نبرد تاب‌آوری نفتی؛ هرکس زودتر رها کند، بازنده است

عبدالحسین همتی؛ عضو کمیسیون انرژی مجلس

جمهوری اسلامی ایران به‌رغم محاصره اقتصادی آمریکا که دور جدید آن از تیرماه آغاز شده، به هر طریق ممکن در حال تامین منافع خود است. میزان صادرات نفت ایران اگرچه کاهش یافته، ‌با راهکارهای جایگزین تلاش می‌شود اثرات این کاهش به حداقل برسد.
بخشی از مسائل مربوط به فروش فعلی نفت ایران محرمانه است، اما همین که با وجود فشارها مسیرهای مختلفی برای فروش نفت دنبال می‌شود، نشان می‌دهد تحریم نتوانسته صادرات نفت ایران را متوقف کند. ایران بخشی از مشتریان خود را حفظ کرده و تلاش می‌کند تعداد آنها را نیز افزایش دهد. رایزنی‌های دیگری با کشورهای مختلف در حال انجام است تا ایران بتواند نفت خود را به فروش برساند. در 5‌ماه نخست امسال، بخش عمده منابع درآمدی بودجه، یعنی بیش از 80درصد، از محل فروش نفت محقق شده است. این موضوع نشان می‌دهد که با وجود شرایط سخت، فروش نفت و تامین منابع ارزی کشور ادامه داشته است.
یک نکته در بحث صادرات نفت این است که به‌طور معمول پول نفت با 2‌ماه تأخیر وارد کشور می‌شود. بر همین اساس، درآمدهای نفتی ایران از گذشته در حال وصول است و در همین مدت ارقام میلیارد دلاری وارد کشور شده است.
بودجه 1405کشور براساس نفت 50دلار در هر بشکه بسته شده بود اما در شرایط جنگی قیمت نفت به بیش از 100دلار در هر بشکه نیز افزایش پیدا کرده و این موضوع شرایط صادراتی بهتری برای ایران ایجاد کرده‌است. اثرات جنگ بر درآمد نفتی ایران، برخلاف آنچه برخی تصور می‌کنند، در حال حاضر خیلی شدید نیست. ایران و آمریکا یک تفاهمنامه آتش‌بس 60روزه امضا کرده بودند که 3هفته بیشتر دوام نیاورد. ایران در همین مدت توانست بخش عمده‌ای از نفتی را که در داخل ذخیره کرده بود و همچنین نفتی را که کشتی‌ها بارگیری کرده بودند، از تنگه هرمز عبور دهد که در گزارش‌های بین‌المللی به رقم 80میلیون بشکه اشاره شده است. این نفت اکنون در آب‌های آزاد است و ایران به‌تدریج آن را می‌فروشد. در حال حاضر نیز مقداری نفت در حال ذخیره‌شدن است و نخستین فرصتی که فراهم شود، به‌صورت رسمی و غیررسمی به آن طرف‌ دریای عمان منتقل خواهد شد تا در دریای آزاد، به هر طریق ممکن، به فروش برسد. نباید فراموش کنیم که ایران در سال1398 نیز دوره‌ای را تجربه کرد که صادرات نفت به حدود 500هزار بشکه و حتی 300تا 400هزار بشکه در روز رسیده بود و با همان میزان، کشور اداره شد. آن زمان قیمت نفت مثل امروز نبود. الان قیمت خوب است، کشور تجربه آن زمان را دارد و شرایط نیز در حال مدیریت‌شدن است. اگرچه ممکن است حجم پروژه‌های عمرانی کمتر شود، ‌از طرق مختلف این موضوع جبران می‌شود. بخشی از ارزهای صادراتی که تراستی‌ها نیاورده بودند نیز در حال وصول است تا منابع ارزی لازم برای اداره کشور تامین شود. در کوتاه‌مدت، بحث تاب‌آوری مطرح است. به تعبیری، 2نفر دست هم را گرفته‌اند و دارند محکم فشار می‌دهند؛ آن کسی که زودتر رها کند، برنده می‌شود. آمریکایی‌ها نیز مشکلات خودشان را دارند. در آمریکا قیمت بنزین و گازوئیل به‌شدت رشد کرده و ذخایر استراتژیک آنها در حال کاهش است. احساس می‌شود آمریکایی‌ها جایی کوتاه می‌آیند و جمهوری اسلامی ایران نیز با تمهیداتی که اندیشیده است، این دوران را سپری می‌کند.