زنگ جنگ

محمد سرابی | روزنامه‌نگار

مهرماه امسال با کتاب‌هایی شروع می‌شود که صفحاتی از آنها به یک سال جنگ و پیروزی ایران در نبرد با دشمنان اختصاص پیدا کرده است. دانش‌آموزانی که صدای بمباران را شنیده‌اند و دیده‌اند که چگونه دشمن آمریکایی و صهیونیستی به ایران حمله کرد، در کتاب‌های درسی امسال خود هم این واقعه بزرگ را خواهند خواند. کتاب‌های درسی امروز مانند یادمان‌هایی هستند که در دل متن، صدای قدم‌های استوار رزمندگان را به گوش نسل نو می‌رسانند تا بیاموزند که شجاعت یعنی چگونه در تاریک‌ترین لحظات، چراغ امید را روشن نگه دارند و مقاومت یعنی حتی وقتی همه‌‌چیز از دست رفته، باز هم برای وطن و آرمان ایستادگی کنند. حجت‌الاسلام علی لطیفی، رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی در گفت‌وگو با همشهری تغییرات کتاب‌های درسی را به تناسب ایام جنگ شرح داد.
عناوین متفاوت درسی
بیش از 900عنوان کتاب درسی هر سال برای مدارس منتشر می‌شود که برخی از آنها شمارگان اندک دارند و بعضی تا یک میلیون جلد هم چاپ می‌شوند. اگرچه تغییر همه کتاب‌ها زمان‌بر خواهد بود اما امسال، جنگ هم به کلاس‌های درس راه پیدا می‌کند. سال پیش که جنگ 12روزه شروع شد، سال تحصیلی به پایان رسیده و کتاب‌های درسی سال 1405- 1404چاپ شده بودند اما برای ایجاد تغییرات در کتاب‌های درسی سال 1406- 1405هنوز وقت باقی مانده بود. در جریان تدوین و چاپ این‌کتاب‌ها جنگ تحمیلی سوم و جنگ هرمز اتفاق افتاد و هربار باید مطالب این کتاب‌ها به‌روزرسانی می‌شد. کاری که باتوجه به حجم زیاد این کتاب‌ها برای تمام درس‌ها و پایه‌های تحصیلی ممکن نبود اما سرانجام تعدادی از کتاب‌ها آماده‌سازی‌ شدند.

بخش‌های تغییر یافته یا درس‌های اضافه‌شده به کتاب‌های درسی
  پایه‌های پنجم و ششم - کتاب هدیه‌های آسمانی - در صفحه 72تا 79درس «زنگ میناب» اضافه شده است
  پایه نهم-کتاب مطالعات اجتماعی - در صفحات 114تا 115درس «جنگ تحمیلی در سال 1404و هدف قرار دادن ارکان قدرت ملی»
  در پایه نهم به کتاب «آمادگی دفاعی» و کتاب «از من تا خدا»، دروس مرتبط با جنگ افزوده شده است.
  در کتاب «تاریخ معاصر» پایه یازدهم هم بخشی به جنگ اختصاص پیدا کرده است.
   طرح پشت جلد بیش از ۳۰عنوان از کتاب‌های درسی هم برای سال تحصیلی پیش رو تغییر کرده است.

تدوین محتوای ایثار و مقاومت
حجت‌الاسلام دکتر علی لطیفی، معاون وزیر و رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی در این‌باره به همشهری می‌گوید: «به‌منظور بازگشایی هدفمند مدارس متناسب با شرایط ناشی از جنگ تحمیلی سوم، کارگروه ترویج فرهنگ ایثار و مقاومت در وزارت آموزش و پرورش با محوریت سازمان تشکیل شد تا اقدامات ستادی و محتوایی را هماهنگ کند. علاوه بر کتب درسی از ظرفیت رسانه‌های مکمل آموزشی نظیر انتشار ویژه‌نامه‌های مجلات رشد برای مهرماه ۱۴۰۵ هم برای تبیین این مضامین استفاده خواهد شد.»
او بیان می‌کند: «فرایند کار اینگونه بود که در همان هفته‌های ابتدایی آغاز جنگ، جلسات و کارگروه‌هایی در سازمان با حضور کارشناسان و مؤلفان کتاب‌های درسی برای بررسی محورها و موضوعاتی که تغییر آنها ضروری بود، برگزار شدند. بعد از جمع‌بندی کلی محورها، جانمایی آنها در کتاب‌های مرتبط که هنوز چاپ‌سپاری نشده بودند، آغاز شد. سپس کارشناسان با استفاده از ظرفیت صاحب‌نظران، منابع معتبر در دسترس و همکاری معلمان و دبیران هر یک از دروس، مشغول تدوین و آماده‌سازی محتواهای جایگزین شدند. معمولا این محتواها بعد از چندبار رفت و برگشت کارشناسی، نهایی شده و برای چاپ ارسال می‌شوند.»

تناسب کتاب‌ها با بازار کار
اتفاق دیگری که تغییرات کتاب‌های درسی را ضروری می‌کند، دگرگونی‌های بازار کار در نتیجه رشد فناوری‌های نوین و شرایط اقتصادی جدید است. لطیفی درباره پیوند برنامه درسی با مدرسه و بازار کار می‌گوید: «پیوند واقعی برنامه درسی با بازار کار از طریق تغییر رویکرد از رشته‌محوری به شایستگی‌محوری و اتصال زنجیره نیاز شغلی، شایستگی، استاندارد و آموزش در چارچوب برنامه هفتم توسعه و سند آمایش سرزمین صورت گرفته است. سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی در 2سال اخیر با بازطراحی و ایجاد ۸۰ رشته جدید، تألیف ۵۲ عنوان کتاب درسی نونگاشت، بازنگری کلی ۳۷ عنوان کتاب و تدوین نخستین کتاب هوش مصنوعی برای ورود به سال تحصیلی جدید را انجام داده است. با این کار محتوای هنرستان‌ها با فناوری‌ها و نیازهای روز همسو خواهد شد. این تحول همراه ارتباط مستقیم، مداوم و مشارکت صاحب مشاغل، صنعت، خبرگان و افراد متخصص این حوزه دنبال شده است.»