سالمندی با سرعت بالا

ایران هنوز در نقطه‌ای قرار نگرفته که بتوان آن را یک جامعه سالمند دانست، اما فاصله چندانی با آن ندارد. جمعیت بالای ۶۰سال کشور حالا به نزدیک ۱۱میلیون نفر رسیده؛ جمعیتی که حدود ۱۳درصد کل ایرانیان را تشکیل می‌دهد و به‌گفته رئیس سازمان بهزیستی، کشور را در مسیر ورود به دوره سالمندی قرار داده است. آنچه این روند را جدی‌تر می‌کند، نه فقط تعداد سالمندان، بلکه سرعتی است که جمعیت ایران در حال پیرشدن دارد.
سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، می‌گوید ایران از نظر سرعت رشد سالمندی، در میان 5کشور نخست جهان قرار دارد. براساس پیش‌بینی‌های جمعیتی، اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، تا سال ۱۴۳۰بین ۳۱ تا ۳۳ درصد جمعیت کشور سالمند خواهند بود؛ یعنی در حدود 3دهه آینده از هر 3ایرانی، تقریبا یک نفر بالای ۶۰سال خواهد داشت.
این تغییر جمعیتی در حالی اتفاق می‌افتد که امروز هنوز بخش بزرگی از جمعیت کشور در گروه‌های سنی جوان و میانسال قرار دارند. با این حال، سرعت رشد جمعیت سالمند بسیار بیشتر از رشد کل جمعیت است. طبق اعلام رئیس سازمان بهزیستی، رشد جمعیت عمومی کشور حدود ۱.۲۴درصد است، اما جمعیت سالمندان بیش از ۴درصد رشد می‌کند؛ اختلافی که نشان می‌دهد سرعت سالمندشدن جمعیت چند برابر سرعت افزایش کل جمعیت است. برای درک بهتر این تغییر، کافی است نگاهی به وضعیت برخی کشورهای سالمند بیندازیم؛ مثلا در ژاپن، بیش از ۲۸درصد جمعیت سالمند هستند.
 در تقسیم‌بندی‌های جمعیت‌شناختی نیز زمانی که سهم سالمندان از جمعیت یک کشور از ۲۷درصد عبور کند، آن جامعه در گروه «شدیدا سالخورده» قرار می‌گیرد. ایران نیز براساس پیش‌بینی‌های موجود، در سال‌های آینده می‌تواند به این محدوده نزدیک شود. اما سالمندی فقط تغییر یک عدد در جدول‌های جمعیتی نیست. افزایش تعداد سالمندان به‌معنای تغییر نیازهای جامعه در حوزه‌های مختلف از درمان و مراقبت گرفته تا اشتغال، خدمات اجتماعی، حمل‌ونقل، مسکن و حتی شکل زندگی خانوادگی است. به همین دلیل، هشدار درباره سالمندی جمعیت از نگاه مسئولان فقط یک هشدار آماری نیست و باید برای پیامدهای اجتماعی آن از سال‌ها قبل برنامه‌ریزی کرد.