آمدند کتک خوردند، تنگه هرمز را دادند،دست خالی برگشتند

در شرایطی که روز یکشنبه «تفاهم» احتمالی ایران و آمریکا برای پایان جنگ به سرخط اصلی اخبار و تحلیل‌های رسانه‌های بین‌المللی تبدیل شده بود، «شکست آمریکا در برابر ایران» پررنگ‌ترین ارزیابی جهانی از تحولات مذاکراتی جاری بود؛ موضوعی که در داخل آمریکا انتقادهای زیادی را متوجه رئیس‌جمهور این کشور کرده‌است.‌بررسی «ادعاها» و «اهداف» اعلامی دونالد ترامپ درباره جنگ علیه ایران و آنچه اکنون در آستانه «تفاهم اولیه» دوطرف به‌دست آمده، بیش از هر چیز نشان‌دهنده ناکامی محور واشنگتن – تل‌آویو در تحقق‌بخشیدن به راهبردهایی است که تاکنون مطرح کرده‌اند. درچنین شرایطی بسیاری از منتقدان ترامپ معتقدند اگر درنهایت تفاهمی با ایران به دست آید، این یعنی عقب‌نشینی از اهداف اولیه و نوعی شکست سیاسی و راهبردی.

  مایک‌پمپئو، وزیر امور خارجه پیشین آمریکا: به هیچ وجه در راستای شعار «اول آمریکا» نیست و شبیه به توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ دولت باراک اوباماست. به‌نظر می‌رسد توافقی که با ایران در حال انجام است، به‌صورت مستقیم از روی نقشه وندی شرمن، رابرت مالی و بن رودز بیرون آمده‌است.
 تد کروز، سناتور جمهوری‌خواه: اگر نتیجه عملیات نظامی آمریکا علیه ایران این باشد که رژیم ایران همچنان به غنی‌سازی اورانیوم، توسعه سلاح هسته‌ای و کنترل مؤثر تنگه هرمز ادامه دهد، این «اشتباهی فاجعه‌بار» است.
  لیندسی گراهام، سناتور جمهوری‌خواه: توافقی که به جمهوری‌اسلامی اجازه دهد همچنان قدرت منطقه‌ای خود را حفظ کند، در بلندمدت «کابوسی برای اسرائیل» خواهد بود.
 نیکلاس لیساک، فعال رسانه‌ای مشهور طرفدار ترامپ: من از نخستین روز کارزار انتخاباتی ترامپ در سال ۲۰۱۶ از او حمایت کرده‌ام. هرگونه توافق با ایران، به حمایت ما از ترامپ برای همیشه پایان می‌دهد و بزرگ‌ترین خیانت در تاریخ آمریکا خواهد بود.
  دنیس سیترونوویچ، رئیس سابق میز ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل: این توافق «عمیقاً معیوب» است و احتمالاً هزینه‌های راهبردی جدی برای هرگونه رویارویی آینده با ایران ایجاد خواهد کرد. ترامپ ناچار شد شرایط ایران را بپذیرد.
  دن شاپیرو، سفیر پیشین آمریکا در تل‌آویو: توافق آمریکا و ایران که در اخبار توصیف می‌شود، توافقی ضعیف است و نتیجه خالص این جنگ، آسیب قابل توجه به منافع راهبردی آمریکا بوده است. این توافق ۲۵میلیارد دلار دارایی‌های بلوکه‌شده را بدون دریافت هیچ امتیازی در مورد برنامه هسته‌ای فراهم می‌کند.
   آویگدور کاهالانی، وزیر پیشین امنیت داخلی اسرائیل: توافق درحال شکل‌گیری با ایران، یک توافق شرم‌آور است. ایالات متحده، دولت اسرائیل را به حال خود رها کرده و به‌دست سرنوشت سپرده است. ایرانی‌ها، ایالات متحده را مضحکه و ملعبه‌خود کرده‌اند.
  مارک دوبوویتز، مدیر اندیشکده ضدایرانی بنیاد دفاع از دمکراسی‌ها: اگر ترامپ براساس وعده‌های مبهم ایران برای «بحث» درباره مسائل هسته‌ای، با تمدید آتش‌بس ۶۰روزه موافقت کند، بازی تمام است. ایران میلیاردها دلار از تخفیف تحریم‌ها دریافت خواهد کرد، درحالی‌که بارها از اهرم تنگه‌هرمز استفاده می‌کند.
 جیسون برودسکی، مدیر سیاستگذاری در سازمان اتحاد علیه ایران هسته‌ای: نگرانم که برخی معافیت‌های تحریمی و رفع محاصره، انگیزه تهران را برای دادن امتیازاتی که آمریکا بعداً می‌خواهد، کاهش دهد.

سرانجام ادعاهای ترامپ 

وضعیت دارایی‌ها
  ادعا: هیچ پولی به‌عنوان بخشی از توافق احتمالی با ایران پرداخت نخواهد شد.
 تفاهم: در تفاهم احتمالی، ایران به دارایی‌های مسدود شده خود دسترسی خواهد داشت

هراس در تل‌آویو
  ادعا: از اسرائیل به‌گونه‌ای حمایت می‌کنیم که تا‌به‌حال هیچ‌کس حمایت نکرده است.
  تفاهم: در تفاهم احتمالی رژیم‌صهیونیستی «آزادی عمل» نخواهد داشت و پایان جنگ در همه جبهه‌ها، شکست سنگینی برای تل‌آویو خواهد بود.‌

ماجرای تنگه هرمز
  ادعا: تنگه هرمز مال ایران نیست. تنگه در آب‌های بین‌المللی است، این به آنها مربوط نیست که چنین کاری کنند.
  تفاهم: مدیریت تنگه هرمز موضوعی است که میان ایران و عمان، به‌عنوان کشورهای ساحلی، هماهنگ می‌شود.

تسلیم بی‌قید و شرط
  ادعا: ایران باید بی‌قید و شرط تسلیم شود.
  تفاهم: تحلیل‌گران آمریکایی تفاهم احتمالی اولیه را شکستی برای دولت آمریکا ارزیابی کرده‌اند.

موضوع هسته‌ای
  ادعا: اگر لازم شد برای خروج مواد هسته‌ای وارد ایران می‌شویم.
  تفاهم: ایران تحت این یادداشت تفاهم هیچ تعهد هسته‌ای جدیدی نمی‌پذیرد، جز درباره سلاح هسته‌ای که موضوع تازه‌ای نیست.

داستان تسلیم علنی
  ادعا: مقام‌های جمهوری‌اسلامی چاره‌ای جز پذیرش علنی تسلیم ندارند و تا زمان دستیابی به توافق، فشار و محاصره دریایی علیه ایران ادامه خواهد داشت.
  تفاهم: نه‌تنها آرزوی «پذیرش علنی تسلیم» محقق نشد بلکه واشنگتن ناچار است در ازای «تفاهم اولیه»، به محاصره دریایی پایان دهد.

وضعیت تحریم‌ها
  ادعا: آمریکا علاوه بر محاصره، به اعمال فشار اقتصادی بیشتر علیه ایران، به‌ویژه در حوزه نفت و انرژی ادامه خواهد داد.
  تفاهم: براساس بندهای منتشرشده درباره «تفاهم اولیه» ایران و آمریکا، تحریم‌های مرتبط با بخش انرژی لغو خواهند شد.

اهداف بربادرفته
رئیس‌جمهور آمریکا درپی به‌راه‌انداختن جنگ دیگری علیه ایران، از 9اسفندماه 1405، آن‌هم با مشارکت رژیم‌صهیونیستی، به‌دنبال تحقق اهداف چندوجهی بود که در شرایط کنونی به دستاویزهایی برای انتقاد از خودش تبدیل شده و تحلیلگران معتقدند «تفاهم» کنونی به‌معنای پذیرش شکست آمریکا و ترامپ است.
برچیدن برنامه هسته‌ای
 هدف: توقف غنی‌سازی و تعطیلی کامل برنامه هسته‌ای ایران از اهداف تأکیدی واشنگتن در جنگ با ایران بود.
  واقعیت ماجرا: کاخ‌سفید اکنون پذیرفته در زمان دیگری درباره برنامه هسته‌ای ایران مذاکره کند؛ مذاکره‌ای براساس خطوط قرمز هسته‌ای ایران.
‌براندازی
  هدف: پس از حوادث دی‌ماه 1404، محور واشنگتن – تل‌آویو «براندازی جمهوری‌اسلامی» را به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین اهداف جنگ 40روزه درنظر گرفته بودند.
  واقعیت ماجرا: ترامپ اکنون مجبور است اعتراف کند که اجرایی‌سازی «تفاهم اولیه»، منوط به تأیید «جمهوری‌اسلامی» است.
‌غلبه بر محور مقاومت
  هدف: تضعیف و ازکارانداختن محور مقاومت، یکی از اهداف محوری آغاز جنگ علیه ایران ازسوی ترامپ و نتانیاهو بوده است.
  واقعیت ماجرا: براساس تفاهم احتمالی، واشنگتن و تل‌آویو مجبورند به شرط ایران برای پایان جنگ در همه جبهه‌ها عمل کنند، آن‌هم درحالی‌که حزب‌الله لبنان همچنان مشغول واردآوردن ضربات سنگینی به رژیم‌صهیونیستی است.
‌قدرت موشکی ایران
 هدف: از بین بردن توان و زیرساخت‌های موشکی ایران از محوری‌ترین اهداف جنگ 40روزه علیه جمهوری‌اسلامی به‌حساب می‌آمد.
  واقعیت ماجرا: علاوه بر اعتراف غربی‌ها به عدم‌تضعیف قدرت موشکی ایران، این موضوع هیچ جایی در مذاکرات «جاری» و «آتی» ندارد.
خروج ذخایر اورانیوم
  هدف: ترامپ بارها اعلام کرده است که خروج ذخایر اورانیوم غنی‌شده از ایران از اهداف اصلی «جنگ» و «مذاکره» با ایران محسوب می‌شود.
  واقعیت ماجرا: کاخ‌سفید مجبور شد تن به مذاکره و تفاهمی بدهد که در آن صحبتی درباره ذخایر اورانیوم ایران 
نشده است.
بازگشت وضعیت تنگه‌هرمز به گذشته
هدف: یکی از مهم‌ترین اهداف آمریکا پس از آغاز جنگ در 9اسفندماه، معطوف به بازگشایی تنگه هرمز و بازگشت آن به وضعیت پیش از آغاز جنگ بوده‌است.
  واقعیت ماجرا: ترامپ اکنون مجبور است تفاهمی را تأیید کند که یکی از محورهای آن، پذیرش مدیریت و تسلط ایران بر تنگه‌هرمز است.
امتیازگیری با فشار حداکثری
  هدف: کاخ‌سفید محور راهبردهای خود در مواجهه با ایران را اعمال فشارهای سنگین برای امتیازگیری حداکثری قرار داده بود.
  واقعیت ماجرا: اکنون ترامپ به‌دلیل تضاد میان راهبردهای «فشارحداکثری» و «تفاهم»، ازسوی منتقدان داخلی مورد هجمه قرار گرفته است.
‌تصاحب نفت ایران
هدف: ترامپ بارها اعلام کرده بود که یکی از دستاوردهای جنگ ایران، باید تصاحب نفت این کشور باشد.
  واقعیت ماجرا: نه‌تنها این هدف محقق نشد و او باید بخشی از تحریم‌های نفتی ایران را نیز بردارد، بلکه رئیس‌جمهور اکنون به‌دلیل افزایش قیمت انرژی، حتی ازسوی هم‌حزبی‌هایش تحت فشار قرار گرفته و تازه‌ترین نظرسنجی‌ها از کاهش محبوبیت او حکایت دارد.
‌راهبردهای تهدیدمحور
هدف: رئیس‌جمهور آمریکا طی ماه‌های گذشته با درپیش‌گرفتن راهبرد «تهدیدمحور» می‌خواست تهران را وادار به امتیازدهی و عقب‌نشینی از خطوط قرمز خود کند.
  واقعیت ماجرا: این راهبرد نتیجه‌ای برای ترامپ به‌دنبال نداشت و درنهایت کاخ‌سفید مجبور شد به راهبردهای مذاکراتی تهران تن بدهد.
‌پیروزی کامل بر ایران
  هدف: رئیس‌جمهور آمریکا «پیروزی کامل» بر ایران را به‌عنوان یکی از اهداف و البته نتایج جنگ علیه جمهوری‌اسلامی اعلام کرده‌است.
  واقعیت ماجرا: تفاهم با تهران، آن‌هم براساس چارچوب‌های ترسیمی جمهوری‌اسلامی به‌معنای شکست در این هدف راهبردی ترامپ است.

ادبیاتی که اصلاح شد
یکی از مهم‌ترین نکات در تحولات مذاکراتی اخیر، عقب‌نشینی رئیس‌جمهور آمریکا در ادبیات مواجهه با ایران بوده است‌

  رویکرد گذشته: دونالد ترامپ تا پیش از ایران، ضمن تلاش برای جداسازی «ایران» و «جمهوری‌اسلامی»، می‌کوشید اینگونه القا کند که در ایران «براندازی» اتفاق افتاده و رویکردهایی در جمهوری اسلامی دچار تحول بنیادین شده است.

  واقعیت ماجرا: ترامپ در جریان پستی که شنبه‌شب درباره «تفاهم اولیه» با ایران منتشر کرد، مجبور شد به اهمیت راهبردی «جمهوری اسلامی» اعتراف کند: «توافق تا حد زیادی مذاکره شده که البته منوط به نهایی‌شدن میان ایالات‌متحده آمریکا و جمهوری‌اسلامی ایران است».