گزارش
تهدید بنفش علیه نوجوانان
درباره مخدری بهنام شربت بنفش یا «درتی اسپرایت» که با ظاهر جذابش نوجوانان را هدف گرفته و عوارض جبرانناپذیری دارد
مریم سرخوش | روزنامهنگار
درحالیکه مدیرکل درمان ستاد مبارزه با موادمخدر هفته پیش اعلام کرد که گل و حشیش در صدر مصرف نسل جدید مخدرها در کشور قرار دارند، کارشناسان نسبت به شیوع مصرف یک نوشیدنی عجیب و غریب بین نوجوانان ایرانی هشدار میدهند؛ نوشیدنی موسوم به «لین» یا شربت بنفش یا «درتی اسپرایت» که پای شربتهای سرفه و نوشابههای گازدار را به دنیای مخدرها باز کرده است. این نوشیدنی با وجود ظاهر بهاصطلاح جذابش، عوارض خطرناک و جبرانناپذیری ازجمله مرگ دارد. مجتبی بوربور، داروساز و نایبرئیس اتحادیه واردکنندگان دارو در توضیح بیشتر ماهیت این نوشیدنی به همشهری میگوید: «سالهاست که عوارض این نوشیدنی مخدر در کشورهای دیگر ثابت شده اما چرا حالا در کشور ما با نام جدید معرفی میشود و در فضای مجازی بیشتر به آن میپردازند، عجیب است!»
شربت بنفش چیست؟
«لین»؛ نوشیدنی غیرقانونیای است که از ترکیب شربتهای سرفه حاوی کدئین و گاهی پرومتازین (یک داروی ضدتهوع و حساسیت) همراه با نوشیدنیهای شیرین، بهویژه نوشابههای انرژیزا تهیه میشود. مصرف این ترکیب خطرناک بهدلیل اثرات آرامبخش و سرخوشی کوتاهمدت، بهویژه در میان بعضی از نوجوانان و جوانان رواج یافته است. بهگفته بوربور، داروهایی که برای این ترکیب مخدر استفاده میشود، حاوی کدئین است و برای تسکین سرفه استفاده میشود. مسکنی که در این داروهاست، از مورفین گرفته میشود. البته او تأکید میکند که کدئین در یک شربت به معنی ممنوع یا غیرقانونی بودن خود دارو نیست و در شرایط مشخص و با تجویز پزشک کاربرد درمانی دارد؛ مشکل، مصرف خودسرانه، بیش از مقدار تجویزشده یا استفاده با هدف ایجاد مستی است.
این مخدر جدید نیست
بهگفته این داروساز، شربت بنفش، مخدر جدیدی نیست و بیش از
70، 60سال است که مصرف آن در آمریکا رواج دارد؛ حالا چرا در کشور ما با اسم جدید درتی اسپرایت معروف شده، عجیب است! جای تعجب دارد که چنین چیزهایی سالها در جوامع دیگر آزموده و عوارض آن هم ثابت شده، اما به تازگی مصرفش بین تعدادی از جوانان کشور ما باب شده و عجیبتر اینکه در فضای مجازی شروع به تبلیغ آن کردهاند. در چنین شرایطی باید نگران عوارض جدی آن در فرزندانمان باشیم.
ترکیب نوشابه و شربت خطرناک است؟
بوربور درباره اینکه چه اتفاقی رخ میدهد که ترکیب شربتهای حاوی کدئین با نوشابهها به نوشیدنیهای مخدر تبدیل میشوند، عنوان میکند: ترکیب هر شربت سرفهای با نوشابه یک واکنش شیمیایی خطرناک ایجاد نمیکند و دلیل این خطر شربت بنفش هم ترکیب شربت با نوشیدنی نیست. در حقیقت نوشابهها باعث مصرف راحتتر میشوند یا اینکه محیط مایع بهتری برای فعل و انفعالات شیمیایی این داروها ایجاد میکنند. این نوشابه باعث میشود که فرد بتواند مقدار زیادی از 2دارو را استفاده کند و بهاصطلاح وارد دنیای نشئگی شود.
نکتهای برای والدین
بوربور در پاسخ به این سؤال که خانوادهها با مشاهده چه علائمی میتوانند متوجه سوءمصرف این نوشیدنیها از سوی فرزندانشان شوند، عنوان میکند: اگر نوجوانی ناگهان دچار خوابآلودگی غیرمعمول، اختلال تکلم، عدمتعادل، تهوع، گیجی یا تغییر ناگهانی رفتار شد، خانوادهها آن را صرفاً به خستگی یا حال بد نسبت ندهند. درصورت احتمال مصرف دارو یا ماده ناشناخته، ارزیابی پزشکی را جدی بگیرند.
چه باید کرد؟
بوربور در پاسخ به این سؤال که آیا در دسترس بودن داروهای حاوی کدئین یا مشابه آن احتمال سوءمصرفشان را بیشتر نمیکند، بیان میکند: از این شربتها برای درمان استفاده میشود؛ اولی برای تسکین سرفه و دیگری برای حساسیت. حتی زنان در دوره بارداری همزمانی که تهوع دارند، از این داروها استفاده میکنند. او با بیان اینکه در بستر فضای مجازی بدآموزی میتواند نسل جوان و نوجوان را تهدید کند، ادامه میدهد: تمام داروها تحت نظارت سازمان غذا و دارو و نهادهای نظارتی هستند و در داروخانهها هم طبق دستورالعملهای مشخص عرضه میشوند اما درباره داروهایی که بدون تجویز پزشک قابل عرضه و استفاده هستند، کنترل در سطح مصرف و نظارت سختتر میشود؛ چون علاوه بر این ما نمیتوانیم دسترسی جامعه را به داروهای عام و دارای مصرف معمول و محصولاتی که برای سلامت استفاده میشود، محدود کنیم. به همین دلیل فکر میکنم نخستین چیزی که باید مورد توجه قرار بگیرد، آگاهسازی و هوشیار کردن مردم، خانوادهها و نسل نوجوان نسبت به چنین خطراتی است.
چرا نوجوانان جذب این نوشیدنی مخدر میشوند؟
کارشناسان هشدار میدهند که شربت بنفش ظاهر رنگی، شیرین و شبیه نوشیدنیهای معمولی دارد و در شبکههای اجتماعی هم ممکن است با عنوانهایی مثل نوشیدنی خفن، سرخوشکننده یا بخشی از سبک زندگی جوانان معرفی شود؛ به همین دلیل نوجوانان ممکن است بیشتر جذب آن شوند.
اگر به مصرف شربت بنفش مشکوک شدیم چه کنیم؟
اگر فرد دچار خوابآلودگی شدید، کاهش سطح هوشیاری، تنفس کُند یا سخت، کبودی لبها یا تشنج شد، وضعیت اورژانسی است.
فرد را تنها نگذارید و او را وادار به استفراغ نکنید.
بسته یا نام ماده مصرفشده را اگر موجود است، همراه بیمار به مرکز درمانی ببرید.
درصورت کاهش هوشیاری یا اختلال تنفس، منتظر برطرف شدن علائم نمانید.
