فصل چیدن کارتن موزی

 سحر جعفریان عصر | روزنامه‌نگار 

 شمار آنها که این روزها می‌آیند پی کارتن خالی برای بسته‌بندی وسایل خانه و اسباب‌کشی، از دست صاحب سوپرمارکت محل در یکی از مناطق مرکزی پایتخت دررفته ‌است... مرد جوان شاید نفر بیستم یا بیست و پنجم باشد که با جمله «نمی‌دونم والله، برو خودت ببین کدوماش به دردت می‌خورن. هر کدوم خوب بود از 50تا 80تومن پاش بده» صاحب سوپرمارکت، سر از انباری انتهای سوپرمارکت درمی‌آورد. آنجا چند ده کارتن کوچک و بزرگ توی هم و روی هم تلنبار شده‌اند. هم مرد جوان و هم صاحب سوپرمارکت هر دو خبر از بازار غیررسمی کارتن‌های خالی با قیمت‌های عجیب وغریب دارند؛ بازاری از انواع کارتن‌های نو و دست‌دوم که مدتی ا‌ست به جزء جدایی‌ناپذیر زندگی مستأجران و خانه‌به‌دوشان تبدیل شده‌اند.

فصل رسیدن موزهای کارتن
به تقویم مستأجران هنوز فصل جابه‌جایی خانه است و مستأجران ناگزیر به تهیه کارتن‌های نو،  در حد نو، دست‌دوم و کارکرده هستند. میان همه کارتن‌های ویژه بسته‌بندی، رکورد بیشترین خرید و فروش با کارتن‌های موز یا موزی است. کیومرث نظری، اجاره‌نشین است و این روزها یک سر در بنگاه‌های مشاور املاک دارد و سر دیگر در سوپرمارکت‌های دور و نزدیک و فروشگاه‌های مجازی:«قیمت کارتن طوری بالا رفته که چند سالیه کسی کارتن اسباب و اثاثیه‌اش را دور نمی‌اندازه. توی انباری یا پارکینگ و جایی نگه می‌داره برای روزایی که باید خونه‌شو جابه‌جا کنه...الان یه کارتن موزی سالم، نه نو، اونم سایز کوچیک، شده حدود 70تا 90هزار تومن...برای اسباب‌کشی، دست‌کم باید 20تا30 کارتن مثل اون داشته باشیم.» نظری این جمله را هم به حرف‌هایش اضافه می‌کند:«البته 20تا 30کارتن برای قشر ما که معمولا یه خونواده      4-3 نفره‌ایم توی خونه‌هایی 50 تا 60متری و با مقدار متوسطی از وسایل خونه.» او تاکنون بیش از 3میلیون تومان صرف خرید 25کارتن در ابعاد گوناگون کرده و هنوز به تعدادی دیگر کارتن نیاز دارد:«آخرین بار 2سال پیش اسباب‌کشی داشتیم. اون موقع هر کارتن موزی دست‌دوم حدود 50هزار تومن قیمت داشت.» وسواس و حساس نیست اما معتقد است هر قدر پول بابت خرید کارتن‌های مقاوم هزینه کند درنهایت به سود خودش است، چون طی اسباب‌کشی وسایل آدم سالم می‌ماند:«...اونم توی این دوره و زمونه که نه کارگرای باربری، حوصله و دقت برای حمل وسایل دارن و نه تورم اجازه می‌ده اگه وسایلت آسیب دید، تعمیر کنی یا نوی اون رو بخری!»

فصل جابه‌جایی و عید کارتن‌فروش‌ها
«گذشت اون روزا که صاحب مغازه‌ها صلواتی و از روی ثواب کارتنای خالی‌شون رو می‌دادن به همسایه‌های اجاره‌نشین.» این را مستر کارتن می‌گوید که رضا نام دارد و چند سالی‌ است در یکی از سایت‌های نیازمندی‌های رایگان و خرید و فروش کالا به تبلیغ کسب‌وکارش مشغول است:«کارتن خوب یعنی کارتنی که حداقل 3لایه ضخامت داشته باشه، سبک و جادار باشه، کاغذش کرافت یا از مقوای بازیافتی باکیفیت باشه و منافذ تهویه برای جلوگیری از نفوذ آلودگی و رطوبت داشته باشه...این کارتن اگه نو باشه الان توی بازار با فاکتور عمده، حدود 60هزار تومن قیمت داره. البته اگه به سفارش شرکتای باربری و اسباب‌کشی روشون چاپ بخوره که قیمتش بالاتر هم می‌ره.» از چانه زدن خوشش نمی‌آید و بر مقطوع بودن قیمت کارتن‌هایش تأکید می‌کند:«توی 15سال اخیر، 3مرتبه کاغذ حسابی گرون شد. برای همین کارتنای بسته‌بندی و موزی افتادن توی چرخه مصرف دوباره و دوباره.» مستر‌کارتن که کارش را از سوله‌های ضایعات کاغذ در شهرک‌های صنعتی اطراف تهران آغاز کرده درباره روزهای رونق بازار و عید صنف کارتن‌سازان و کارتن‌فروشان می‌گوید:«عید ما فصل اسباب‌کشی مستأجراس؛ از اولای خرداد تا آخرای پاییز.» او همچنین توضیح می‌دهد:«مشتری عمده ما به‌خصوص برای کارتنای نو شرکتای باربری هستن. مشتری خرد خیلی دنبال کارتن نو نمیاد. کارش با دست‌دومای تمیز هم راه میفته.»

مورد عجیب کارتن موزی‌های غیرشکستنی
نشانی بازار قدیمی کارتن‌های خالی و موز به حجره‌هایی میانه میدان میوه و تره‌بار مرکزی تهران منتهی می‌شود؛ حجره‌هایی دوداندود با سقف‌هایی بلند که چند ده ستون کارتن از کف به آنها رسیده‌ است. نبی‌الله افشاری، کارگر افغان یکی از این حجره‌ها درحالی‌که سرگرم خالی کردن کارتن‌ها از پوشال‌های کاغذی رطوبت‌گرفته است، می‌گوید:«این کارتنا رو از حجره‌دارای همین میدون می‌خریم...حجره‌دارایی که تو کار واردات و صادرات موز هستن.» پیش‌تر، کارگری دیگر کارتن‌ها را از عقب وانت‌بار به وسط حجره آورده و همان حین کارتن‌هایی را که له، پاره و خیس بوده‌اند سوا کرده‌ است. نبی‌الله، آخر کار پوشال‌ها را به گونی پلاستیکی بزرگی می‌چپاند:«این پوشالا رو هم جدا می‌فروشیم به مستأجرایی که کارتن موزی می‌خرن...راستش مشتری کارتن کم شده؛ چون خیلیا دیگه کارتناشون رو نگه می‌دارن.» در حجره‌ای دیگر از حجره کارتن‌فروشان میدان، محمد کریمی که فروشنده است 50کارتن موزی متوسط را تحویل مشتری حضوری می‌دهد:«خیرشو ببینی داداش. انشالله باهاشون بار شادی و خوشی جابه‌جا کنی.» مشتری از قرار تازه داماد است:«مرسی سلطان. بارمون بار جهیزیه و عروسیه...خیالم راحت باشه دیگه، کارتنا محکمن؟ خدایی کم پول ندادم بالاشون...» محمد اینطور تضمین می‌کند:«داداش از حجره‌ای کارتن خریدی که کارتناش همه از مقوای اعلاست؛ کارتن موزای وارداتی هند. برو با خیال راحت روشون بنویس که بااحتیاط هم حمل نشد، نشد. کارتنش خراب شدنی نیست.» کارتن‌های موزی غیرقابل استفاده حجره‌های میدان میوه و تره‌بار مرکزی را خریداران ضایعات کاغذ می‌برند به سوله‌هایی برای خمیرسازی و جوهرزُدایی و تولید دوباره کارتن. این در حالی ست که به تازگی آگهی فروش کارتن دست دوم یخچال و لباسشویی به قیمت 2 و نیم میلیون تومان توجه بسیاری از مستاجران جویای کارتن را به خود جلب کرده‌است.