گزارش
دوست و دشمن داروها
از کافئین کمککننده به مسکنها تا دشمن پنهان قرص آهن؛ هشدار متخصص تغذیه درباره تداخل دارویی با نوشیدنیها
آرش نهاوندی | روزنامهنگار
بسیاری از مردم تصور میکنند زمان مصرف دارو، نوشیدنی یا خوراکی همراه آن اهمیت زیادی ندارد؛ باوری که متخصصان تغذیه آن را تأیید نمیکنند و میگویند: «نوشیدنیها میتوانند در اثربخشی داروها موثر باشند؛ از مسکنهایی که همراه نوشیدنیهای حاوی کافئین بهتر عمل میکنند تا قرص آهنی که با یک فنجان چای اثرش کم میشود.» به همین دلیل انتخاب نوشیدنی و خوراکی مناسب در زمان مصرف دارو، بخشی از درمان است و باید به آن توجه شود. در گفتوگوی همشهری با منصور رضایی، متخصص تغذیه و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در اینباره نکات جالبی مطرح شده که در ادامه میخوانید.
کافئین برای کاهش درد
بهگفته رضایی، برخی داروها در کنار ترکیبات خاص، اثر بیشتری پیدا میکنند و برخی دیگر درصورت مصرف همزمان با بعضی مواد غذایی، جذب و کارایی خود را از دست میدهند. بهعنوان مثال، داروهای مسکنی که بسیاری از زنان برای کاهش دردهای دوران قاعدگی مصرف میکنند که برخی از آنها حاوی کافئین هستند و در کنار ترکیباتی مانند ایبوپروفن یا ژلوفن اثر همافزایی یا «سینرژیک» پیدا میکنند. به همین دلیل در برخی موارد مصرف نوشیدنی حاوی کافئین میتواند به افزایش اثربخشی داروهای ضددرد کمک کند.
دشمنان پنهان قرص آهن
بهگفته رضایی، برخی نوشیدنیها میتوانند جذب مواد مغذی یا داروها را کاهش دهند؛ مثل چای و شیر که جذب آهن غیر هِم را مهار میکنند. این آهن در منابع گیاهی مانند غلات، حبوبات، آجیلها و دانهها یافت میشود و بهطور طبیعی جذب کمتری نسبت به آهن موجود در گوشت دارد. به همین دلیل درباره مصرف چای بلافاصله پس از غذا بهویژه در افرادی که با کمبود آهن مواجهند، بهتر است همراه غذا یا در فاصله نزدیک به مصرف مکملهای آهن از چای، شیر و حتی ماست استفاده نشود.
باورهای اشتباه درباره چای و قهوه
برخی مطالعات نشان دادهاند که مصرف متعادل نوشیدنیهایی مثل چای و قهوه میتواند به حفظ تراکم استخوان یا کاهش خطر برخی بیماریها کمک کند اما بهگفته رضایی، میزان مصرف در این زمینه تعیینکننده است: هر ماده غذایی در یک محدوده مشخص میتواند مفید باشد و مصرف بیش از حد آنها عوارضی به دنبال دارد. چای و قهوه میتوانند بر متابولیسم بدن اثر بگذارند اما نوع فرآوری و مقدار مصرف آنها اهمیت دارد.
دوغ خوب است یا بد؟
رضایی همچنین به جایگاه غذاهای تخمیری هم اشاره میکند و میگوید: متخصصان تغذیه معمولاً نگاه مثبتی به مواد غذایی تخمیری دارند؛ محصولاتی مانند سرکه، ماست و کفیر که طی فرایند تخمیر تولید میشوند و میتوانند ارزش تغذیهای بالاتری نسبت به ماده اولیه داشته باشند؛ اما بهمعنای مناسب بودن آنها برای مصرف همزمان با همه داروها نیست.
چرا مصرف دارو با آب بهترین توصیه است؟
قرص راحتتر از مری عبور میکند.
خطر گیر کردن دارو در مری کاهش مییابد.
عملکرد کلیهها در دفع برخی داروها بهتر انجام میشود.
این توصیهها را بخوانید
آب پرتقال: جذب بهتر آهن به کمک ویتامین C
نوشیدنیهای کافئیندار: افزایش اثربخشی برخی مسکنهای ضددرد
غذا: مصرف همزمان برخی مکملها با غذا عامل کاهش عوارض گوارشی
چای: کاهش جذب آهن غیرهِم تا ۹۰درصد
گریپفروت و برخی مرکبات: افزایش غلظت بعضی داروها مانند برخی داروهای کاهنده چربی خون
قهوه: کاهش جذب آهن، لووتیروکسین و برخی مکملهای معدنی
نوشابهها: اثربخشی منفی بر جذب برخی داروها بهدلیل اسیدیته بالا و ترکیباتی مانند کافئین
شیر و لبنیات: کاهش جذب بعضی آنتیبیوتیکها مانند تتراسایکلینها و فلوروکینولونها
درست یا غلط؟
همه داروها را میتوان با چای خورد.
آبمیوه همیشه انتخاب سالمتری نسبت به آب است.
زمان مصرف نوشیدنی مهم نیست
شیر همراه همه قرصها مفید است.
بهتر است بیشتر داروها با آب مصرف شوند.
برخی آبمیوهها با داروها تداخل دارند.
فاصله زمانی با برخی نوشیدنیها میتواند اثربخشی دارو را تغییر دهد.
شیر جذب برخی آنتیبیوتیکها و مکملها را کاهش میدهد.
