خودکفایی دارویی در روزهای جنگی

مریم سرخوش | روزنامه‌نگار

بسته‌شدن مسیرهای هوایی، توقف واردات و آسیب به ده‌ها کارخانه دارویی در روزهای متمادی درگیری با جنگ‌های تحمیلی، هم نتوانست زنجیره تأمین دارو را ازکار بیندازد؛ نکته‌ای که معاون وزیر بهداشت و رئیس سازمان غذا و دارو به آن اشاره می‌کند، اینکه اتکای کشور به توان تولید داخل، مهم‌ترین عامل حفظ دسترسی بیماران به دارو و تداوم خدمات درمانی در سخت‌ترین روزهای اخیر بوده است. به‌گفته مهدی پیرصالحی، صنعت داروسازی ایران یکی از صنایع پرافتخار کشور است و در همه شرایطی که کشور پس از انقلاب پشت‌سر گذاشته، از جنگ تحمیلی و حوادث طبیعی گرفته تا همه‌گیری کرونا و جنگ‌های سختی که طی یک سال اخیر تجربه کردیم، همین صنعت داروسازی نیاز بازار داخلی را تأمین کرده است.

صرفه‌جویی میلیاردها دلار با تولید داخل
واقعیت این است که اگر در ایام جنگ و پس‌از آن، صنعت داروسازی داخلی وجود نداشت، با منابع ارزی موجود، امکان تأمین داروی مورد نیاز کشور را نداشتیم. این نکته مهمی است که معاون وزیر بهداشت به آن اشاره و عنوان کرد: کل نیاز ارزی دارویی ایران حدود ۲ تا ۲.۲میلیارد دلار است، درحالی‌که این رقم در برخی کشورهای همسایه با جمعیت مشابه به حدود ۱۸میلیارد دلار می‌رسد. صنعت داروسازی باعث شده هم کاهش وابستگی ارزی در کشور رقم بخورد و هم مردم در سال‌هایی که کشور با محدودیت‌ها و تحریم‌های شدید روبه‌رو بوده، به فرآورده‌های سلامت‌محور دسترسی داشته باشند.

4‌ماه بدون واردات؛ اما بازار دارو سرپا ماند
پیرصالحی با اشاره به وضعیت تأمین دارو در ماه‌های اخیر گفت: ذخایر داروهای ضروری و حیاتی کشور در وضعیت مناسبی قرار دارد، هرچند کمبودهای مقطعی در برخی اقلام وجود داشته است. در دوران جنگ پروازها از برخی کشورها متوقف شد، حمل‌ونقل دریایی با اختلال جدی روبه‌رو بود و در مقطعی، مسیرهای هوایی، دریایی و زمینی تقریبا  به‌طور کامل بسته شد؛ به‌طوری که حدود 4ماه هیچ محموله‌ای وارد کشور نشد. با این حال، اتکا به تولید داخلی موجب شد نیازهای اصلی بازار تأمین و تاب‌آوری نظام سلامت حفظ و کمبودهای مقطعی نیز از مسیرهای جایگزین جبران شود.‌

استفاده از فرصت بازشدن مسیرهای حمل‌ونقل
رئیس سازمان غذا و دارو با اشاره به تحولات اخیر بیان کرد: در 2 تا 3هفته‌ای که تفاهم میان ایران و کشورهای متخاصم ایجاد شد، از فرصت
 به‌وجود آمده برای ورود بخشی از محموله‌هایی که در برخی کشورها متوقف مانده بود استفاده کردیم. البته این اقدام همه نیازها را برطرف نمی‌کند و همچنان بازبودن مسیرهای هوایی برای انتقال دارو و مواداولیه ضروری است، اما در این مدت بخشی از نیازهای کشور تأمین شد.‌

جنگ، خط تولید دارو را متوقف نکرد 
رئیس سازمان غذا و دارو با اشاره به خسارت‌های واردشده به صنعت دارو در جنگ گفت: برخی کارخانه‌های داروسازی و تجهیزات پزشکی به‌طور کامل تخریب شدند و بازگشت آنها به چرخه تولید زمان‌بر است، اما واحدهایی که آسیب کمتری دیدند، به سرعت فعالیت خود را از سر گرفتند. یکی از کارخانه‌های آسیب‌دیده تنها 3روز پس از حمله دوباره وارد مدار تولید شد. به‌گفته پیرصالحی با وجود این خسارت‌ها، هیچ وقفه‌ای در تولید، توزیع و ارائه خدمات دارویی ایجاد نشد و درمان رایگان مجروحان در جنگ‌های اخیر نیز با اتکا به داروهای تولید داخل امکان‌پذیر شد.‌

انستیتو پاستور سرپا مانده است 
رئیس سازمان غذا و دارو درباره وضعیت انستیتو پاستور بیان کرد: این مجموعه در دوران جنگ آسیب‌هایی را متحمل شد که عمدتاً در بخش‌های تحقیقاتی بود. بخش تولید آسیب جدی ندید و فعالیت‌های پژوهشی نیز پس از چند روز در ساختمان دیگری ازسر گرفته شد. انستیتو پاستور یکی از میراث‌های ارزشمند علمی کشور است و حفظ آن برای ما اهمیت ویژه‌ای دارد.‌

چالش بزرگ صنعت دارو
پیرصالحی با اشاره به مشکلات نقدینگی صنعت دارو بیان کرد: در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی، بیش از ۶۰همت بدهی دولتی و بیش از ۱۴۰همت بدهی بخش خصوصی وجود دارد. بخش عمده این مشکل به تأخیر بیمه‌ها در پرداخت مطالبات بازمی‌گردد. بیمه سلامت به‌تازگی مطالبات شهریور سال گذشته و سازمان تأمین اجتماعی نیز مطالبات آذر سال گذشته را پرداخت کرده است. با پیگیری شخص رئیس‌جمهور و حمایت وزیر بهداشت، تلاش می‌کنیم این بدهی‌ها هرچه سریع‌تر تسویه شود تا زنجیره نقدینگی صنعت دارو دچار اختلال نشود.‌

در استان‌های جنوبی کمبود دارویی نداریم 
رئیس سازمان غذا و دارو درباره شرایط استان‌های جنوبی به‌دلیل درگیری بیشتر با شرایط جنگی هم توضیح داد: در جلسه‌ای که با رؤسای دانشگاه‌های علوم پزشکی استان‌های جنوبی برگزار شد، هیچ گزارشی از کمبود دارویی دریافت نکردیم. همچنین از شرکت‌های پخش خواسته‌ایم ذخایر دارویی این مناطق را افزایش دهند تا در داروهای بیمارستانی نیز با کمبودی مواجه نشویم.

44کارخانه داروسازی، تجهیزات پزشکی و پخش و  ۷داروخانه در تهران دچار خسارت جنگی شدند
85 درصد داروی کشور از نظر حجمی تولید داخل است.
۲ تا ۲,۲ میلیارد دلار نیاز ارزی دارویی ایران و ۱۸میلیارد دلار ارزبری دارویی برخی کشورها با ‌جمعیت مشابه منطقه است.
200 همت مطالبات صنعت دارو از بیمه‌هاست که چالش بزرگی برای این حوزه ایجاد کرده است.
15 نفر در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی در ایام جنگ تحمیلی شهید و مجروح شده‌اند.