خداحافظی با 800 برنامه درسی
معاون آموزشی وزارت علوم در گفت‌وگو با همشهری از تغییر و بازنگری در رشته‌های دانشگاهی گفت
محمد سرابی | روزنامه‌نگار
رشته‌های دانشگاهی هر سال به آرامی در حال تغییر هستند. بعضی از رشته‌ها حذف و ادغام می‌شوند و رشته‌های جدید جای آنها را می‌گیرند. کنکوری‌ها که زمانی به رشته‌های ریاضی گرایش داشتند حالا به‌دنبال رشته‌های تجربی هستند. گروهی از نسل جوان هم از اساس دانشگاه را به‌عنوان مسیر موفقیت نمی‌بینند. همه این اتفاقات بر پذیرش دانشگاه‌ها تأثیر گذاشته است. در این‌باره با معاون آموزشی وزارت علوم گفت‌وگو کرده‌ایم. به‌گفته دکتر ابوالفضل واحدی در سال‌های گذشته نزدیک به 800برنامه درسی در دانشگاه‌ها حذف و با رشته‌های جدید درسی جایگزین شده است.
گرایش جهانی به مهارت، نه مدرک
در جهان نگرش به دانشگاه و مدرک به‌طور کلی در حال تغییر است. قبلا وقتی کارفرماها می‌خواستند کسی را استخدام کنند به مدارک دانشگاهی نگاه می‌کردند اما اکنون می‌خواهند بدانند شخص چه توانمندی، قابلیت و مهارت‌هایی دارد. معاون آموزشی وزارت علوم میگوید:« ۱۵ سال قبل برای بیش از ۸۵درصد کارفرماها در دنیا مدرک و دانشگاه مهم بود. الان توانایی‌ها، قابلیت‌های فردی و مهارت‌های سخت و نرم اهمیت دارد. همین هم به داوطلبان منتقل شده است. در برخی عرصه‌ها هم چارچوب‌های اصلی تغییر کرده، مثلا براساس گزارش مک‌کینزی تا سال ۲۰۳۰ حدود ۴۰ درصد مشاغلی که الان داریم کاملا منسوخ می‌شود. همه اینها گرایش داوطلبان و ظرفیت پذیرش دانشگاه‌ها را عوض می‌کند.»
تجربی، پرطرفدار‌تر از ریاضی
با وجود همه انتقاد‌ها به دشواری رشته پزشکی و درآمد کم آن در مراحل اولیه اشتغال باز هم این رشته طرفداران زیادی میان جوانان دارد که از مسیر رشته تجربی آن را دنبال می‌کنند. واحدی میگوید: «بیش از ۴۲درصد داوطلبان امسال رشته‌های تجربی را انتخاب می‌کنند. پزشکی، دندان‌پزشکی، داروسازی و مانند آن حدود 400هزار نفر ظرفیت دارند اما باز هم داوطلبان تحصیل در این رشته‌ها را انتخاب می‌کنند. در مقابل، امسال رشته‌های ریاضی در بین 12درصد داوطلبان متقاضی داشت، درحالی‌که تا سال‌های 90شمسی این مقدار 25درصد بود. بعضی رشته‌ها مانند هوش مصنوعی، کامپیوتر، نرم‌افزار، علوم‌شناختی هم متقاضیان خاص خودش را پیدا کرده است. از طرف دیگر در این مدت تعداد هنرستان‌ها زیاد شده است که دانش‌آموزان وارد کاردانی پیوسته می‌شوند و در دانشگاه‌های مهارتی تحصیل خود را ادامه می‌دهند.»
حذف و بازنگری
آیا رشته‌ای کاملا حذف شده است؟ هر رشته به‌صورت یک «برنامه» از وزارت علوم به چند دانشگاه ابلاغ می‌شود. معاون آموزشی وزارت علوم میگوید:« در طول دوره حدودا 10 ساله نزدیک 800برنامه درسی منسوخ شد و برنامه‌های جدید درسی جای آنها را گرفت. هر کدام از این 800برنامه در دانشگاه‌های متعددی تدریس می‌شدند که برای خود یک کد رشته محل داشتند، بنابراین تعداد کد
رشته محل‌های حذف‌شده خیلی بیشتر از عدد 800بود.» مدارک آنهایی که حذف شدند در فرآیند هم‌ترازی با رشته‌های معادل خود به شکلی ادغام می‌شود. امسال احتمالا بخش زیادی از برنامه‌های جایگزین درسی تحت‌تأثیر ظهور هوش مصنوعی است. واحدی میگوید: «در طول 2 سال، یعنی سال گذشته و امسال 40برنامه درسی جدید به رشته‌های دانشگاه‌ها اضافه شدند که نیمی از آنها امسال رسما به اجرا در می‌آیند. رشته‌های مهندسی هم تنوع پیدا کردند، مثلا در زمینه معماری داخلی و شهرسازی یا امور مالی، بانکداری و مدیریت برنامه‌های جدید در حال اضافه شدن به دانشگاه‌ها هستند. بعضی رشته‌های خاص و جدید مانند مهندسی هوافضا اویونیک که درباره الکترونیک هواپیمایی است هم از رشته‌های نسبتا جدید به‌شمار می‌روند.» اگر تعداد رشته‌محل‌های منسوخ شده خیلی زیاد باشد بعضی از دانشگاه‌ها جمعیت دانشجوی خود را از دست می‌دهند. واحدی بیان می‌کند: «اینکه هر دانشگاه چند دانشجو و در چه رشته‌هایی بگیرد مربوط به آمایش است. ما امسال یک میلیون و 70هزار شرکت‌کننده در آزمون داشتیم که در زیرگروه‌های مربوط به وزارت علوم نزدیک به ۴۵۰ هزار نفر برای کارشناسی پذیرش می‌شوند. ۱۵۰هزار نفر در دانشگاه‌های مهارتی مثل دانشگاه ملی مهارت و دانشگاه جامع علمی-کاربردی پذیرش می‌شوند. ۱۳۲هزار نفر کارشناسی ارشد و ۱۴هزار نفر هم دانشجوی دکتری برای سال1405 پذیرش خواهند شد.»
در همینه زمینه :
جامعه پدیا