تلگرام در خدمت آمریکا

 ساسان شادمان منفرد | روزنامه‌نگار

تلگرام سال‌هاست خود را با 3واژه تبلیغ می‌کند: «آزادی، امنیت و استقلال». پاول دوروف، مدیرعامل این پیام‌رسان هم با پوشیدن لباس‌های سیاه، انتشار سخنان شورشی و نمایش چهره‌ای آزادیخواه، از خود تصویری شبیه یک قهرمان آزادی دیجیتال ساخته است؛ مردی که ظاهرا در برابر همه دولت‌ها می‌ایستد و اطلاعات کاربرانش را تسلیم هیچ قدرتی نمی‌کند، اما پشت این تصویر پرزرق‌وبرق، واقعیتی بسیار پیچیده‌تر و نگران‌کننده‌تر قرار دارد. تلگرام نه یک مؤسسه خیریه مدافع آزادی، بلکه یک قدرت رسانه‌ای فراملی، غیرشفاف و تقریبا بدون پاسخگویی است؛ قدرتی که عملکرد آن در بسیاری از منازعات سیاسی، عملا به سود ایالات متحده و متحدان غربی و به زیان رقبایی چون ایران، روسیه و چین تمام‌شده است. در اینجا به 6نکته درباره دوگانگی‌ها و تناقض‌های گفتاری و رفتاری این پیام‌رسان اشاره کرده‌ایم.

سرویس امنیت روسیه اعلام کرد که پاول دوروف ، بنیانگذار تلگرام را به تسهیل فعالیت‌های تروریستی متهم و حکم بین‌المللی برای دستگیری‌اش ‌صادر کرده است. دوروف هرگاه ایران، روسیه و چین از تلگرام می‌خواهند کانال‌هایی را مسدود ‌یا قوانین داخلی کشورها را رعایت کند، بلافاصله از «سانسور» و «سرکوب آزادی بیان» سخن می‌گوید، اما هنگامی که فشار از سوی فرانسه، اتحادیه اروپا یا نهادهای امنیتی غربی وارد شود، همان تلگرام انعطاف‌پذیرتر می‌شود.

اصل مبارزه با تروریسم قابل انتقاد نیست؛ پرسش درباره استاندارد دوگانه است. چرا همکاری با پلیس اروپا «اجرای قانون» نامیده می‌شود، اما درخواست‌های امنیتی کشورهای غیرغربی، پیشاپیش «سرکوب آزادی» معرفی می‌شوند؟ چه‌کسی تعیین می‌کند که یک گروه، معترض سیاسی است یا شبکه خرابکاری؟ پاسخ تلگرام روشن است: خود تلگرام و شخص پاول دوروف.

بخش مهمی از قدرت تلگرام بر یک سوءبرداشت عمومی بنا شده است: اینکه همه پیام‌های تلگرام به‌طور پیش‌فرض رمزگذاری سرتاسری شده‌اند. این تصور درست نیست. طبق توضیح رسمی خود تلگرام، تنها «گفت‌وگوهای محرمانه» از رمزگذاری سرتاسری برخوردارند.

تلگرام اکنون رسما می‌پذیرد که در پاسخ به درخواست قانونی معتبر، شماره تلفن و IP کاربران را تحویل دهد. در سال۲۰۲۴ هم گزارش شد که این شرکت در پاسخ به صدها درخواست نهادهای آمریکایی، اطلاعات مربوط به هزاران کاربر را ارائه کرده است. این همان پلتفرمی است که سال‌ها بخش بزرگی از اعتبار خود را با این تصور ساخت که حتی دولت‌ها نمی‌توانند به اطلاعات کاربران آن دسترسی پیدا کنند.

تلگرام بهشت مجرمان سایبری است. یک مطالعه درباره کانال‌های تلگرام ، صدها کانال با بیش از ۲۳میلیون دنبال‌کننده را مورد بررسی قرار داد. پژوهشگران دریافتند این کانال‌ها اطلاعات هویتی سرقت‌شده، بدافزار، ابزارهای نفوذ، محتوای دزدی و روش‌های کلاهبرداری منتشر می‌کنند. بیش از یک‌چهارم پیوندهای بررسی‌شده حاوی فیشینگ و بخش بزرگی از فایل‌های اجرایی آلوده به بدافزار بودند.

تلگرام را نمی‌توان صرفایک نرم‌افزار پیام‌رسان دانست. این پلتفرم هم رسانه است، هم شبکه اجتماعی، هم بازار، هم ابزار سازماندهی و هم زیرساخت عملیات اطلاعاتی. کشوری که ارتباطات عمومی میلیون‌ها شهروند خود را بر بستری خارجی و غیرپاسخگو بنا کند، بخشی از حاکمیت اطلاعاتی خود را داوطلبانه واگذار کرده است.