آخرین نمایشیک بازنده
آتشافکنی ترامپ قبل از خبر توافق با چه هدفی بود؟
«ایران را در سایه تهدید نظامی پای میز تفاهم آوردیم.» این روایتی است که رئیسجمهور آمریکا در روزهای اخیر کوشیده با ابزارهای چندوجهی، قطعات آن را سرهمبندی کند و به افکار عمومی داخل این کشور ارائه دهد و برای تهران «روایت شکست» بسازد و واشنگتن را «پیروز میدان و دیپلماسی» جلوه دهد.
دونالد ترامپ در حالی میکوشد از عقبنشینیها و شکستهای راهبردیاش در برابر ایران «پیروزی» بسازد که «حقیقت ماجرا» روایتی دیگر است؛ روایتی که نشاندهنده بازگشت رئیسجمهور آمریکا به سرخط تفاهمی است که با متن پیشنهادی اخیر ایران تفاوت معناداری ندارد.
براساس اعلام منابع خبری، تفاهم احتمالی ایران و آمریکا پس از آن یک گام دیگر به امضا نزدیک شد که واشنگتن از طریق واسطه قطری به تهران اعلام کرد که نیازی به اصلاحیههای اخیر آمریکا نیست؛ موضوعی که نشان میدهد با وجود افشای بیاثر بودن هفتهها تهدید، تنش و درگیری ازسوی محور واشنگتن و تلآویو، کاخسفید همچنان میکوشد در پازل «شکست ایران» روایتسازی کند تا راهبرد «فشارحداکثری» بر ایران را «مؤثر» و «راهگشا» جلوه دهد.
همه اینها در حالی است که بررسی تحولات میدانی و دیپلماتیک روزها و هفتههای اخیر گویای این نکته راهبردی است که تهران نهتنها در برابر تهدیدها و ضربات واشنگتن عقب ننشست، بلکه این آمریکا بود که در نهایت «توقف حملات» و همچنین «بازگشت به میز مذاکره» را اعلام کرد.
20 کوچکتر از 21
ماجرای درگیریهای اخیر ایران و آمریکا و تحولات آن، روایتی از ناکامی واشنگتن در معادله «تهدید – مذاکره» علیه تهران است
حمله به بهانه سقوط آپاچی
اقدام آمریکا: حمله به 20هدف در داخل ایران ازجمله هدف قرار دادن تاسیسات آبرسانی در مناطق جنوبی ایران
زمان:بامداد چهارشنبه
پاسخ ایران:
حمله به 21هدف در 3پایگاه راهبردی آمریکا در منطقه:
پایگاه الازرق اردن
پایگاه علی السالم کویت
پایگاه ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین
نتیجه
ارائه پاسخ محکمتر و بالاتر ازسوی ایران
انهدام اهداف راهبردی ازجمله هدف قرار دادن آشیانههای جنگندههای اف-35 در «الازرق» اردن
اعلام سنتکام مبنی بر پایان دادن به حملات و تأکید بر نقض نشدن آتشبس
اعلام جیدی ونس مبنی بر بازگشت به مذاکره و نزدیک بودن دستیابی به توافق
بازتاب گسترده خسارات آمریکا
زمان:بامداد پنجشنبه
اقدام آمریکا: حمله به چند هدف ازجمله واحدهای خدماتی و پاسگاههای ساحلی سپاه پاسداران و همچنین فرماندهی انتظامی و محوطه فرودگاه بندرعباس
پاسخ ایران: مورد اصابت قرار دادن 18هدف متعلق به ارتش آمریکا طی 2موج ازجمله در پایگاههای هوایی علی السالم و احمدالجابر کویت و همچنین پایگاه هوایی شیخ عیسی در بحرین
حمله پهپادی ارتش به پایگاه ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین
نتیجه
انهدام اهداف راهبردی پایگاههای آمریکایی در منطقه
اصابت به آنتنهای ارتباطی و تاسیسات راداری سامانه پاتریوت ناوگان پنجم
بازتاب گسترده اصابت موشکها و پهپادهای ایرانی به اهداف موردنظر و خسارتهای وارد شده
تنگه هرمز همچنان تحت کنترل ایران
گزاره: یکی از تحولات روزهای اخیر، نبرد میدانی در تنگه هرمز با محوریت کنترل بر ترددها بودهاست.
اقدام آمریکا: حمله به حداقل 3کشتی مرتبط با ایران و هند
پاسخ ایران: متوقف کردن کامل ترددها در تنگههرمز و برخورد با کشتیهای متخلفی که قصد عبور ناامن از تنگههرمز را داشتند.
نتیجه
اثبات دوباره تسلط راهبردی ایران بر تنگه هرمز با توقف کامل ترددها
شکست روایت برساخته ترامپ و سنتکام مبنی بر باز بودن تنگه هرمز و عبور دادن تعداد زیادی کشتی بهصورت مخفیانه
ادعاها و تهدیدهای ترامپ
گزاره: یکی از مهمترین دلایل توخالی بودن روایت آمریکایی از «شکست ایران» واقعیت ماجرای تهدیدها و ادعاهای دونالد ترامپ در روز پنجشنبه بود.
تهدیدها و ادعاهای ترامپ:
امشب به ایران بهطور بسیار سخت و شدیدی حمله خواهیم کرد.
جزیره خارک و دیگر نقاط زیرساختی نفتی را تحت کنترل خواهیم گرفت.
کنترل کامل بازارهای نفت و گاز آنها را در دست خواهیم گرفت.
با ایران همان کاری را میکنیم که با ونزوئلا کردیم.
گزینه من تصرف کردن جزیره خارک است.
آنها میتوانند پرچم سفید تسلیم را تکان دهند. آنها میتوانند بگویند ما تسلیم شدیم و کارمان تمام است.
ما داریم نابودشان میکنیم. داریم نابودشان میکنیم.
پلها و نیروگاهها اهداف بعدی ما هستند.
واکنش ایران
سپاه پاسداران: دست بر ماشه آماده پاسخگویی پشیمانکننده به هرگونه خطای محاسباتی دشمن هستیم.
سرلشکر علی عبداللهی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیاء: یا صادرات نفت و گاز برای همه است یا برای هیچکس.
محمدباقر قالیباف، رئیس هیأت مذاکرهکننده ایران: راهبردهای اشتباه و تصمیمهای شتابزده، معادلات را به زیان همه طرفها تغییر خواهد داد، زیرساختهای انرژی و بازارها را دچار آشفتگی میکند و باتلاقی بیپایان بهوجود میآورد که سالها در آن گرفتار خواهید شد.
محمد مخبر، مشاور رهبر معظم انقلاب: ایران به هرگونه حمله احتمالی آمریکا «شدیدتر» و «سنگینتر» پاسخ خواهد داد.
امیرسعید ایروانی، نماینده دائم ایران در سازمان ملل: ایران هرگز تسلیم فشار نمیشود.
عقبنشینی دوباره پس از تهدید
گزاره: رئیسجمهور آمریکا ساعاتی پس از تهدید ایران به انجام حملات سخت و شدید برای سیونهمین بار از امضای توافق میان تهران و واشنگتن صحبت به میان آورد.
راهبرد ترامپ
رئیسجمهور آمریکا با طرح این ادعا که حمله بزرگی را علیه ایران لغو کردهاست، کوشید روایتی وارونه از اصل ماجرا ارائه دهد.
عقبنشینی
در میدان، حمله در رسانه
ترامپ بارها صبح را با تهدید آغاز کرد؛ از بمباران گفت، از قدرت نظامی گفت و از کنترل تنگه هرمز اما چند ساعت بعد همان مردی که میخواست تصویر یک فرمانده بیرقیب را به نمایش بگذارد در حال اجرای سناریویی بود که بارها در دوران سیاسیاش تکرار کرده است: عقبنشینی در میدان، حمله در رسانه.
دونالد ترامپ سالهاست یک الگوی ثابت را دنبال میکند. هرگاه ناچار به تعدیل مواضع میشود، همزمان با یک عملیات روانی گسترده تلاش میکند نتیجه را وارونه جلوه دهد؛ بهگونهای که افکار عمومی تصور کنند این طرف مقابل بوده که زیر فشار عقب نشسته است. در این نمایش، واقعیت اهمیت کمتری دارد؛ مهم آن است که تصویر «ترامپ پیروز» حفظ شود.
پنجشنبه نیز همین صحنه تکرار شد. درحالیکه از کانال میانجیگری قطر پیام بازگشت آمریکا به شرایط مورد توافق 2 هفته قبل مخابره شده بود، رئیسجمهور آمریکا ترجیح داد روایت دیگری بسازد؛ روایتی که در آن ایران از تهدیدها ترسیده و به سمت تفاهم حرکت کرده است.
اما پشت پرده ماجرا مسیر متفاوتی داشت. پس از آنکه واشنگتن با افزودن شروط و جزئیات جدید روند تفاهمات قبلی را متوقف کرد، پرونده عملا از سوی ایران کنار گذاشته شد. اکنون اما آمریکا از همان مسیر واسطهها پیام داده که حاضر است به نقطه قبل بازگردد. نتیجه این تغییر موضع آن شد که تهران بار دیگر بررسی متنی را در دستور کار قرار دهد که بخش قابل توجهی از آن پیشتر مورد بحث و تفاهم قرار گرفته بود.
در همین نقطه، عملیات روانی ترامپ اثر خود را گذاشت. برخی تصور کردند میان اخبار منتشرشده درباره مذاکرات تناقض وجود دارد؛ یک خبر از فراهم شدن امکان بررسی مجدد سخن میگفت و خبر دیگر تأکید میکرد که هیچ متنی نهایی نشده است.
اما واقعیت سادهتر از این برداشتها بود. بررسی دوباره یک متن بهمعنای نهایی شدن آن نیست. امکان ادامه گفتوگو فراهم شده، اما هیچ توافقی به سرانجام نرسیده است. نه امضایی در کار است، نه دیدار قطعی و نه تفاهم نهایی.
روایت آمریکایی:
ایران پس از تهدیدهای ترامپ مبنی بر «حمله شدید» به میز مذاکره بازگشته است.
فشار نظامی و اقتصادی بر ایران کارساز بوده و تهران خواستار مذاکره و توافق شدهاست.
رهبری ارشد ایران با توافق موافقت کردهاست.
واقعیت ماجرا:
براساس اعلام مقامهای رسمی ایران، تفاهم احتمالی با آمریکا هنوز در مراجع ذیصلاح ایران به تأیید نهایی نرسیدهاست.
گمانهزنیها درباره زمان و مکان امضای تفاهم بین ایران و آمریکا بیشتر اقدامی در راستای القای روایت آمریکایی از مذاکرات بودهاست.
ایران تسلیم شد؟
گزاره: روایت آمریکایی از تفاهم احتمالی بر «تسلیم ایران» و «پذیرش شروط آمریکا» مبتنی است.
واقعیت ماجرا:
آمریکا روز چهارشنبه در متن توافق امتیاز قابلتوجهی داده و آن را از طریق میانجی قطری به ایران ارائه کردهاست.
با وجود عقبنشینی محسوس آمریکاییها، واشنگتن و ترامپ با به راه انداختن کارزار رسانهای و تهدیدمحور، تلاش کردند اینگونه القا کنند که ایران پس از تهدید بمباران از مواضع پیشین خود عقب نشسته است.
واشنگتن همان متنی را که 2 هفته پیش مطرح شده بود پذیرفته و منتظر تأیید نهایی ازسوی مقامهای ایرانی است.
اعتراف جهانی به شکست راهبردی تهدید
در روزهای اخیر رسانهها و کارشناسان بینالمللی نیز به واکنشهای راهبردی ایران به تهدیدها اشاره کردهاند:
تاکر کارلسون، تحلیلگر سرشناس آمریکایی: ناوهای 120میلیارد دلاری هم نتوانستند مسیر تنگه هرمز را باز کنند.
یوسی یهوشع، تحلیلگر نظامی اسرائیلی: ایرانیها فقط تهدید نمیکنند، بلکه تهدیدهایشان را عملی میکنند؛ درحالیکه ما فقط به 2 مقر و 2آپارتمان در لبنان حمله کردیم آنها بیش از ۲۰موشک بهسمت اسرائیل شلیک کردند.
استیو هانکه، استاد اقتصاد دانشگاه «جان هاپکینز» آمریکا: عملکرد دونالد ترامپ در قبال ایران ناشیانه بودهاست.
شبکه آمریکایی سیانان: ترامپ برای انکار شکست در مقابل ایران از جملههای جنجالی استفاده میکند.
آی ۲۴ نیوز عبری: ایران تاکنون در مذاکرات هیچ امتیازی نداده است.
