کارخانه‌ای که ثروت تولید می‌کند

اباذر کریمی پنابندانی؛ عضو آکادمی علوم اروپا

تصور کنید در سال۲۰۰۰ کسی به شما می‌گفت روزی شرکت‌هایی به‌وجود می‌آیند که نه کارخانه‌های عظیم دارند، نه هزاران شعبه فیزیکی اما ارزش آنها از بسیاری از غول‌های صنعتی جهان بیشتر خواهد شد.
شاید باورش سخت بود اما امروز این اتفاق رخ داده است. اکنون هوش مصنوعی درحال رقم زدن تحولی مشابه است؛ تحولی که می‌تواند شکل ثروت‌آفرینی را در جهان دگرگون کند. 
هوش مصنوعی فقط یک فناوری جدید نیست؛ بلکه یک «کارخانه تولید ثروت» است کارخانه‌ای که ماده اولیه آن داده است و محصول نهایی‌اش افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌ها و خلق فرصت‌های اقتصادی جدید. نقش هوش مصنوعی در ثروت‌آفرینی فقط به شرکت‌های بزرگ محدود نمی‌شود. تصور کنید یک کشاورز با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و الگوریتم‌های هوشمند، دقیقا بداند کدام قسمت مزرعه به آب بیشتری نیاز دارد یا یک پزشک با کمک هوش مصنوعی بیماری را در مراحل اولیه تشخیص دهد. در همه این مثال‌ها، هوش مصنوعی مستقیما به افزایش درآمد یا کاهش هزینه‌ها منجر می‌شود و این همان تعریف ثروت‌آفرینی است. 
در ایران نیز فرصت‌های بزرگی وجود دارد. از صنایع نفت و گاز گرفته تا کشاورزی، حمل‌ونقل، بانکداری، سلامت و آموزش، همه می‌توانند از مزایای هوش مصنوعی بهره‌مند شوند. تصور کنید اگر تنها ۱۰درصد از هزینه‌های ناشی از خطاهای انسانی، توقف خطوط تولید یا مصرف غیرضروری انرژی کاهش یابد، چه میزان سرمایه در اقتصاد کشور آزاد خواهد شد. اما نکته مهم اینجاست که ثروت آینده صرفا متعلق به کسانی نیست که از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند؛ بلکه متعلق به کسانی است که بتوانند با کمک آن مسئله‌ای واقعی را حل کنند. 
جهان وارد عصر جدیدی شده است؛ عصری که در آن داده، ارزشمندتر از بسیاری از منابع سنتی و دانش، مهم‌تر از بسیاری از دارایی‌های فیزیکی است. در چنین شرایطی، هوش مصنوعی دیگر یک انتخاب لوکس یا فناوری تجملی نیست؛ بلکه ابزاری استراتژیک برای رشد اقتصادی، افزایش بهره‌وری و خلق ثروت ملی است. کشورها و سازمان‌هایی که امروز در این مسیر سرمایه‌گذاری می‌کنند، فردا رهبران اقتصاد جهانی خواهند بود. 
سؤال این نیست که آیا هوش مصنوعی آینده را تغییر می‌دهد یا نه؛ سؤال این است که ما چه سهمی از این آینده خواهیم داشت.