواند اقتصاد جهان را در ماه‌های پیش‌رو با فشار بیشتری روبه‌رو کند. اگر این شرایط ادامه یابد اثر گرانی انرژی از بازارهای کالایی فراتر خواهد رفت و در هزینه تولید، حمل‌ونقل، قیمت کالاهای مصرفی و مسیر تورم جهانی نمایان خواهد شد.
در همینه زمینه :
اینفوگرافیک