۸۰ هزار نفر در انتظار یک شناسنامه

شناسنامه فقط یک مدرک هویتی نیست؛ برای بسیاری، کلید ورود به مدرسه، دانشگاه، خدمات اجتماعی و ساختن یک زندگی عادی است. با این حال، حدود ۸۰ هزار نفر در کشور هنوز در انتظار تعیین تکلیف هویتی خود هستند؛ افرادی که در ادبیات اداری «مشکوک‌التابعه» نامیده می‌شوند و بخش قابل‌توجهی از آنها فرزندان زنان ایرانی و مردان خارجی‌اند.
قرار است با نمونه‌گیری ژنتیک از مادر، فرزند و پدر و تأیید رابطه فرزندی، مسیر صدور شناسنامه برای این افراد طی شود. سازمان پزشکی قانونی نیز براساس تفاهمنامه با وزارت رفاه و دستگاه قضایی، مسئولیت شناسایی ژنتیک این افراد را بر عهده دارد.
اما پشت این عدد ۸۰ هزار نفری، ۸۰ هزار زندگی قرار دارد؛ کودکانی که سال‌ها با یک سؤال ساده بزرگ شده‌اند: «من کی هستم و چرا هنوز شناسنامه ندارم؟»
حالا قرار است علم ژنتیک بخشی از این بلاتکلیفی را پایان دهد؛ آزمونی که شاید برای بسیاری فقط یک آزمایش باشد، اما برای این افراد می‌تواند آغاز رسمی‌شدن هویت و برخورداری از حقوق شهروندی باشد.
این خبری است که رئیس سازمان پزشکی قانونی کشور اعلام کرده و گفته این کار قرار است با اجرای تفاهمنامه‌ای که بین پزشکی‌قانونی و وزارت رفاه برای شناسایی ژنتیک این افراد و صدور شناسنامه برای آنان منعقد شده انجام شود. به‌گفته عباس مسجدی، پیش از تصویب قانون تعیین‌تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی برای این افراد شناسنامه صادر نمی‌شد و از بسیاری خدمات درمانی، آموزشی و اجتماعی محروم بودند. حدود 5‌سال پیش، این قانون به تصویب رسید و پیگیری آن به وزارت رفاه سپرده شد. طبق قانون مجلس شورای اسلامی و براساس تفاهمنامه با وزارت رفاه و دستگاه قضایی، وظیفه سازمان پزشکی قانونی، استخراج پروفایل و شناسایی ژنتیک این افراد است. این طور که رئیس سازمان پزشکی قانونی می‌گوید با دستور قضایی از مادر، فرزند و پدر نمونه ژنتیک گرفته می‌شود تا نسبت فرزندی تأیید شود و پس از آن، مراحل صدور شناسنامه در دادگاه و ثبت‌احوال پیگیری می‌شود. استان‌های سیستان و بلوچستان، گلستان و خراسان رضوی بیشترین آمار تعداد فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی را دارند، اما این معضل در سایر استان‌ها نیز وجود دارد.