پایان اسکان اضطراری در هتل‌ها

 پروانه بهرام‌نژاد| دبیر شهری

تهران در سال‌های اخیر، همزمان با تجربه بحران‌های مختلف، آرام‌آرام چهره دیگری از مدیریت شهری را به‌خود دیده است؛ شهری که حالا ایمنی، پناهگاه، بازسازی، تاب‌آوری زیرساخت‌ها و حتی پیوند مراکز درمانی با شبکه مترو، بخشی از معادله مدیریت بحران آن شده است. از بازسازی ده‌هاهزار واحد آسیب‌دیده تا شناسایی پناهگاه‌ها و ارزیابی ساختمان‌های مهم، مجموعه‌ای از اقدامات در حال ترسیم تصویری متفاوت از آمادگی پایتخت در برابر بحران هستند؛ موضوعاتی که علی نصیری، رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران اخیرا در نشست با اصحاب رسانه درباره آخرین وضعیت آنها توضیح داده که در ادامه می‌خوانید.

پیشرفت ۹۶درصدی بازسازی‌ها
در زمینه آخرین اقدامات شهرداری برای بازسازی آسیب‌های ناشی از جنگ باید گفت که آرزوی آوارگی شهروندان تهرانی را پس از جنگ‌های تحمیلی اخیر به دل اسرائیلی‌ها گذاشتیم و حالا ۹۸درصد خسارت‌های جزئی و ۹۶درصد خسارت‌های متوسط بازسازی شده است. در شهرداری تهران خسارات به 4گروه A، B، C و D تقسیم‌بندی شده‌اند؛ تاکنون ۵۱‌هزار و ۷۲۴‌واحد آسیب‌دیده در جنگ تحمیلی اخیر بازسازی‌شان به ۹۶‌درصد رسیده است و ۸‌هزار و ۴۵۷‌واحد آسیب‌دیده در تهران تعیین‌تکلیف شده و ۹۶‌درصد بازسازی واحدهای آسیب‌دیده تهران انجام شده است. 
همچنین 2روش برای پرداخت هزینه‌ها درنظر گرفته شد. برای حدود 2هزار و ۵۰۰‌واحدی که هزینه تعمیرات آنها زیر ۵۰۰میلیون تومان بود، شهرداری به‌صورت مستقیم چک صادر کرده و هزینه‌ها را پرداخت کرده است. تمامی قیمت‌گذاری‌ها نیز به‌صورت کاملا دولتی و تحت نظارت دستگاه‌های رسمی انجام شده است. در مواردی که هزینه تعمیرات بیش از ۵۰۰میلیون تومان بود، شهرداری تهران از طریق پیمانکاران ذی‌صلاح اقدام کرده است. خوشبختانه درحال‌حاضر هیچ مورد تعیین‌تکلیف‌نشده‌ای در سطح مناطق وجود ندارد و تمامی واحد‌ها یا در مرحله اجرا هستند یا بازسازی آنها به پایان رسیده است. 
درحال‌حاضر 4ساختمان شامل ۵۹‌واحد مسکونی ویژه استادان در حال مقاوم‌سازی است و 3ساختمان دیگر نیز در نقاط مختلف شهر وارد این فرایند شده‌اند. امیدواریم تا پیش از نوروز آینده، این واحد‌ها به ساکنان تحویل داده شوند. در مجموع ۱۲۸ساختمان در حال مقاوم‌سازی هستند که حدود ۹۰‌درصد آنها تعیین‌تکلیف شده‌اند. تنها تعداد محدودی از مالکان به‌دلیل اختلافات حقوقی یا حضور در خارج از کشور هنوز برای نهایی‌شدن پرونده خود مراجعه نکرده‌اند.
اقدامات اضطراری روز‌های نخست بحران 
در همان ساعات ابتدایی، ۱۱هتل ازجمله هتل‌های شهر، لاله و شیان برای اسکان موقت شهروندان اختصاص یافتند و تمامی هزینه‌های اقامت از محل بودجه شهرداری پرداخت شد. هفته گذشته اسکان اضطراری در هتل‌ها به‌طور کامل پایان یافت. جمعا ۹‌هزارو۵۴۰نفر از آسیب‌دیدگان در ۴۶هتل پایتخت اسکان داشتند. یک‌هزارو۷۸۷ودیعه مسکن به آسیب‌دیدگان جنگ پرداخت شده و موارد معدودی که هنوز با شهرداری به نتیجه نرسیده‌اند، به‌صورت موردی در حال بررسی و رفع است.

وقتی هتل‌ها وارد چرخه اسکان اضطراری شدند
پیش از این در موضوع اسکان اضطراری بیشتر از چادر، مسجد و مدرسه صحبت می‌شد، اما در این شرایط «هتل» نیز به ادبیات امدادگری و اسکان اضطراری اضافه شد. وظیفه داریم بهترین امکانات در اختیارمان را برای شهروندان فراهم کنیم. در این زمینه ۱۲هزار داوطلب و جهادگر با سازمان مدیریت بحران همکاری کردند و در پاکسازی منازل آسیب‌دیده مشارکت داشتند. در جریان جنگ ۴۰‌هزار و ۱۰۰‌واحد دچار خسارت جزئی، ازجمله شکستن شیشه‌ها‌ شدند که گروه‌های داوطلب عملیات نصب شیشه و پاکسازی این منازل را انجام دادند. در تهران تمام امور بازسازی جز پرداخت خسارت خودرو و اسباب و اثاثیه بر عهده شهرداری است. از این رو برای ۱۳‌هزارو۶۵۰خودرو و ۱۰‌هزار و ۹۲موتورسیکلت پرونده تشکیل شد و با ورود دولت، موضوع خسارت خودروها در حال پیگیری است.

توسعه سامانه هشدار سریع 
یکی از پیش‌نیاز‌های اساسی در حوزه پدافند غیرعامل، وجود سامانه هشدار سریع است. درصورت بروز هرگونه حمله یا حادثه ناگهانی، این سامانه می‌تواند هشدار‌های فوری را پیش از وقوع انفجار یا اصابت به مردم منتقل کند. اگر سامانه هشدار سریع فعال نباشد، مردم تنها زمانی متوجه خطر می‌شوند که صدای تیراندازی یا انفجار را بشنوند و در آن شرایط دیگر زمان مناسبی برای خروج از منزل یا پناه‌گرفتن وجود ندارد.
در این میان تا سال گذشته قانون و ضابطه مشخصی برای پناهگاه‌ها نداشتیم، اما اکنون این موضوع دارای ضابطه شده است. پناهگاه‌ها می‌توانند به‌گونه‌ای طراحی شوند که در طول سال نیز برای کاربری‌های دیگر مورد استفاده قرار گیرند. برای پناهگاه‌ها 3سطح ویژه، راهبردی و عمومی در نظر گرفته شده است.
درمجموع ۵۱۸ مدرسه برای استفاده به‌عنوان پناهگاه شناسایی شده که ۱۸۱مورد از آنها قابلیت استفاده دارند. همچنین ۸۲ایستگاه متروی زیرسطحی قابلیت استفاده به‌عنوان پناهگاه را دارند. خطوط جدید مترو که ساخته خواهند شد، دارای مطالعات پدافند غیرعامل هستند و موضوع پناهگاه نیز در طراحی آنها دیده خواهد شد. در بخش مجتمع‌های اداری و تجاری شناسایی‌شده برای استفاده به‌عنوان پناهگاه، ۲میلیون و ۶۸۱‌هزار و ۹۰۰مترمربع فضا شناسایی شده که ۲۵۳مرکز تجاری را شامل می‌شود.

اتصال بیمارستان‌ها به مترو
اجرای طرح اتصال مراکز درمانی مهم تهران به شبکه مترو یکی دیگر از اقدامات خوب این دوره مدیریت شهری است که اتصال بیمارستان امام خمینی(ره) به ایستگاه متروی مدافعان سلامت در حال انجام است و این پروژه تاکنون ۵۰‌درصد پیشرفت داشته است. اتصال بیمارستان میلاد به مترو نیز در دستورکار قرار دارد، اما به‌دلیل عبور مسیر طرح از محل پارکینگ دانشگاه علوم‌پزشکی، اجرای آن با تأخیر مواجه شده و پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال۱۴۰۶ به اتمام برسد. ایجاد اورژانس مترویی برای تهران خبر خوبی است و امکان انتقال سریع بیماران به یکی از بیمارستان‌های مجهز شهر از طریق مترو را فراهم می‌کند. پیش از این چنین ظرفیتی در کشور نداشتیم، اما عملیات اجرایی این پروژه در دوره فعلی مدیریت شهری آغاز شد و به بهره‌برداری خواهد رسید. 
شناسایی ساختمان‌های ناایمن
براساس بررسی‌ها ۱۶‌هزار ساختمان بلندمرتبه و مهم پایتخت نیازمند ارزیابی زلزله بودند که تاکنون ۱۵‌هزار و ۶۲۵ساختمان ارزیابی شده‌اند. این ارزیابی‌ها شامل ۱۴۸بیمارستان با ۶۳۳ساختمان، ۹۷۰ساختمان مراکز بهداشتی و درمانی، ۴‌هزار و ۳۳۵مدرسه، ۷۳۵مرکز آموزشی، ۹۰۰مسجد و مکان مذهبی و ۳‌هزار و ۸۴۴مرکز اداری و تجاری بوده است. بیش از ۹۷‌درصد ارزیابی ساختمان‌های بلندمرتبه و مهم در فاز نخست انجام شده است. این ساختمان‌ها در 4درجه تقسیم‌بندی شده‌اند و گروه‌های C و D ساختمان‌های ناایمن و به‌عبارتی «متروپل‌های تهران» محسوب می‌شوند که تعداد آنها نیز کم نیست. اسامی این ساختمان‌ها، اعم از اداری، تجاری، بیمارستان، هتل، نظامی و ساختمان‌های مربوط به قوه قضاییه، برای انجام اقدامات ایمنی به نهادهای مربوط ابلاغ می‌شود.
ایمن‌سازی ۱۷بیمارستان 
بیمارستان‌های رسول اکرم(ص)، فیاض‌بخش، شهدای یافت‌آباد، بوعلی، لولاگر، فجر، فیروزآبادی، ساسان، صدر، لواسانی، شریعت‌رضوی، امیرالمؤمنین، طرفه، کودکان بهرامی، البرز، پارس و سینا در فهرست بیمارستان‌های ناایمن قرار داشتند. تعدادی از این بیمارستان‌ها اقدامات لازم برای ایمن‌سازی را انجام داده‌اند؛ برای نمونه، بیمارستان رسول اکرم(ص) وارد فرایند تخریب و بازسازی شده است. 

توقف ساخت مخازن اضطراری آب با حکم دیوان عدالت اداری
طرح ساخت مخازن اضطراری آب شهری که به تصویب شورای شهر رسیده بود، با حکم دیوان عدالت اداری متوقف شده است. هزینه ساخت این مخازن قرار بود از محل قبوض آب شهروندان تهرانی تأمین شود، اما دیوان عدالت اداری با ایراد جدیدی به این مصوبه اعلام کرده است که اجرای آن نیاز به مصوبه مجلس دارد. در ابتدای این دوره مدیریت شهری حدود ۲۷مخزن اضطراری آب وجود داشت که این تعداد در دوره فعلی به حدود ۲۱۰مخزن افزایش یافت. طبق برنامه باید تعداد مخازن به ۵۴۰مورد می‌رسید، اما با توقف اجرای طرح، عملیات در عدد ۲۱۰مخزن متوقف شده است.

مقاوم‌سازی پل‌ها و گودهای رهاشده 
در تهران ۸۱۲ پل وجود دارد که از اواخر دوره قبلی مدیریت شهری تصمیم گرفته شد ۶۶پل مقاوم‌سازی شوند. در گذشته به‌طور میانگین سالانه یک پل مقاوم‌سازی می‌شد، اما در دوره اخیر ۴۸پل مقاوم‌سازی شده و عملیات مقاوم‌سازی 7پل دیگر نیز در حال انجام است. ۲۹۸گود رهاشده هم وجود داشت که در این دوره ۱۲۴گود ایمن‌سازی شده است؛ به این ترتیب حدود ۴۰‌درصد گودهای رهاشده ایمن شده‌اند. شهرداری هزینه ایمن‌سازی گودهای در اختیار خود را پرداخت می‌کند، اما گودهای متعلق به سایر دستگاه‌ها به‌صورت اقماری ایمن‌سازی می‌شوند.

رشد ۵۷برابری بودجه ایمنی و مدیریت بحران
بودجه شهرداری تهران در حوزه ایمنی و مدیریت بحران از سال۱۴۰۱ تاکنون ۵۷برابر شده است. بودجه حوزه ایمنی و مدیریت بحران شهرداری تهران در سال۱۴۰۱ حدود ۴۰۰میلیارد تومان بود که در سال۱۴۰۲ به یک‌هزار و ۱۰۰میلیارد تومان، در سال۱۴۰۳ به ۸‌هزارمیلیارد تومان، در سال۱۴۰۴ به ۱۴.۶‌هزارمیلیارد تومان و در سال۱۴۰۵ به ۲۳‌هزارمیلیارد تومان رسید. با ارائه متمم بودجه، اعتبار حوزه ایمنی و مدیریت بحران افزایش خواهد یافت. بااین‌حال از مجلس و دولت درخواست می‌کنیم الگوی مثبت شهرداری تهران در اختصاص بودجه ایمنی را در بودجه‌های سنواتی مورد توجه قرار دهند؛ چراکه متأسفانه چنین بندی در بودجه سنواتی دولت وجود ندارد.