جنایت جنگی، نه خطای محاسباتی

علیرضا  احمدی | روزنامه‌نگار 

‌جنایت شامگاه سه‌شنبه ارتش آمریکا در هدف قرار دادن یک مراسم عروسی در «کوهستک» سیریک، آن‌هم با روایت «حمله به زیرساخت‌های نظامی با تلفات غیرنظامی » پرده تازه‌ای از رویکرد سبعانه این کشور به نمایش گذاشت؛ رویکردی که جنایت را با ادعاهایی مانند «خطای محاسباتی» توجیه می‌کند.‌ارزیابی‌های میدانی و بررسی مقایسه‌ای 3جنایت اخیر ارتش آمریکا در سیریک، میناب و لامرد، گویای یک نکته ویژه است؛ اینکه چنین جنایت‌هایی که در سال‌های اخیر بارها در نقاط مختلف منطقه، از سوریه گرفته تا عراق و افغانستان، تکرار شده، نه «خطا» یا «انحراف موشک»، بلکه مصداق «جنایت جنگی» به‌حساب می‌آید.‌درحالی‌که در روایت دشمن، حمله به مراسم عروسی در «کوهستک» در چارچوب «هدف قرار دادن زیرساخت‌های نظامی و تلفات غیرنظامی ناشی از یک حادثه ناخواسته» توجیه می‌شود، اما شواهد موجود، ازجمله نوع موشک پیشرفته به‌کار گرفته شده و فاصله دکل مخابراتی هدف تا محدوده مورد اصابت، نشان می‌دهد این جنایت فراتر از «خطای محاسباتی»، یک جنایت جنگی تمام‌عیار است که به‌صورت «هدفمند» انجام شده‌است.
فاصله معنادار «هدف» تا «محل اصابت»
یکی از گزاره‌های ادعایی درباره هدف از حمله به «کوهستک»، انهدام زیرساخت‌های نظامی است که با «خطای محاسباتی» همراه شده‌است. واقعیت ماجرا اما حکایت دیگری است.
‌ هدف ادعایی: دکل مخابراتی در نزدیکی ساحل کوهستک
‌ محل اصابت: یک مراسم عروسی در شهر کوهستک
‌جزئیات:
 شلیک 3موشک آمریکایی (براساس ارزیابی‌های اولیه)
 تخریب دکل مخابراتی
 عبور یکی از موشک‌ها از سقف ساختمان محل عروسی و ایجاد حفره‌ای به عمق حدود 5/1 متر
‌ نتیجه: 4شهید و ۶۸ مجروح (یکی از شهدای این حمله، یک کودک 4ساله بوده‌است)
‌ سلاح به‌کار رفته: موشک نقطه‌زن SLAM-ER، جزو دقیق‌ترین موشک‌های موجود در زرادخانه تسلیحاتی نیروی‌دریایی ارتش آمریکا

‌ چرا خطای محاسباتی نبوده است؟
 فاصله بین دکل مخابراتی و محل عروسی در کوهستک، حدود ۱۳۶ متر است.
 سلاح‌های هدایت‌شونده مورد استفاده در ارتش آمریکا در شرایط عادی، خطای دایره‌ای درحدود ۵متر دارند.
 حتی درصورت اختلال «جی.پی.اس» نیز معمولا خطا تا حدود ۳۰ متر گزارش شده ‌است.
 بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد موشک دقیقا به ساختمان محل عروسی اصابت کرده که نزدیکی معناداری به دکل مخابراتی، به‌عنوان هدف ادعایی، نداشته است.
 کارشناسان نظامی معتقدند این میزان فاصله (حدود 136متر)، در هدف‌گیری یک موشک «نقطه‌زن»، دیگر «خطای محاسباتی» نیست.
‌نتیجه: با توجه به بررسی‌های میدانی انجام شده و شواهد و قرائن موجود، ادعای «خطای محاسباتی» منطبق بر واقعیت نیست و قطع به یقین «جنایت جنگی» اتفاق افتاده ‌است.

موشک شلیک شده چه بود؟
یکی دیگر از گزاره‌های مطرح در رد ادعای «خطای محاسباتی»، بررسی نوع موشک نقطه‌زن شلیک شده‌است که شاهد دیگری بر جنایت جنگی اتفاق افتاده ازسوی ارتش آمریکاست.
‌ نوع: موشک کروز هواپرتاب
‌ نام: موشک AGM-84K SLAM-ER 
‌استناد: بررسی کارشناسان نظامی و تسلیحات مستقل (منبع: الجزیره و گاردین)
‌مأموریت: حمله دقیق دورایستا
‌کارکرد اصلی: حمله به اهداف زمینی و دریایی
‌سازنده: شرکت بوئینگ
‌پیشینه: گونه‌ای مشتق شده از موشک «هارپون» که در اواخر دهه ۱۹۷۰ وارد خدمت عملیاتی ناوگان دریایی آمریکا شد.
‌تاریخ ورود به خدمت: ژوئن ۲۰۰۰
‌پیشرانه: موتور توربوجت «تله‌داین» با نیروی پیشرانش بیش از ۶۰۰ پوند
‌طول: ۱۷۲ اینچ، معادل ۴/۴ متر
‌قطر: 5/13 اینچ، معادل ۳/34سانتی‌متر
‌وزن: 488/1 پوند، معادل 5/674کیلوگرم
‌ سرعت: زیرصوت بالا (High Subsonic)
‌کلاهک جنگی: کلاهک تیتانیومی مشتق‌شده از کلاهک موشک تاما‌هاوک با وزن ۵۰۰ پوند
‌سامانه هدایت: سامانه ناوبری اینرسی مجهز به جی.پی.اس چندکاناله به‌همراه جست‌وجوگر فروسرخ برای هدایت در مرحله پایانی پرواز 

‌ویژگی‌ها‌
 یک موشک هواپرتاب، قابل استفاده در روز و شب و شرایط نامساعد جوی
 دارای قابلیت شلیک فراتر از خط دید
 مجهز به سامانه هدایت دقیق
 طراحی ویژه برای حمله به اهداف زمینی و دریایی 
 دارای سامانه هدایت با کمک سامانه جی.پی.اس و جست‌وجوگر فروسرخ تصویری
 برخورداری از ویژگی‌های آیرودینامیکی بهبودیافته‌
 دارای امکان دستیابی همزمان به برد بلند و انعطاف‌پذیری در مرحله پایانی پرواز
 دارای قابلیت کسب خودکار هدف (Automatic Target Acquisition) 
 دارای فناوری پیشرفته‌ برای بهبود شناسایی و انتخاب هدف در محیط‌های شلوغ و دارای عوامل مزاحم

‌ نکته ویژه:
 با توجه به بررسی منابع نظامی آمریکایی، اساسا این نوع موشک برای «حمله دقیق» طراحی شده و دارای چند لایه هدایت و حتی امکان کنترل انسانی در مرحله پایانی است. بنابراین ادعای «انحراف تصادفی موشک» یا «خطای محاسباتی» در حمله به سیریک، از نظر فنی، غیرقابل پذیرش و توجیه‌ناپذیر است.

دقت موشک چقدر است؟
بررسی مشخصات و ویژگی‌های موشک شلیک شده ازسوی ارتش آمریکا، ادعای «خطای موشک» را زیرسؤال می‌برد.
 روایت منبع آمریکایی (NAVAIR) از میزان دقت موشک «اسلم ای.آر»:
 در یک آزمایش در سال ۲۰۰۶، این موشک علیه یک هدف متحرک آزمایش شد.
 نتیجه آزمایش، اصابت مستقیم به هدف شبیه‌سازی‌شده بود.
 در این آزمایش، هدف متحرک با سرعت حدود ۳۰ مایل بر ساعت حرکت می‌کرد و خلبان با استفاده از قابلیت‌های این موشک، آن را به هدف مورد نظر هدایت و نتیجه را با عبارت «دقت بسیار بالا» (دقت‌نقطه‌ای) گزارش کرد.
‌ نتیجه: داده‌های موجود نشان می‌دهد در «ادبیات رسمی» نیروی دریایی آمریکا موشک «اسلم‌ای.آر» یک سلاح «هدایت‌شونده با دقت بالا» به‌حساب می‌آید.

تکرار یک الگوی عملیاتی
جنایت سه‌شنبه شب در سیریک، باردیگر جنایت در میناب و لامرد را تداعی کرد؛ جنایت‌هایی که دارای ویژگی‌های مشترک قابل‌توجهی هستند و به‌نظر می‌رسد از یک الگو پیروی کرده‌اند.

مدرسه میناب
‌ زمان: 9اسفندماه 1404(نخستین روز جنگ تحمیلی سوم)
‌ هدف: مدرسه ابتدایی دخترانه شجره طیبه در میناب
‌ سلاح به‌کار رفته: موشک تاماهاوک؛ کروز نقطه‌زن
‌ نتیجه: 156شهید 
‌ ادعای عملیاتی: خطای محاسباتی ناشی از نزدیکی مدرسه به زیرساخت نظامی
‌ واقعیت ماجرا: هیچ زیرساخت نظامی در مجاورت مدرسه وجود نداشت.

سالن ورزشی لامرد
‌ زمان: 9اسفندماه 1404(نخستین روز جنگ تحمیلی سوم)
‌ هدف: یک سالن ورزشی
‌ سلاح به‌کار رفته: موشک بالستیک و نقطه‌زن پی.آر.اس.ام ساخت شرکت مشهور «لاکهید‌مارتین» 
‌ نتیجه: شهادت حداقل 21نفر
‌ ادعای عملیاتی: تکذیب انجام چنین حمله‌ای ازسوی آمریکا و همچنین رژیم‌صهیونیستی
‌واقعیت ماجرا: بررسی‌های میدانی و بقایای موشک مورد استفاده، ثابت کرد برخلاف ادعاهایی که قصد داشتند موشک شلیک شده را ایرانی جا بزنند، موشک شلیک شده، آمریکایی بوده ‌است.

حمله به سیریک؛ یک جنایت جنگی
‌ با توجه به قرائن و شواهد موجود و رد فرضیه «خطای محاسباتی»، براساس اصول «حقوق بین‌المللی بشردوستانه»، حمله سه‌شنبه شب به منطقه کوهستک، می‌تواند به‌عنوان مصداقی از جنایت جنگی محسوب شود.

‌ استنادها:
 کنوانسیون‌ ۱۹۴۹ ژنو
 پروتکل‌های الحاقی ۱۹۷۷ به کنوانسیون ژنو
 اساسنامه رم دیوان بین‌المللی کیفری (ماده ۸)

‌ محورها:
 حمله عمدی به غیرنظامیان یا اشیای غیرنظامی مانند خانه‌های مسکونی در حال استفاده غیرنظامی، «جنایت جنگی» است.
 حمله‌های نامتناسب که آسیب پیش‌بینی‌شده به غیرنظامیان به‌وضوح بیش از مزیت نظامی مشخص و مستقیم باشد، نیز می‌تواند جنایت جنگی باشد.
 حمله‌های بدون تمایز یا بدون رعایت اقدام‌های احتیاطی ممکن، ممنوع است.
‌نکته ویژه:
‌ در هر سه پرونده، یک نکته مشترک وجود دارد؛ اینکه تسلیحات به‌کار گرفته شده، همگی از موشک‌های پیشرفته و هدایت‌شونده هستند، نه بمب‌های کور و فاقد سامانه هدایت؛ بنابراین ادعای «خطای محاسباتی» ریشه در واقعیت ندارد و وقوع جنایت جنگی انکارناپذیر است.

کارنامه سیاه جنایت
طرح ادعای «خطا» و «حمله به اهداف نظامی» در توجیه جنایت سیریک در شرایطی است که طی سال‌های اخیر رد پای ارتش آمریکا در جنایت‌های مشابهی در نقاط مختلف منطقه دیده شده است؛ ازجمله حمله به مراسم عروسی که در ادامه به برخی از نمونه‌های آن اشاره می‌شود.
‌‌ زمان: ۶ ژوئیه ۲۰۰۸ /۱۶ تیرماه ۱۳۸۷
‌ محل: ولسؤالی ننگرهار در افغانستان
‌ حادثه: حمله به کاروان عروسی
‌ نتیجه: کشته شدن 47غیرنظامی
‌  روایت آمریکایی: تکذیب حمله به غیرنظامیان و اعلام «نیروهای مسلح مخالف دولت» به‌عنوان هدف مورد حمله
‌  اصل ماجرا: تحقیقات بین‌المللی و همچنین تحقیقات دولت افغانستان، ادعاهای طرف آمریکایی را رد کرد.
‌
‌ زمان: ۳ نوامبر ۲۰۰۸ / ۱۳ آبان ۱۳۸۷
 ‌محل: منطقه بختو تنگی در شهرستان شاه‌ولی‌کوت، ولسؤالی قندهار در افغانستان
‌ حادثه: حمله به یک مراسم عروسی در یک مجتمع مسکونی
‌ نتیجه: کشته شدن 37غیرنظامی، ازجمله 23کودک
‌ روایت آمریکایی: تیراندازی نیروهای طالبان از خانه‌های مسکونی به‌سوی نیروهای آمریکایی
 ‌ اصل ماجرا: شاهدان عینی و تحقیقات سازمان ملل، حضور نیروهای نظامی در محل برگزاری عروسی را رد کردند.

 ‌ زمان: ۱۹ می‌۲۰۰۴ / ۳۰اردیبهشت ۱۳۸۳
‌ محل: روستای مکردیب، استان انبار، نزدیک مرز عراق و سوریه
 ‌حادثه: حمله هوایی و پس از آن، زمینی به محل برگزاری یک عروسی
 ‌نتیجه: کشته شدن 42شهروند، ازجمله تعداد قابل توجهی کودک
 ‌روایت آمریکایی: حمله به یک مخفیگاه تروریست‌های خارجی و مسیر انتقال نیرو و سلاح
‌  اصل ماجرا: بررسی‌ها ثابت کرد در محل مورد حمله، یک جشن عروسی در حال برگزاری بوده و بسیاری از کشته‌شدگان، اعضای خانواده و مهمانان عروسی بوده‌اند.

 ‌ زمان: ۸ اکتبر ۲۰۰۴ / ۱۷ مهر ۱۳۸۳
‌  محل: شهر فلوجه در عراق
‌  حادثه: حمله به یک مراسم عروسی در مجتمعی مسکونی
 ‌نتیجه: کشته شدن 13غیرنظامی
 ‌روایت آمریکایی: حمله به اعضای شبکه تروریستی«ابومصعب الزرقاوی» که در ساختمان جلسه داشته‌اند.
 ‌اصل ماجرا: پزشکان محلی اعلام کردند قربانیان، اعضای یک مراسم عروسی بوده‌اند و در میان کشته‌شدگان داماد و در میان مجروحان، عروس قرار داشت.

 ‌‌زمان: ۴ اکتبر ۲۰۱۸ / ۱۲ مهر ۱۳۹۷
‌  محل: وسؤالی قندهار در افغانستان
 ‌حادثه: حمله هوایی به کاروان عروسی
 ‌ نتیجه: کشته شدن 3زن و یک کودک
 ‌روایت آمریکایی: حمله به نیروهای طالبان
‌  اصل ماجرا: روایت شاهدان عینی و رسانه‌ها ثابت کرد کاروان برای آوردن عروس حرکت کرده بود و حدود یک تا 2 کیلومتر از روستا فاصله داشته که جنگنده‌ها حمله کرده‌اند.