جلوه نوحه‌های ملی و میهنی

محمد سرابی | روزنامه‌نگار 

«من ایرانی‌ام / من اهوازی‌ام، گیلکم، کرد و لر یا که تهرانی‌ام / بلوچ ، آذری ترکمن یا خراسانی‌ام / ز هر جای این خاک باشم من ایرانی‌ام / غلام غلامان آن نسل نورانی‌ام.» این متن یکی از مداحی‌های رایج این روز‌‌هاست که در تجمع‌های خیابانی به گوش می‌رسد. از محرم سال قبل تا الان متن مداحی‌ها عوض شده است. 2جنگ بزرگ همانطور که بر جامعه تأثیر گذاشته، متن اشعار مداحی‌ را هم به سمت نشانه‌های میهنی و ملی برده است. در جنگ تحمیلی سوم وقتی شهر‌ها زیر موشکباران آمریکا و اسرائیل بود مداحان از ضعف و ترس دشمن و پیروزی و مقاومت مردم ایران می‌گفتند و اشعاری که با ضرب عزاداری‌های سنتی ایران و آهنگ تعزیه و مارش نظامی ترکیب شده بودند نشان از شکوه مقاومت داشتند. همزمان با ادامه نبرد در پرتاب پهپادها و موشک‌ها، خیابان‌ها هم از اشعاری پر شده بود که رنگ ملی‌گرایی در آنها افزایش پیدا می‌کرد و محتوایی از دلاوری‌های باستانی ایرانیان تا کنون نقل می‌شد.

هدایت‌های رهبر شهید
مداحی اضلاع گوناگونی دارد که همه آنها متاثر از مسائل پیرامونی زندگی و شرایط زیستی است. شاعر که اشعار را می‌سراید و نغمه‌پرداز که موسیقی را می‌سازد و شخص مداح، در همین جامعه زندگی می‌کنند. محمدجواد شرافت، شاعر آیینی دراین‌باره می‌گوید:« مداحی‌ها به 2 دلیل، تربیت رهبر شهید و تربیت زمانه به سمت محتوای ملی و میهنی رفته‌اند و به‌نظر می‌آید که این گرایش برای مدت طولانی باقی خواهد ماند نه اینکه امری مقطعی باشد.» او بیان می‌کند: «خیلی از دوستان مداح تربیت‌یافتگان مکتب رهبر شهید هستند. رهبر شهید از دوران ریاست‌جمهوری خود هر سال در روز ولادت حضرت زهرا(س) جلسه‌‌‌ داشتند و در آن با شاعران و مداحان صحبت می‌کردند. شاید برخی تصور کنند که این جلسه فقط به شعرخوانی می‌گذشت اما اینطور نبود و رهبر شهید در این نشست‌ها رهنمود‌های جدی به شاعران و مداحان می‌دادند و آنها را راهنمایی می‌کردند. می‌توان تصور کرد که بیش از 30سال جلسات مستمر چقدر مؤثر بوده است. همه به یاد داریم سال گذشته رهبر شهید در مجلسی خواستند که شعر «‌ای ایران» خوانده شود و پیام ایشان اینطور به همگان رسید. کسانی که پیرو چنین مکتبی هستند اهمیت محتوای ملی اشعار مداحی را درک می‌کنند.»

میاندار میدان
شرافت، درباره تأثیر فضای عمومی کشور بر ادبیات مداحی می‌گوید: «سال گذشته بعد از جنگ 12روزه توجه مداحان و شعرا نسبت به مسائل ملی پررنگ‌تر از قبل شد و در ادامه در جنگ تحمیلی سوم کاملا درگیر اتفاقات ناشی از دفاع و مقاومت شد. با مشاهده این تحولات باید گفت که گرایش به محتوای ملی و میهنی ادامه خواهد یافت و محدود به یک دوره زمانی کوتاه نخواهد ماند. »