گزارش
نقشه نجات زایندهرود روی میز
مطالعه جدید «کریدورهای آبی زایندهرود تا گاوخونی» در جریان است
مجیدجباری|روزنامه نگار
بحران آب در حوضه زایندهرود سالهاست به یکی از مهمترین چالشهای محیطزیستی و اجتماعی فلات مرکزی ایران تبدیل شده است. اداره کل حفاظت محیطزیست اصفهان با توجه به این بحران از آغاز یک مطالعه جدید با عنوان «کریدورهای آبی زایندهرود تا گاوخونی» خبر داده که هدف آن بازخوانی علمی جریانهای آب از سد زایندهرود تا تالاب بینالمللی گاوخونی و ایجاد یک بانک اطلاعاتی جامع برای تصمیمگیریهای آینده است.
جریانهایی که به زایندهرود نمیرسند
معاونمحیطزیست طبیعی اداره کل محیطزیست اصفهان طرح «کریدورهای آبی زایندهرود تا گاوخونی» را یک پروژه مطالعاتی توصیف میکند و میگوید: هدف اصلی این است که مشخص شود آب در مسیر زایندهرود چگونه حرکت میکند، کجا متوقف میشود، چه میزان از آن به تالاب میرسد و چه بخشهایی در مسیر از دست میرود یا مصرف میشود. حسین اکبری در گفتوگو با همشهری توضیح میدهد: تالاب گاوخونی در فاصله حدود ۴۰۰ تا ۴۱۰ کیلومتری از سرشاخههای زایندهرود قرار دارد و بیش از ۹۵درصد وابستگی آن به آب زایندهرود شامل رهاسازیهای سد و جریانهای زیرحوضهای است اما در 6-5 دهه اخیر این مسیرهای آبی دچار اختلال شدهاند. او وضعیت موجود را یکی از دلایل اصلی کاهش جریان پایدار زایندهرود و تشدید بحران در تالاب گاوخونی میداند و تأکید میکند: هر دستگاه بخشی از دادهها را دارد اما تصویر واحد و کامل از وضعیت حوضه وجود ندارد. همین خلأ اطلاعاتی موجب شده است تصمیمگیری درباره آب در این حوضه با عدمقطعیت همراه باشد. بر همین اساس، یکی از مهمترین اهداف و خروجی طرح مطالعاتی جدید، ایجاد یک بانک اطلاعاتی یکپارچه است.
جداول منابع و مصارف شفاف نیست
معاون محیطزیست طبیعی اصفهان یکی از محورهای مهم طرح مطالعاتی را بررسی نحوه مدیریت منابع و مصارف آب در حوضه زایندهرود عنوان میکند و میگوید: وزارت نیرو براساس ضوابط هر سال آبی باید جداول منابع و مصارف را برای سدها ازجمله زایندهرود براساس تابلوی منابع و مصارف که بازگوکننده میزان ذخایر آبی و هریک از مصارف قانونی است تنظیم و اعلام کند اما سهم محیطزیست و زمان رهاسازی آن در این جداول تاکنون بهطور دقیق و شفاف لحاظ نشده است. اگر این جداول به شکل شفاف و عمومی اعلام شوند، هم امکان برنامهریزی دقیقتر برای هر یک از ذینفعان و حقابهداران فراهم میشود و هم اعتماد عمومی نسبت به مدیریت آب افزایش خواهد یافت. حسین اکبری با تأکید بر نقش جوامع محلی در مدیریت منابع آب میگوید: هیچ طرح احیایی بدون درنظر گرفتن معیشت و مشارکت مردم محلی موفق نخواهد بود و باید راهکارهای معیشت پایدار همراه با مشارکت در برنامهریزیها درنظر گرفته شود تا فشار بر منابع طبیعی کاهش یابد و مشارکت مردم در حفاظت از آب تقویت شود.
حقابه محیطزیستی گاوخونی چقدر است؟
معاون محیطزیست طبیعی اداره کل محیطزیست اصفهان درباره حقابه تالاب گاوخونی میگوید: حداقل نیاز آبی این تالاب برای حفظ کارکردهای اکولوژیک ۱۷۶ میلیون مترمکعب در سال و برای پایداری جریان زایندهرود نیز ۱۳۷ میلیون مترمکعب درنظر گرفته میشود. حسین اکبری با بیان اینکه این حقابه در 3 دهه اخیر تامین نشده یا مقطعی و بسیار ناچیز بوده است، میافزاید: این در حالی است که حتی رسیدن حداقل 50میلیون مترمکعب آب در سال هم میتواند نقش مهمی در نجات و احیای تالاب داشته باشد.
جریان آب زایندهرود که از ۱۳ خرداد ۱۴۰۵ برای تأمین آب کشاورزی و احیای موقت رودخانه بازگشایی شده بود، پس از ۱۷ روز متوقف شد. با قطع جریان آب، بستر زایندهرود بار دیگر خشک شد. با این حال مسئولان اعلام کردهاند خروجی سد بار دیگر از جمعه افزایش یافته است.
در همینه زمینه :
