سرگیجه در بازار خودرو
همزمان با افت سنگین قیمت خودروهای داخلی، ایرانخودرو قیمت محصولات خود را افزایش داد
بهزاد رنجبر | روزنامهنگار
بازارخودرو هفته گذشته تحتتأثیر کاهش ریسکهای سیاسی با نزول مواجه شد. با این حال، اقدام ناگهانی شرکت ایرانخودرو در افزایش ۳۰ تا ۵۰درصدی قیمت محصولات خود، شوک جدیدی ایجاد کرد و بازار را در برابر یک ابهام بزرگ قرار داد. بازار خودروی ایران این روزها تصویری متناقض از خود به نمایش گذاشته است. درحالیکه نمایشگاهداران از کاهش مراجعه مشتریان و افت معاملات سخن میگویند، خودروسازان بزرگ کشور در حال افزایش قیمت کارخانهای محصولات خود هستند. این وضعیت سبب شده فعالان بازار از شکلگیری یک دوگانگی کمسابقه در بازار خودرو سخن بگویند.
شوک ایرانخودرو
درحالیکه بازار آزاد روند نزولی داشت، ایرانخودرو با انتشار فهرست جدید قیمت، شوک روانی جدیدی به بازار وارد کرد. براساس آمارهای رسمی، نرخ جدید برخی خودروها جهش چشمگیری داشته است، بهطوری که قیمت پژو ۲۰۷ دندهای سقف شیشهای ارتقایافته با ۴۹.۸درصد افزایش در صدر رشد قیمتها قرار دارد.سورن پلاس دوگانهسوز تاکسی ۴۷.۷درصد رشد قیمت داشته است و تارا اتوماتیک TU5و دنا پلاس دندهای بهترتیب ۳۹ و ۴۰درصد گران شدهاند. کف این افزایش قیمت نیز مربوط به سورن پلاس XU7P با ۲۷درصد رشد بوده است.آمارها نشان میدهد میانگین قیمت محصولات این خودروساز از دیماه ۱۴۰۳ تا خرداد ۱۴۰۵، از زمان واگذاری مدیریت ایرانخودرو به شرکت خصوصی کروز، رشد بیسابقه ۱۷۰درصدی را تجربه کرده و متوسط قیمت کارخانهای سبد محصولات آن از ۷۲۰میلیون تومان به یکمیلیارد و ۹۴۴میلیون تومان رسیده است. در این میان، خودرویی مانند وانت آریسان۲ دوگانهسوز با ۲۴۲درصد رشد قیمت در صدر گرانیها قرار گرفته و خودروهای پرتقاضا نظیر پژو ۲۰۷ اتوماتیک سقف شیشهای و دنا توربوشارژ اتوماتیک آپشنال بهترتیب با تجربه۱.۳۸۸ و ۱.۵۸۷میلیون تومان افزایش بها، بیشترین بار مالی را به خریداران تحمیل کردهاند. این افزایش قیمتها باعث شده فاصله قیمتها با قدرت خرید سنتی جامعه روزبهروز بیشتر شود و جامعه دیگر توان خرید خودرو را نداشته باشد.
فاز ریزشی در بازار آزاد
تحتتأثیر اخبار مثبت سیاسی، بازار خودرو در خرداد ۱۴۰۵ با موج گستردهای از کاهش قیمتها روبهرو شد. به شکلی که قیمت خودروهای داخلی بین ۲۰۰ تا ۳۰۰میلیون تومان و خودروهای مونتاژی تا ۵۰۰میلیون تومان ارزان شد.خودروهای وارداتی نیز با یک ریزش چشمگیر، تا ۱.۵میلیارد تومان نسبت به سقفهای قبلی فاصله گرفتند.
اثر افزایش قیمت از سوی خودروسازان
بازار خودروی ایران سالهاست از کمبود عرضه و شکاف عمیق میان کارخانه و بازار آزاد رنج میبرد. در چنین ساختار حساسی، هرگونه افزایش قیمت از سوی کارخانه به سرعت بهعنوان یک سیگنال افزایشی در کل شبکه بازار تفسیر میشود. اگرچه امضای تفاهمنامه سیاسی میان ایران و آمریکا انتظارات تورمی را کاهش داده و بازار را آرام کرده است، اما حرکت ناگهانی ایرانخودرو میتواند مجددا فضای انتظاری بازار را تغییر دهد و محرکی برای تحرک دوباره قیمتها در بازار آزاد شود.
نتیجهگیری و افق پیش رو
بازار خودرو اکنون در یک دوراهی بزرگ قرار دارد. از یکسو فاکتورهای کلان سیاسی و کاهش نرخ ارز، بازار را به سمت ریزش و ثبات بیشتر هل میدهند؛ از سوی دیگر، افزایش قیمت کارخانه بهعنوان یک نیروی بالابرنده و شوکآور عمل میکند.اکنون پرسش این است که کدام نیرو دست بالا را خواهد داشت؛ کاهش انتظارات تورمی و افت تقاضای سرمایهای یا افزایش قیمت کارخانهای؟ پاسخ این سؤال تا حد زیادی به مسیر نرخ ارز، تداوم ثبات سیاسی و نحوه سیاستگذاری دولت در صنعت خودرو وابسته است.