تفاهم جمعه؛ ابتدای راه

در آستانه روز جمعه، ۲۸خرداد۱۴۰۵‌تمامی نگاه‌ها به سوئیس دوخته شده است؛ جایی که قرار است یادداشت‌تفاهم پایان جنگ تحمیلی بین ایران و ایالات متحده به امضای نهایی برسد. این رویداد، نقطه عطفی در مناقشات چندماهه اخیر محسوب می‌شود که با حملات نظامی به ایران آغاز شد و اکنون با زبان دیپلماسی به‌دنبال التیام زخم‌های آن است.
۱۴بند صلح؛ از تنگه هرمز تا آزادسازی ۲۴میلیارد دلار
متن این یادداشت تفاهم که پس از ماه‌ها مذاکره غیرمستقیم با میانجیگری پاکستان و قطر نهایی شده، شامل ۱۴بند اساسی است که از آن به‌عنوان چارچوبی برای صلح یاد می‌شود. براساس این سند، دوطرف متعهد به خاتمه فوری عملیات نظامی در همه جبهه‌ها، احترام به حاکمیت ملی و تمامیت ارضی یکدیگر و پرهیز از مداخله در امور داخلی شده‌اند. همچنین ایالات متحده متعهد شده است که ضمن رفع محاصره دریایی، نیروهای نظامی خود را از محیط پیرامونی ایران خارج و از اعمال تحریم‌های جدید علیه تهران خودداری کند. در مقابل، جمهوری اسلامی ایران با پذیرش بازگشایی تنگه هرمز و اتخاذ تدابیر لازم برای تردد ایمن با همکاری عمان، گامی مهم در جهت ثبات منطقه برداشته است. با این حال، تحلیل‌ها حاکی از آن است که بازگشت به وضعیت قبل از جنگ در این آبراه استراتژیک، فرایندی زمان‌بر خواهد بود و تا احراز ایمنی کامل، ترددها با احتیاط انجام خواهد شد. یکی از محورهای کلیدی این توافق، تعهد ایران به عدم‌تولید یا خرید تسلیحات اتمی در چارچوب پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) است. در طرف مقابل، آمریکا متعهد به رفع همه تحریم‌های یکجانبه و نیز تحریم‌های مرتبط با قطعنامه‌های شورای امنیت و شورای حکام شده است. این امر شامل لغو موانع بر سر راه فروش نفت و آزادسازی وجوه مسدودشده ایران، ازجمله ۲۴میلیارد دلار دارایی بلوکه‌شده، می‌شود.
رفع تحریم‌ها و برنامه هسته‌ای در انتظار راستی‌آزمایی
یک نکته کلیدی، آغاز مذاکرات فوری درباره 2موضوع محوری رفع تحریم‌ها و برنامه هسته‌ای بلافاصله پس از امضای این تفاهم است که در یک بازه ۶۰روزه دنبال خواهد شد. همچنین مقرر شده است تا صندوق سرمایه‌گذاری برای بازسازی خسارات ناشی از جنگ ایجاد شود و توافق نهایی با قطعنامه‌ای الزام‌آور در شورای امنیت سازمان ملل به تأیید برسد.
راستی‌آزمایی عزم آمریکا 
درحالی‌که برخی منابع از پیش‌امضای الکترونیکی این سند توسط مقامات 2کشور خبر داده‌اند، مراسم رسمی امضای آن روز جمعه در سوئیس برگزار خواهد شد. این رویداد اگرچه با خوش‌بینی نسبی همراه است، اما با توجه به تاریخچه نقض توافقات گذشته، چشم‌ها به راستی‌آزمایی و پایبندی عملی طرفین به مفاد این یادداشت تفاهم دوخته شده است.