پیشرفت بدون نفت ممکن نیست

ساسان شادمان منفرد | روزنامه‌نگار

فناوری همیشه با تصویر پاک دیتاسنترها، تراشه‌ها و هوش مصنوعی معرفی می‌شود، اما نفت همچنان در پس‌زمینه حضور دارد. وابستگی تکنولوژی به نفت فقط به سوخت کارخانه‌ها یا حمل‌ونقل جهانی محدود نیست؛ از نفتا و مشتقات پتروشیمی، پلاستیک‌ها،  کابل‌ها، حلال‌ها و قطعاتی ساخته می‌شود که بدن فیزیکی اقتصاد دیجیتال را شکل می‌دهند. گوشی هوشمند، لپ‌تاپ، سرور، باتری، تجهیزات شبکه و حتی بسته‌بندی محصولات فناوری، همگی ردپایی از نفت دارند. به همین دلیل، هر اختلال در بازار نفت می‌تواند فراتر از پمپ بنزین، تا قلب زنجیره تولید فناوری نفوذ کند و قیمت نهایی نوآوری را نیز بالا ببرد. در اینجا نگاهی داریم به وابستگی برخی کشورها به نفت عبوری از تنگه هرمز و میزان تأثیرش بر خروجی صنایع فناور در جهان.

زنجیره تأمین فناوری هنوز شدیدا نفت‌محور است. قطعات گوشی، تراشه، باتری، نمایشگر و تجهیزات شبکه با کشتی، کامیون و هواپیما جابه‌جا می‌شوند، حمل‌ونقل جهانی هنوز عمدتا به سوخت‌های نفتی مانند دیزل، بنزین، سوخت جت و سوخت کشتی وابسته است.

نفتا یکی از حلقه‌های پنهان بین نفت و تکنولوژی است. نفتا و سایر خوراک‌های نفتی در کراکرهای پتروشیمی به مواد پایه‌ای مثل اتیلن و پروپیلن تبدیل می‌شوند؛ موادی که بعدا در تولید پلاستیک، رزین، الیاف و قطعات صنعتی استفاده می‌شوند.

آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) می‌گوید پتروشیمی یکی از بزرگ‌ترین موتورهای رشد تقاضای نفت است. طبق IEA، پتروشیمی‌ها بیش از یک‌سوم رشد تقاضای نفت تا ۲۰۳۰ و نزدیک به نیمی از رشد تقاضا تا ۲۰۵۰ را تشکیل می‌دهند؛ یعنی هرچه اقتصاد دیجیتال و مصرف کالاهای فناورانه رشد کند، تقاضا برای مواد پتروشیمی هم بالا می‌رود.