عمارت‌های فرنگی

فاطمه عباسی| روزنامه نگار

نام ایران در جهان با گنبدهای فیروزه‌‌ای، پیچیدگی مقرنس‌ها و هوش جاری در بادگیرهایش گره خورده است؛ معماری‌ای که خود یک مکتب و زبان جهانی است. اما سفر در دل شهرهای ایران، روایتی موازی و شگفت‌انگیز را نیز آشکار می‌کند. داستانی از بناهایی که گرچه بر خاک این سرزمین قد برافراشته‌اند، اما امضای معمارانی از آن سوی مرزها را بر پیشانی دارند و به زبانی دیگر سخن می‌گویند. اینها «معماری‌های میهمان» هستند؛ بناهایی که هر کدام سندی از یک مقطع تاریخی مشخص‌اند. از دژی که ردپای حضور نظامیان اروپایی در خلیج‌فارس است تا کلیسایی کوچک با آجرهای روسی در قزوین، از کاخ شهرداری که با نظم آلمانی در تبریز بنا شده تا مسجدی با رنگ‌وبوی آسیای جنوب شرقی در آبادان. این ساختمان‌ها تنها مجموعه‌ای از سنگ و آجر نیستند؛ بلکه کپسول‌های زمان‌اند که داستان تعاملات، تجارت‌ها، جنگ‌ها و دوره‌های نوسازی ایران را در کالبد خود حفظ کرده‌اند. گزارش تصویری پیش رو، سفری به همین آدرس‌های آشنا اما، با شناسنامه‌ای بین‌المللی است؛ بناهایی که در مبدا غریبه بودند، اما امروز بخشی جدایی‌ناپذیر از میراث و هویت چندلایه‌ ایران شده‌اند.